V KRN 235/70
WyrokIzba Cywilna1970-07-28
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wyrok sądu pierwszej instancji wydany w składzie jednego sędziego bez udziału ławników, bez odpowiedniego zarządzenia prezesa sądu, jest nieważny z powodu nienależytej obsady sądu?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że wyrok sądu pierwszej instancji wydany w składzie jednego sędziego bez udziału ławników, w sytuacji gdy nie wydano zarządzenia prezesa sądu o rozpoznaniu sprawy w takim składzie, jest nieważny z powodu nienależytej obsady sądu. Obraza art. 19 § 1 k.p.k. w związku z art. 429 § 1 k.p.k. skutkuje uchyleniem wyroku na podstawie art. 388 pkt 2 k.p.k.Stan faktyczny
Sąd Powiatowy w Legnicy skazał trzech oskarżonych za kradzież papy bitumicznej oraz jednego z nich dodatkowo za prowadzenie ciągnika w stanie nietrzeźwości. Wykonanie kar pozbawienia wolności zostało warunkowo zawieszone. Minister Sprawiedliwości wniósł rewizję nadzwyczajną, zarzucając m.in. obrazę przepisów o składzie sądu, gdyż sprawę rozpoznano w składzie jednego sędziego bez udziału ławników, bez stosownego zarządzenia.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Sądu Powiatowego w Legnicy i przekazał sprawę temuż Sądowi do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Kubec (sprawozdawca). Sędziowie: J. Matysiak, K. Wagner.Prokurator Prokuratury Generalnej: M. Tuszyńska.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Kazimierza K., Stanisława F. i Mieczysława R., oskarżonych z art. 199 § 1 k.k., a Stanisława F. nadto z art. 28 § 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. (Dz. U. Nr 69, poz. 434), z powodu rewizji nadzwyczajnej założonej przez Ministra Sprawiedliwości na niekorzyść Kazimierza K. i Stanisława F. oraz na korzyść Mieczysława R. od wyroku Sądu Powiatowego w Legnicy z dnia 14 stycznia 1970 r.uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę temuż Sądowi do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 14 stycznia 1970 r. Sąd Powiatowy w Legnicy uznał Kazimierza K., Stanisława F. i Mieczysława R. - za winnych tego, że w dniu 13 listopada 1969 r. w L., działając wspólnie i w porozumieniu, zabrali w celu przywłaszczenia 20 rolek papy bitumicznej wartości 2.900 zł na szkodę Przedsiębiorstwa Budownictwa Przemysłowego w W. - Kierownictwo Budowy nr 72 w L. i za to skazał każdego z oskarżonych na podstawie art. 199 § 1 i 36 § 3 k.k. na kary po 1 roku pozbawienia wolności i po 1.000 zł grzywny z zamianą, w razie jej nieuiszczenia w terminie, na karę zastępczą po 20 dni pozbawienia wolności.Tymże wyrokiem w trybie art. 345 § 1 k.p.k. Stanisław F. został skazany nadto z art. 28 § 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. (Dz. U. Nr 69, poz. 434) na 1.000 zł grzywny za to, że w dniu 13 listopada 1969 r. na trasie L.-R. prowadził ciągnik z przyczepą, będąc w stanie nietrzeźwym, przy czym na podstawie art. 66 i 67 k.k. Sąd wymierzył mu karę łączną 1 roku pozbawienia wolności i 1.500 zł grzywny z zamianą, w razie nieuiszczenia w terminie, na 30 dni pozbawienia wolności.Na podstawie art. 73 i 75 § 2 pkt 4 k.k. wykonanie orzeczonych kar pozbawienia wolności sąd zawiesił wszystkim oskarżonym warunkowo na 2 lata i zobowiązał każdego z nich do wykonania w miejscu ich zatrudnienia po 20 godzin pracy na cele społeczne.Od tego prawomocnego wyroku założył rewizję nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości, zarzucając obrazę art. 19 § 1 k.p.k. przez rozpoznanie sprawy przez sąd w składzie jednego sędziego bez udziału ławników, a niezależnie od tego - obrazę art. 37 § 1, 43 § 2, 74 § 2 i 76 § 3 k.k. oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Powiatowemu w Legnicy do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje.Rewizja nadzwyczajna Ministra Sprawiedliwości jest zasadna, gdyż Sąd Powiatowy w Legnicy z obrazą art. 19 § 1 k.p.k. rozpoznał sprawę w składzie jednego sędziego bez udziału ławników mimo braku przewidzianego w art. 429 § 1 k.p.k. zarządzenia prezesa sądu. Sąd był więc nienależycie obsadzony i już z tego powodu wyrok podlega uchyleniu na podstawie art. 388 pkt 2 k.p.k.W postępowaniu uproszczonym sprawy rozpoznawane są w zasadzie w składzie jednego sędziego i dwóch ławników (art. 418 i 19 § 1 k.p.k.), jednakże prezes sądu powiatowego może zarządzić rozpoznanie sprawy w składzie jednego sędziego, jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy (art. 429 § 1 k.p.k.). Zarządzenie takie może wydać nie tylko prezes sądu, ale również przewodniczący wydziału lub upoważniony przez jednego z nich sędzia. Zarządzenie w trybie art. 429 § 1 k.p.k. nie musi być wydane odrębnie, może ono bowiem być zawarte również w zarządzeniu o wyznaczeniu rozprawy głównej, byleby z tego zarządzenia wynikało jasno, że prezes sądu, przewodniczący wydziału lub upoważniony sędzia zarządził rozpoznanie sprawy w składzie jednego sędziego.Tymczasem w sprawie niniejszej zarządzenie o wyznaczeniu rozprawy głównej, w którym jako przewodniczący składu sądzącego figuruje sędzia W., a rubryka "Ławnicy" została zakreślona, podpisane zostało przez tego samego sędziego W. (...).
Powiązane orzeczenia
- IV KKN 543/97 2001-12-17Czy wyrok sądu odwoławczego wydany w składzie jednego sędziego, podczas gdy postępowanie w pierwszej instancji toczyło się w trybie zwyczajnym, stanowi bezwzględną podstawę uchylenia orzeczenia?
- VI KO 10/62 1962-06-28Czy wyrok wydany w sprawie o przestępstwo z art. 131 p.k.s. przez sąd I instancji orzekający w składzie jednego sędziego i dwóch ławników, pomimo braku zarządzenia prezesa sądu o orzekaniu w składzie ławniczym, powinien…
- V KK 289/13 2013-11-26Czy rozpoznanie sprawy przez sąd odwoławczy w składzie jednego sędziego, gdy postępowanie w pierwszej instancji toczyło się w trybie zwyczajnym, stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą?
- IV KRn 125/57 1957-03-28Czy orzeczenie sądu pierwszej instancji wydane przez nienależycie obsadzony sąd, który naruszył przepisy o składzie sądu, stanowi bezwzględną podstawę do uchylenia wyroku, nawet jeśli uchybienie to nie miało wpływu na tr…
- I KZ 66/61 1961-04-22Czy postanowienie sądu pierwszej instancji wydane z udziałem sędziego, który wcześniej orzekał w tej samej sprawie, której wyrok został uchylony, jest nieważne?
Powołane przepisy
art. 199 § 1 KKart. 28 § 1art. 199 § 1art. 345 § 1 KPKart. 66art. 73art. 19 § 1 KPKart. 37 § 1art. 429 § 1 KPKart. 388 pkt 2 KPKart. 418§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 12.07.2026.