V KRN 832/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Dziowgo (sprawozdawca).Sędziowie: M. Bogusławski, K. Czajkowski.Prokurator Generalnej Prokuratury: M. Tuszyńska.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Mieczysława P., oskarżonego z art. 23 k.k. w związku z art. 2 § 1 i 3 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), po rozpoznaniu założonej przez Prokuratora Generalnego PRL rewizji nadzwyczajnej od wyroku Sądu Powiatowego w Chełmie Lubelskim z dnia 8 lutego 1966 r. i utrzymującego ten wyrok w mocy wyroku Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 2 maja 1966 r., na podstawie art. 394-396, 400 § 1, 383 pkt 2, 388 § 1 k.p.k.1. uchylił oba zaskarżone wyroki w części orzekającej karę łączną;2. przyjmując, że oskarżony Mieczysław P. dopuścił się czynu przypisanego mu w pkt II sentencji wyroku Sądu Powiatowego w ciągu 5 lat po odbyciu kary za przestępstwo popełnione z tych samych pobudek, z mocy art. 2 § 1 i 3 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) w związku z art. 60 k.k. skazał go na 1 rok i 6 miesięcy więzienia i 2.000 zł grzywny oraz na utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 2 lat i jako karę łączną orzekł karę 1 roku i 6 miesięcy więzienia i 10.000 zł grzywny z zamianą - w razie nieuiszczenia w terminie - na więzienie, przyjmując dzień więzienia za równoważnik 25 zł, oraz utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 2 lat (...).Wyrokiem Sądu Powiatowego w Chełmie Lubelskim z dnia 8 lutego 1966 r. Mieczysław P. został skazany:I. z art. 286 § 1 k.k. na karę 1 roku i 6 miesięcy więzienia, złagodzoną na mocy dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii o połowę, oraz 10.000 zł grzywny za to, że w okresie od 1963 r. do czerwca 1964 r. w C., jako kierownik i magazynier odpowiedzialny miejscowego punktu usługowego nr 2 Robotniczej Spółdzielni Pracy "D" w R., nie dopełnił obowiązku właściwego wykonywania swoich funkcji, w następstwie czego doprowadził do powstania niedoboru towarowego w materiałach drzewnych, wyrobach gotowych i materiałach pomocniczych wartości łącznej 34.113,53 zł na szkodę tejże Spółdzielni, iII. z art. 23 § 1 k.k. w związku z art. 2 § 3 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. na karę 1 roku i 6 miesięcy więzienia, złagodzoną na mocy wymienionego wyżej dekretu o amnestii o połowę oraz 2.000 zł grzywny za to, że w czerwcu 1964 r. w C., w takim charakterze jak w pkt I, działając wspólnie z Henrykiem W. i Aleksandrem W. usiłował przywłaszczyć sobie kwotę 1.400 zł w ten sposób, że współdziałał przy uzyskaniu fikcyjnego rachunku ze sklepu PSS nr 39 na zakup 9 pił trakowych wartości 1.400 zł, a następnie wystawił dowód przyjęcia tychże pił od Henryka W., który przedstawił te dokumenty w Spółdzielni Pracy "D" w R. celem zrealizowania, jednakże zamierzonego skutku nie osiągnął, gdyż księgowość Spółdzielni "D" ujawniła fikcyjność rachunku,łącznie zaś skazany został na 1 rok i 2 miesiące więzienia oraz 10.000 zł grzywny z warunkowym zawieszeniem wykonania kary więzienia na okres 4 lat.Sąd Wojewódzki w Lublinie, do którego odwołał się tylko oskarżony, wyrokiem z dnia 2 maja 1966 r. powyższy wyrok utrzymał w mocy, zaznaczając w uzasadnieniu swego wyroku, że na podstawie ujawnionych w postępowaniu rewizyjnym akt Sądu Wojewódzkiego w Lublinie dotyczących sprawy, w której skazano oskarżonego Mieczysława P. na zasadzie art. 287 § 2 k.k., należało przyjąć w sprawie niniejszej, że przypisany mu w pkt II sentencji wyroku czyn został przez niego dokonany w warunkach recydywy, ponieważ popełniony został z tych samych pobudek i należał do tego samego rodzaju co czyn z art. 287 § 2 k.k., a karę orzeczoną za to przestępstwo oskarżony odbył w areszcie tymczasowym w czasie od kwietnia do 15 grudnia 1960 r.Od powyższych wyroków założył rewizję nadzwyczajną Prokurator Generalny PRL.Rewizja nadzwyczajna zarzuca:obu wyrokom - obrazę przepisów prawa materialnego, polegającą na zakwalifikowaniu czynu oskarżonego Mieczysława P. określonego w pkt II aktu oskarżenia z art. 23 § 1 k.k. w związku z art. 2 § 3 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. zamiast z art. 287 § 2 k.k.;wyrokowi Sądu Powiatowego:1) obrazę przepisów art. 8, 260 i 292 § 1 k.p.k. polegającą na tym, że wbrew obowiązkowi dążenia do wykrycia prawdy obiektywnej oraz pomimo odpowiedniego wniosku prokuratora Sąd I instancji nie wyjaśnił okoliczności, czy oskarżony dopuścił się czynu zarzuconego mu w pkt II aktu oskarżenia w warunkach recydywy z art. 60 § 1 k.k., chociaż wyjaśnienie tej okoliczności miało znaczenie dla wymiaru kary,2) obrazę przepisu art. 61 § 3 k.k. polegającą na warunkowym zawieszeniu wymierzonej oskarżonemu Mieczysławowi P. kary łącznej pozbawienia wolności, mimo że czyn opisany w pkt II aktu oskarżenia został przez niego popełniony w warunkach recydywy określonej w art. 60 § 1 k.k.,3) obrazę przepisu art. 7 pkt 1 dekretu z 20 lipca 1964 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 174) polegającą na złagodzeniu oskarżonemu Mieczysławowi P. kary wymierzonej za czyn określony w pkt II aktu oskarżenia, mimo że został on popełniony w warunkach recydywy.W konkluzji rewizja nadzwyczajna wnosi o uchylenie zaskarżonych wyroków w częściach dotyczących orzeczenia o karze łącznej i skazania oskarżonego Mieczysława P. za przestępstwo z art. 23 § 1 k.k. w związku z art. 2 § 3 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r., o uznanie oskarżonego za winnego czynu określonego w pkt II aktu oskarżenia stanowiącego zbrodnię z art. 287 § 2 k.k. i przyjęcie tego przepisu za podstawę wymiaru odpowiedniej kary bez stosowania amnestii, o orzeczenie - na zasadzie art. 42 § 2 k.k. - za ten czyn kary grzywny, o wymierzenie oskarżonemu na zasadzie art. 47 § 1 lit. c) k.k. kary dodatkowej utraty praw publicznych i obywatelskich praw honorowych i o orzeczenie wobec oskarżonego odpowiedniej kary łącznej bez stosowania warunkowego zawieszenia wykonania wymierzonej mu kary pozbawienia wolności.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:Czyn oskarżonego Mieczysława P., działającego jako kierownik punktu usługowego, opisany w pkt II i polegający na usiłowaniu zagarnięcia 1.400 zł za pomocą wystawienia fikcyjnego dowodu przyjęcia pił, naruszał dwie normy karne: normę art. 2 § 1 i 2 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. i normę art. 286 § 2 k.k.W związku z argumentacją rewizji nadzwyczajnej wywodzącej, że czyn ten, wobec zbiegu ustaw, należało kwalifikować z art. 287 § 2 k.k., jako przepisu surowszego w porównaniu z przepisem art. 2 § 3 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r., należy zauważyć, co następuje.Opis ustawowych znamion czynu kwalifikowanego ze względu na pełnioną przez sprawcę funkcję zawiera § 1 art. 2 wyżej wymienionej ustawy, natomiast § 3 tego artykułu, nie wprowadzając żadnych zmian do definicji, obniża tylko dolny próg zagrożenia przewidzianego w § 1. Sprawca więc, dopuszczający się zagarnięcia w wysokości przewidzianej w § 3 art. 2 wyżej wymienionej ustawy, narusza swym czynem normę art. 2 § 1, tyle tylko że w okolicznościach pozwalających sądowi na ewentualne wymierzenie mu kary więzienia poniżej 2 lat. Z powyższego wynika, że czyn sprawcy polegający na zagarnięciu mienia społecznego, którego wartość nawet nie przekracza 2.000 zł, należy zawsze kwalifikować z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r., przy czym w razie uznania, że kara za ten czyn nie powinna przekraczać 2 lat więzienia, należy dodatkowo powołać się na przepis § 3 tegoż artykułu.W tym stanie rzeczy należało uznać, że skoro przestępstwo przewidziane w art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) zagrożone jest karą więzienia od 2 lat, to możliwość zejścia poniżej tego progu w wypadku przewidzianym w § 3 tejże ustawy jest tylko fakultatywna. Zgodnie z dyrektywą zawartą w art. 36 k.k., w razie jednoczynowego naruszenia normy art. 2 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. i art. 287 § 2 k.k. stosować należy art. 2 wyżej wymienionej ustawy.Dlatego Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku rewizji nadzwyczajnej o zakwalifikowanie czynu oskarżonego opisanego w pkt II z art. 287 § 2 k.k., przyjmując kwalifikację prawną z art. 2 § 1 i 3 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r.Słusznie natomiast wywodzi rewizja nadzwyczajna, że czynu tego oskarżony Mieczysław P. dopuścił się w warunkach recydywy i że wobec tego ma do niego zastosowanie przepis art. 60 § 1 k.k.Oskarżony Mieczysław P. w sprawie Sądu Wojewódzkiego w Lublinie za przestępstwo z art. 287 § 2 k.k., popełnione z tych samych pobudek co i w sprawie niniejszej, został skazany na 7 miesięcy więzienia. W sprawie tej oskarżony Mieczysław P. przebywał w areszcie tymczasowym w czasie od 28 kwietnia 1958 r. do 12 grudnia 1958 r., wyrok zaś, mocą którego został uznany za winnego i skazany z uznaniem kary za odbytą, zapadł w marcu 1960 r.W tej sytuacji obrońca oskarżonego wywodził na rozprawie przed Sądem Najwyższym, iż należy przyjąć, że Mieczysław P. odbył karę w dniu faktycznego zwolnienia go z więzienia, tzn. w dniu 12 grudnia 1958 r. i że wobec tego przepis art. 60 k.k. nie ma do niego zastosowania, jako że nowe przestępstwo popełnił on już po upływie lat 5 od odbycia kary za przestępstwo będące przedmiotem osądu w poprzedniej sprawie.Pogląd obrońcy nie jest słuszny.Tymczasowe aresztowanie jest tylko jednym ze środków zapobiegających uchylaniu się od sądu i - do czasu prawomocnego skazania - ani z kodeksowego punktu widzenia, ani w subiektywnym odczuciu osoby tymczasowo aresztowanej nie jest i nie może być uważane za karę. Dopóki więc Sąd kary nie orzeknie, pobyt w areszcie tymczasowym nie jest "odbywaniem kary". Wobec tego że prawomocne skazanie Mieczysława P. w poprzedniej sprawie nastąpiło w marcu 1960 r., dopiero z tym momentem należy go uważać za karanego ze wszystkimi skutkami stąd wynikającymi.W tym stanie rzeczy uznano, że oskarżony Mieczysław P. popełnił przestępstwo opisane w pkt II w warunkach recydywy i że nie może korzystać z dobrodziejstwa dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii.Wobec tego że przestępstwo to popełnił on z chęci zysku, należało go skazać na dodatkową karę utraty praw publicznych i obywatelskich praw honorowych.Ze względu na niewielką stosunkowo wartość przedmiotu przestępstwa, wymierzonych mu zaskarżonym wyrokiem kar zasadniczych, mimo przyjęcia art. 60 § 1 k.k., nie podwyższono.W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji.