II CZ 14/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia B. Łubkowski (sprawozdawca). Sędziowie: J. Przybylski, K. Piasecki.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Jana Ś. przeciwko Agacie Ś. i jej synowi małol. Andrzejowi Ś. o zaprzeczenie ojcostwa, na skutek zażalenia powoda na postanowienie o kosztach procesu zawarte w wyroku Sądu Wojewódzkiego w Zielonej Górze z dnia 30 grudnia 1969 r.zmienił zaskarżone postanowienie i zasądził od pozwanej Agaty Ś. na rzecz powoda zwrot kosztów procesu w kwocie 682,50 zł; oddalił zażalenie w pozostałej części oraz zniósł wzajemnie koszty postępowania zażaleniowego.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki zniósł wzajemnie między stronami koszty procesu, gdyż pozwana uznała powództwo o zaprzeczenie ojcostwa. W uzasadnieniu wyroku Sąd Wojewódzki podał, że w procesach, w których strony zmierzają do tego samego celu i w których ze względu na nakaz ustawowy osiągnięcie wyniku możliwe jest wyłącznie w drodze sądowej, nie można mówić o wygraniu bądź przegraniu procesu przez jedną ze stron i z tej przyczyny należy stosować przepis art. 104 k.p.c. o zniesieniu kosztów procesu - podobnie jak przy zawarciu ugody sądowej.Powód w zażaleniu domagał się zmiany postanowienia o kosztach procesu i zasądzenia od pozwanej na rzecz powoda kosztów procesu za obie instancje zarzucając, że nie jest słuszne obciążenie go całością kosztów procesu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Prawidłowy jest pogląd Sądu Wojewódzkiego, że w sprawach o zaprzeczenie ojcostwa, w których wydanie wyroku jest konieczne dla prawidłowego uregulowania stosunku prawnego, przepis art. 98 k.p.c. uzależniający rozstrzygnięcie o kosztach procesu od wyniku sprawy - nie ma zastosowania. Tak samo nie mają tu zastosowania art. 100 i 101 k.p.c., gdyż pierwszy dotyczy wypadku częściowego uwzględnienia żądań powoda, drugi natomiast wchodzi w grę wtedy, gdy pozwany nie dał powodu do wytoczenia sprawy.Przed wejściem w życie kodeksu postępowania cywilnego z dnia 17 listopada 1964 r. Sąd Najwyższy w sprawach o zaprzeczenie ojcostwa - wobec braku odpowiedniego przepisu - stosował art. 105 d.k.p.c., dotyczącego sytuacji najbardziej zbliżonej. Obecnie obowiązujący kodeks postępowania cywilnego wprowadził przepis art. 102 k.p.c., który w wypadkach szczególnie uzasadnionych zezwala sądowi przy rozstrzygnięciu o kosztach procesu mieć na uwadze względy słuszności - niezależnie od wyniku sprawy. Do tego rodzaju szczególnych wypadków należą sprawy, w których dla uregulowania stosunku prawnego konieczne jest wydanie wyroku i w których strona pozwana z tej przyczyny uznaje powództwo.W niniejszej sprawie, przy wzięciu pod uwagę, że stroną powodową jest mąż matki dziecka pochodzącego z pozamałżeńskiego stosunku, względy słuszności wymagają, by koszty procesu ponieśli po połowie oboje małżonkowie. Wobec tego że koszty poniesione przez powoda wyniosły kwotę 1.165 zł, Sąd Najwyższy z mocy art. 394 k.p.c. zmienił zaskarżone postanowienie w ten sposób, iż zasądził od pozwanej Agaty Ś. na rzecz powoda kwotę 682,50 zł, natomiast oddali zażalenie powoda w pozostałej części i zniósł wzajemnie między stronami koszty postępowania zażaleniowego (art. 100 k.p.c.).