I PZ 1/68

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Tyszka. Sędziowie: K. Piasecki (sprawozdawca), W. Winawer.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Stefana M. przeciwko Technikum Budowlanemu w Ł. o odszkodowanie, na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Wojewódzkiego dla m. Łodzi w Łodzi z dnia 22 grudnia 1967 r.,uchylił zaskarżone postanowienie.Uzasadnienie faktycznePowód wniósł o zasądzenie od pozwanego renty i zadośćuczynienia z tym uzasadnieniem, że jako uczeń w czasie praktyki szkolnej na budowie uległ wypadkowi. Sąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 16 czerwca 1967 r. zasądził od pozwanego na rzecz powoda 700 zł z odsetkami, a w pozostałej części powództwo oddalił. Wyrok ten zaskarżył rewizją powód, określając wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 63.000 zł. Sąd Wojewódzki wezwał powoda do uiszczenia wpisu od rewizji w kwocie 4.745 zł. Pismem procesowym z dnia 21 listopada 1967 r. powód wniósł o zwolnienie go od wpisu należnego od rewizji. Postanowieniem z dnia 22.XII.1967 r. Sąd Wojewódzki zwolnił powoda w połowie od uiszczenia wpisu od rewizji, w pozostałej zaś części wniosek oddalił. W uzasadnieniu Sąd Wojewódzki powołał przepis art. 112 k.p.c. i § 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12.V.1965 r. w sprawie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w postępowaniu cywilnym, zaznaczając jednocześnie, że dochodzone w sprawie roszczenie nie jest roszczeniem ze stosunku pracy, gdyż powoda nie łączył ze szkołą umowny stosunek pracy, wykonywana zaś przez niego praca wchodziła w zakresie nauki.W zażaleniu powód wnosi o uchylenie powyższego postanowienia i zwolnienie go od żądanego wpisu od rewizji. Zdaniem powoda chodzi o roszczenie ze stosunku pracy, gdyż powód był uczniem Technikum Budowlanego i w ramach pobieranej nauki pracował pod nadzorem nauczyciela i uległ wypadkowi.Zażalenie powoda jest uzasadnione w tym sensie, że powód korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 111 § 1 pkt 3 k.p.c.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy w wytycznych wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej dotyczących uprawnień pracowniczych w postępowaniu odrębnym, uchwalonych dnia 29 i 30.IX.1966 r. (M.P. Nr 63, poz. 305 i OSNCP 1/67/2), wyjaśnił, co następuje:"Przy określaniu spraw podlegających rozpoznaniu w postępowaniu odrębnym z tytułu naprawienia szkód wywołanych wypadkiem w zatrudnieniu lub chorobą zawodową, należy mieć na uwadze, że zakład pracy obowiązany jest umożliwić zorganizowanie prac prowadzonych na jego terenie przez inny zakład pracy w sposób zapewniający osobom zatrudnionym bezpieczne i higieniczne warunki zatrudnienia (art. 2, 3 i 6 ustawy z dnia 30 marca 1965 r. o bezpieczeństwie i higienie pracy). Niedopełnienie tego obowiązku narusza zasadę powszechności prawa do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy osób zatrudnionych na podstawie umownego stosunku pracy, mianowania lub wyboru, na podstawie umowy o naukę zawodu, przyuczenia do określonej pracy lub odbycia wstępnego stażu pracy. Osoby te są pracownikami w szerokim rozumieniu art. 2 cyt. ustawy o bezpieczeństwie i higienie pracy, gdy są zatrudnione przez osobę prawną lub fizyczną w przedsiębiorstwie, spółdzielni, gospodarstwie rolnym lub ogrodniczym, w urzędzie, instytucji, organizacji społecznej, zakładzie naukowym, placówce oświatowo-wychowawczej lub opiekuńczej itp. Tak szeroko pojęty zakład pracy obowiązany jest zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy również osobom nie będącym jego »pracownikami« w ścisłym tego słowa znaczeniu, lecz wykonującym w tym zakładzie czynności służbowe lub społeczne, jeżeli przepisy szczególne nie obciążają tym obowiązkiem innych jednostek lub osób (art. 3 ustawy o bezpieczeństwie i higienie pracy)".W ten sposób ujęta wykładnia, dotycząca wprawdzie przepisów odnoszących się do roszczeń podlegających rozpoznaniu w postępowaniu odrębnym z tytułu naprawienia szkód wywołanych wypadkiem w zatrudnieniu, nie może pozostać bez wpływu na wykładnię i stosowanie art. 111 § 1 pkt 3 k.p.c., regulującego zwolnienie od kosztów sądowych. Powołany przepis stanowi, że nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona dochodząca naprawienia szkód wynikłych z wypadku w zatrudnieniu albo z choroby zawodowej; przepis w tej części nie mówi o pracowniku. Dlatego ma on również zastosowanie do uczniów szkół zawodowych, którzy ulegli wypadkowi przy odbywaniu praktyki związanej z pobieraniem nauki w szkole zawodowej. W świetle tej wykładni za nieuzasadnione należy uznać wezwanie powoda przez Sąd Wojewódzki do uiszczenia wpisu od rewizji.Z tych względów należało uchylić zaskarżone postanowienie.