V KRN 727/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia E. Binkiewicz (sprawozdawca). Sędziowie: M. Budzianowski, W. Dąbrowski. Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Rother.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jerzego K. i Jacka D., oskarżonych z art. 259 k.k., po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL z dnia 1 października 1966 r. założonej na niekorzyść oskarżonych od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 6 kwietnia 1966 r. oraz zmienionego nim wyroku Sądu Powiatowego dla m. st. Warszawy z dnia 9 kwietnia 1965 r., na podstawie art. 394-396, 400, 383 pkt 2 i 3, 388 § 1, 384 pkt 2 k.p.k.1. uchylił zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 6 kwietnia 1966 r. w całości oraz wyrok Sądu Powiatowego dla m. st. Warszawy z dnia 9 kwietnia 1965 r. w części dotyczącej oskarżonego Jerzego K.; 2. Jerzego K., urodzonego 19 maja 1939 r. w W., syna S. i I., uznał za winnego tego, że w dniu 9 października 1964 r. w W., działając przed upływem pięciu lat od odbycia kary za przestępstwo tego samego rodzaju oraz wspólnie i w porozumieniu z Jackiem D. i innymi nie ustalonymi mężczyznami i doprowadzając biciem Zygmunta C. do stanu bezbronności, zabrał mu w celu przywłaszczenia zegarek marki "Pobieda" wartości 500 zł oraz pieniądze w kwocie 80 zł, i za to na podstawie art. 259 k.k. w związku z art. 60 § 1 k.k. skazał tegoż Jerzego K. na karę 3 lat więzienia, z zaliczeniem na jej poczet okresu tymczasowego aresztowania od dnia 10 października 1964 r. i dotychczas odbytej kary, i na karę 500 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na więzienie zastępcze przyjmując jeden dzień więzienia za równoważnik 100 zł grzywny oraz orzekł utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 3 lat; 3. powyższy wyrok Sądu Powiatowego dla m. st. Warszawy w stosunku do oskarżonego Jacka D. utrzymał w mocy (...).Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Powiatowego dla m. st. Warszawy z dnia 9 kwietnia 1965 r. Jerzy K. i Jacek D. zostali uznani za winnych i skazani za to, że w dniu 9 października 1964 r. w W., działając wspólnie i w porozumieniu wraz z innymi nie ustalonymi mężczyznami, doprowadzając biciem Zygmunta C. do stanu bezbronności, zabrali mu w celu przywłaszczenia zegarek marki "Pobieda" wartości 500 zł i pieniądze w kwocie 80 zł, tj. z art. 259 k.k., na kary po 3 lata więzienia, a na mocy art. 42 § 2 k.k. Sąd wymierzył oskarżonym po 500 zł grzywny z zamianą - w razie nieuiszczenia w terminie - na 5 dni więzienia na zasadzie art. 47 § 1 pkt c k.k. Sąd orzekł wobec oskarżonych na podstawie art. 58 k.k. utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 3 lat. Sąd zaliczył Jerzemu K. okres tymczasowego aresztowania od dnia 10 października 1964 r. do dnia 9 kwietnia 1965 r.Sąd Wojewódzki dla m. st. Warszawy, po rozpoznaniu sprawy z powodu rewizji oskarżonych, wyrokiem z dnia 6 kwietnia 1966 r. zmienił wyrok Sądu Powiatowego w części dotyczącej kary w ten sposób, że złagodził obu oskarżonym kary pozbawienia wolności do 2 lat więzienia, a w pozostałej części utrzymał zaskarżony wyrok w mocy.Od powyższych wyroków Prokurator Generalny PRL założył rewizję nadzwyczajną, zarzucając:1) obrazę przepisów art. 8 i 260 k.p.k. przez nieprzeprowadzenie z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia, czy oskarżony Józef K., skazany z art. 239 § 1 k.k., działał w warunkach recydywy,2) a nadto wyrokowi Sądu Wojewódzkiego - obrazę art. 384 pkt 2 k.p.k. polegającą na złagodzeniu wymierzonych oskarżonym kar pozbawienia wolności, mimo że nie były one niewspółmiernie surowe w stopniu rażącym.Rewizja nadzwyczajna wnosi:1) o uchylenie wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy w całości oraz wyroku Sądu Powiatowego dla m. st. Warszawy w części dotyczącej oskarżonego Józefa K.;2) o uznanie oskarżonego Józefa K. za winnego czynu z art. 259 k.k. w związku z art. 60 § 1 k.k. popełnionego w sposób opisany w akcie oskarżenia i skazanie go za ten czyn na kary jak w wyroku Sądu Powiatowego;3) o utrzymanie w mocy wyroku Sądu Powiatowego w pozostałej części.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zarzuty rewizji są słuszne.Sądy obu instancji dopuściły się uchybień, które powodują wadliwość zaskarżonych wyroków, wobec czego zachodzi konieczność ich korektury.Oskarżony Józef K., jak to wynika z danych z Rejestru Skazanych, był karany wyrokiem Sądu Powiatowego dla m. st. Warszawy z dnia 4 marca 1963 r. z art. 239 § 1 k.k. na 3 miesiące aresztu.Dla właściwej oceny prawnej czynu oskarżonego, o którym mowa w zaskarżonych wyrokach, konieczne było przeprowadzenie dowodów zmierzających do wyjaśnienia, czy oskarżony karę tę odbył.Na podstawie załączonych i ujawnionych w trybie art. 389 § 3 k.p.k. akt sądowych VII Kp 7/63 stwierdzić należy, że oskarżony orzeczoną w tej sprawie karę istotnie odbył od dnia 4 marca 1963 r. do dnia 4 czerwca 1963 r. Powyższy fakt nakazuje potraktowanie oskarżonego jako recydywisty, albowiem w ciągu 5 lat po odbyciu wspomnianej kary oskarżony popełnił nowe przestępstwo, należące do tego samego rodzaju co poprzednie i będące przedmiotem sprawy niniejszej (patrz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 1965 r. VI KO 52/64, OSNKW, zesz. 10 z 1965 r., poz. 113).W tych warunkach właściwą kwalifikacją prawną czynu oskarżonego jest art. 259 k.k. w związku z art. 60 § 1 k.k.Zauważyć należy, że Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu wyroku zajął w tej mierze błędne stanowisko przyjmując, iż "obaj oskarżeni nie byli dotychczas karani za podobne przestępstwa". Niezależnie od omawianego uchybienia stwierdzić należy, że złagodzenie orzeczonych przez Sąd Powiatowy kar pozbawienia wolności przez Sąd Wojewódzki było całkowicie bezzasadne.Z prawidłowych ustaleń wyroku wynika, że oskarżeni działali w sposób szczególnie niebezpieczny, bo w zmowie i z innymi nie ustalonymi sprawcami. Przejawili oni znaczną perfidię, na co wskazują okoliczności zdarzenia. Oskarżony Jacek D. podszedł na przystanku tramwajowym w W. przy zbiegu ulic M. i Z. około godziny 21 do będącego w stanie nietrzeźwości pokrzywdzonego - razem z trzema innymi mężczyznami. Wszczął z nim rozmowę, po czym uderzył go pięścią w twarz, co spowodowało krwotok z nosa pokrzywdzonego. Po tym fakcie oskarżony Jacek D. i dwie przebywające w jego towarzystwie osoby odeszły, a czwarty oskarżony, Jerzy K., stwarzając pozory oburzenia na postępowanie Jacka D., zaofiarował się zaprowadzić Zygmunta C. do pobliskiego źródełka celem umycia twarzy. W czasie gdy Jerzy K. prowadził pokrzywdzonego w kierunku pobliskich drzew, wyszło stamtąd trzech mężczyzn. Jeden z nich, oskarżony Jacek D., ponownie uderzył Zygmunta C. ręką w twarz z taką siłą, iż ten przewrócił się na ziemię. Wówczas zdjęto pokrzywdzonemu zegarek, który następnego dnia oskarżony Jerzy K. usiłował sprzedać świadkowi P., oraz zabrano pokrzywdzonemu portfel z dokumentami i 80 zł.Powyższe okoliczności zajścia, wskazujące na wysoki stopień nasilenia złej woli oskarżonych, jak również na ogromną szkodliwość społeczną przypisanego im czynu i szerzenia się ich na terenie W. wymagają zastosowania surowej represji karnej. Wymierzone przez Sąd Powiatowy kary pozbawienia wolności nie były niewspółmiernie surowe w stopniu rażącym, toteż złagodzenie tych kar przez Sąd Wojewódzki narusza przepis art. 384 pkt 2 k.p.k.Nadmienić wypada, że oskarżeni są młodymi, zdrowymi ludźmi i nigdzie nie pracują oraz że oskarżony Jacek D. pomimo młodego wieku wszedł już w kolizję z prawem, na co wskazuje skazanie go na umieszczenie w zakładzie poprawczym z zawieszeniem na okres 3 lat za czyn z art. 4 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) przez Sąd Powiatowy dla m. st. Warszawy wyrokiem z dnia 26 kwietnia 1963 r. Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.