VI KZP 34/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes F. Wróblewski.Sędziowie: K. Grzebuła (sprawozdawca), A. Kafarski (współsprawozdawca), T. Krokosz, A. Pyszkowski (współsprawozdawca), K. Wagner, J. Zembaty.Prokurator Generalnej Prokuratury: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Mariana W., oskarżonego z art. 28 § 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu (Dz. U. Nr 69, poz. 434), po rozpoznaniu przedstawionej w trybie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 26 lipca 1966 r., a następnie przekazanej do rozstrzygnięcia powiększonemu składowi Sądu Najwyższego postanowieniem składu zwykłego tegoż Sądu z dnia 3 grudnia 1966 r., kwestii prawnej wymagającej zasadniczej wykładni ustawy:"Czy wyrażona w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 29 marca 1958 r. w sprawie I KO 17/58 teza, iż »doniesienie wniesione przez MO, inną władzę lub osobę urzędową w zakresie ich działania, o których mowa w art. 32 przepisów wprowadzających k.p.k., stanowi żądanie uprawnionego oskarżyciela w rozumieniu art. 2 § 1 k.p.k., jeżeli odpowiada warunkom uproszczonego aktu oskarżenia, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 20 lipca 1950 r. o zmianie przepisów postępowania karnego« - jest nadal w pełni aktualna, a w szczególności czy oznacza ona, że doniesienie takie powinno odpowiadać wszystkim wymaganiom art. 8 cytowanej ustawy, a więc także lit. d) tegoż przepisu, przewidującego obowiązek wniesienia i zatwierdzenia przez prokuratora aktu oskarżenia sporządzonego przez MO?"po wysłuchaniu wniosku prokuratora,uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneI. Jak wynika z uzasadnienia pytania Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy, pytanie to zmierza do uzyskania wyjaśnienia, czy doniesienie Milicji Obywatelskiej, o którym mowa w art. 32 przepisów wprowadzających k.p.k., powinno być zatwierdzone przez prokuratora przed jego wniesieniem do sądu, aby stanowić podstawę do wydania nakazu karnego. Łączy się z tą kwestią dalsze jeszcze zagadnienie. Sprowadza się ono do tego, czy w razie wniesienia sprzeciwu od nakazu przez oskarżyciela lub oskarżonego dalsze postępowanie może się toczyć dopiero po złożeniu aktu oskarżenia zatwierdzonego przez prokuratora stosownie do art. 8 lit. d) ustawy z dnia 20 lipca 1950 r. o zmianie przepisów postępowania karnego.Wyżej przedstawione wątpliwości powstały w związku z odpowiedzią udzieloną przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 29 marca 1958 r. I KO 17/58 (OSN zesz. III z 1959 r., poz. 41). Wyrażony w tej uchwale pogląd sprowadzał się do twierdzenia, że doniesienie przewidziane w art. 32 przepisów wprowadzających k.p.k. stanowi w istocie rzeczy "żądanie uprawnionego oskarżyciela", jeśli odpowiada warunkom uproszczonego aktu oskarżenia, wskazanym w art. 8 ustawy z dnia 20 lipca 1950 r. o zmianie przepisów kodeksu postępowania karnego.Poglądu tego nie można uznać za trafny, albowiem dla doniesienia, które może stanowić podstawę do wydania nakazu karnego, ustawa przewiduje określone warunki. Sprowadzają się one do tego, że doniesienie to musi mieć formę pisemną oraz zawierać te dane, które powinien zawierać nakaz karny, a więc zgodnie z art. 36 przepisów wprowadzających k.p.k. dane, o których mówi art. 328 lit. d) i e) k.p.k. Innych warunków przepisy o postępowaniu nakazowym dla doniesienia, o którym mówi art. 32 przepisów wprowadzających k.p.k., nie wprowadzają. Wynika więc stąd, że doniesienie to nie musi odpowiadać warunkom uproszczonego aktu oskarżenia. Z tego względu należy uznać, że doniesienie Milicji Obywatelskiej stanowi również - w rozumieniu art. 2 § 1 k.p.k. - żądanie uprawnionego oskarżyciela do wszczęcia postępowania w przedmiocie wydania nakazu karnego przewidzianego w art. 31 przepisów wprowadzających k.p.k., albowiem art. 32 tych przepisów uprawnienie do złożenia takiego doniesienia przyznaje Milicji Obywatelskiej i nie wymaga, aby było ono zatwierdzone przez prokuratora.II. W postępowaniu zwyczajnym (także uproszczonym) natomiast wszczyna się postępowanie sądowe na podstawie żądania uprawnionego oskarżyciela wyrażonego w akcie oskarżenia, odpowiadającym przepisanym warunkom. W sprawach rozpoznawanych w postępowaniu uproszczonym muszą być spełnione warunki określone w art. 8 ustawy z dnia 20 lipca 1950 r. o zmianie przepisów postępowania karnego, a między innymi warunek, żeby akt oskarżenia sporządzony przez Milicję Obywatelską został zatwierdzony i wniesiony przez prokuratora.Gdy sędzia uzna, że dowody powołane w doniesieniu nie są wystarczające i budzą wątpliwości albo że wydanie nakazu karnego jest niedopuszczalne (art. 34 przepisów wprowadzających k.p.k.), bądź gdy wydany przez sędziego nakaz karny zostanie zaskarżony sprzeciwem, to konieczne jest rozpoznanie sprawy w postępowaniu zwyczajnym. Może ono być wszczęte tylko na podstawie aktu oskarżenia odpowiadającego określonym warunkom, skoro normy o postępowaniu nakazowym nie zawierają przepisu, że doniesienie zastępuje akt oskarżenia w postępowaniu zwyczajnym, jak to np. ma miejsce w postępowaniu sądowym w sprawach karno-administracyjnych (art. 501 § 3 k.p.k.). Jeżeli zatem zajdą okoliczności uzasadniające rozpoznanie sprawy w postępowaniu zwyczajnym (uproszczonym), sąd powiatowy zwraca wniesione przez Milicję Obywatelską doniesienie celem ewentualnego wniesienia aktu oskarżenia. Za potrzebą zwrócenia doniesienia przemawia także okoliczność, że przed sporządzeniem aktu oskarżenia konieczne jest przeprowadzenie dochodzenia (art. 244, 2459 k.p.k., art. 8 lit. a) ustawy z dnia 20 lipca 1950 r.), które nie zawsze poprzedza doniesienie.Ponieważ tylko sporządzony przez Milicję Obywatelską akt oskarżenia wymaga zatwierdzenia prokuratorskiego, natomiast nie wymaga takiego zatwierdzenia akt oskarżenia sporządzony przez jednego z oskarżycieli wymienionych w art. 7 ustawy z dnia 20 lipca 1950 r., przeto doniesienie wniesione przez takiego oskarżyciela staje się podstawą postępowania zwyczajnego, jeżeli przeprowadzone zostało dochodzenie, a samo doniesienie odpowiada warunkom uproszczonego aktu oskarżenia; w przeciwnym wypadku doniesienie zwraca się celem przeprowadzenia dochodzenia i ewentualnego wniesienia aktu oskarżenia (art. 244, 2459 k.p.k. oraz art. 7 § 3 i art. 8 lit. a) ustawy z dnia 20 lipca 1950 r.).Z tego, co wyżej powiedziano, wynika, że jeżeli doniesienie, o którym mowa w art. 32 przepisów wprowadzających k.p.k., wniesione zostało przez inną niż Milicja Obywatelska władzę lub osobę urzędową, przy czym ani ta władza, ani osoba urzędowa nie korzysta zarazem - z mocy szczególnego przepisu - z uprawnień oskarżyciela publicznego, to takie doniesienie nie może być podstawą postępowania zwyczajnego, jeżeli nie uzyska postaci aktu oskarżenia. Z tego względu doniesienie takie - w razie odmowy wydania nakazu karnego lub w razie wniesienia sprzeciwu od wydanego nakazu karnego - przesyła się prokuratorowi jako zawiadomienie o przestępstwie (art. 229 k.p.k.).