VI KZP 47/68

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Pyszkowski.Sędziowie: J. Zembaty, R. Staszkiewicz (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Tadeusza J. i Alfreda K., oskarżonych z art. 132 § 1 i 133 § 1 k.k. w związku z art. 1 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o zaostrzeniu odpowiedzialności karnej za chuligaństwo (Dz. U. Nr 34, poz. 152), po rozpoznaniu przedstawionej przez Sąd Wojewódzki dla Województwa Warszawskiego w Warszawie postanowieniem z dnia 5 października 1968 r. kwestii prawnej wymagającej zasadniczej wykładni ustawy, a mianowicie:"Czy konduktor PKS w czasie pełnienia obowiązków służbowych korzysta ze wzmożonej ochrony prawnej przewidzianej w art. 133 § 1 k.k. w związku z art. 4 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o zaostrzeniu odpowiedzialności karnej za chuligaństwo (Dz. U. Nr 34, poz. 152)?"po wysłuchaniu wniosku prokuratora, na podstawie art. 390 k.p.k. uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneW myśl art. 4 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o zaostrzeniu odpowiedzialności karnej za chuligaństwo (Dz. U. Nr 34, poz. 152) z ochrony przewidzianej w tym przepisie korzystają funkcjonariusze Milicji Obywatelskiej lub innych organów powołanych do ochrony porządku i bezpieczeństwa publicznego.Wskazówkę interpretacyjną przy ustalaniu kręgu osób podlegających, poza funkcjonariuszami MO, ochronie na podstawie wymienionego przepisu zawiera uzasadnienie projektu ustawy (Druk Sejmowy nr 127), w którym wskazano, że projekt dąży w skuteczniejszy sposób do zapewnienia ochrony karnej organom szczególnie narażonym na czynną napaść ze strony elementów chuligańskich.Ratio legis przepisu art. 4 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. (Dz. U. Nr 34. poz. 152) tkwi zatem w udzieleniu ochrony tym osobom, które ze względu na służbowy obowiązek interweniowania są szczególnie narażone na napaści o charakterze chuligańskim.Przewóz osób autobusami PKS jest transportem, z którego na równych warunkach może korzystać każdy, jest więc transportem publicznym (art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 27 listopada 1961 r. o transporcie drogowym i spedycji krajowej - Dz. U. Nr 53, poz. 297). W myśl § 9 pkt 7 rozporządzenia Ministra Komunikacji z dnia 12 października 1962 r. w sprawie regulaminu zarobkowego przewozu osób i bagażu oraz najmu pojazdów w osobowym transporcie drogowym (Dz. U. Nr 56, poz. 282) przedsiębiorstwo obowiązane jest zapewnić podróżnym warunki bezpieczeństwa w czasie przejazdu, a w myśl § 16 ust. 1 nie dopuszcza do przewozu i ma prawo usunąć z autobusu osoby: 1) nie przestrzegające obowiązujących przepisów pomimo upomnienia ich lub nie podporządkowujące się wskazaniom obsługi autobusu, 2) nietrzeźwe, jak również nie zachowujące się odpowiednio, 3) które ze względu na swoją chorobę albo z innych powodów są niebezpieczne lub uciążliwe dla innych podróżnych.Wymienione przepisy, mając na celu ochronę życia i zdrowia korzystających z usług PKS oraz zapewnienie porządku w publicznym transporcie osób, dotyczą niewątpliwie stosunków objętych pojęciem "bezpieczeństwa publicznego" w najszerszym zakresie, a wiec mieszczącym w sobie ochronę porządku publicznego.W wykonaniu cytowanej ustawy z dnia 27 listopada 1931 r. (Dz. U. Nr 53, poz. 297) oraz wspomnianego wyżej rozporządzenia Ministra Komunikacji z dnia 12 października 1962 r. (Dz. U. Nr 56, poz. 282) Minister Komunikacji wydał zarządzenie z dnia 4 marca 1965 r. w sprawie szczegółowych przepisów porządkowych przy przewozie osób i bagażu w publicznej komunikacji autobusowej (Mon. Pol. Nr 13, poz. 50), w którym sprecyzował uprawnienia i obowiązki w tym zakresie obsługi autobusowej i organów kontrolujących. Ponadto przedsiębiorstwo PKS, któremu cytowane wyżej rozporządzenie Ministra Komunikacji z dnia 12 października 1962 r. pozostawiło określenie osób, które mają omówione wyżej uprawnienia i obowiązki, wydało "Przepisy służbowe dla konduktora autobusów PKS (E-2)", w których stwierdzono, że te uprawnienia i obowiązki ma konduktor.Wprawdzie konduktor nie jest funkcjonariuszem wyodrębnionego organu powołanego do ochrony porządku i bezpieczeństwa publicznego, ale w świetle powołanych przepisów sam jest tym organem, mającym obowiązek nie tylko pobierania opłat za przejazd i kierowania ruchem pojazdu, ale przede wszystkim czuwania nad bezpieczeństwem pasażerów i wydawania w związku z tym zarządzeń.Podkreślić również należy, że stopień narażenia konduktora PKS na napaści o charakterze chuligańskim nie jest mniejszy niż konduktora PKP, co do którego Sąd Najwyższy już wyjaśnił, że podlega on ochronie z art. 4 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. (Dz. U. Nr 34, poz. 152 - uchwała składu 7 sędziów VI KZP 60/67, OSNKW zesz. 5 z 1968 r., poz. 50), albowiem świadomość, że na trasach autobusowych możność interwencji MO jest praktycznie ograniczona, może być czynnikiem ośmielającym do czynnej napaści na konduktorów PKS. Powyższe więc względy też przemawiają za takim samym traktowaniem w zakresie ochrony karnej konduktora PKS jak konduktora PKP.