V KRN 379/68

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Matysiak (sprawozdawca).Sędziowie: M. Budzianowski, J. Moczydłowski.Prokurator Prokuratury Generalnej: M. Matywiecka.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Władysława L., oskarżonego z art. 133 § 1, 132 § 1 k.k. w związku z art. 1 i 4 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. (Dz. U. Nr 34, poz. 152), po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej założonej przez Prokuratora Generalnego PRL od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie z dnia 28 grudnia 1967 r. i utrzymanego nim w mocy wyroku Sądu Powiatowego w Gorlicach z dnia 11 lipca 1967 r., na zasadzie art. 394-396, 400 § 1, 393 pkt 3, 388 § 1 k.p.k.uchylił zaskarżone wyroki i sprawę przekazał Sądowi Powiatowemu w Gorlicach do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneAkt oskarżenia zarzucał Władysławowi L.:I. przestępstwo z art. 133 § 1 k.k. w związku z art. 4 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. (Dz. U. Nr 34, poz. 152) polegające na tym, że w dniu 12 marca 1967 r. w B. pobił po głowie pełniącego służbę funkcjonariusza MO Adama M.;II. przestępstwo z art. 132 § 1 w związku z art. 1 cytowanej ustawy popełnione przez to, że w czasie i miejscu opisanym w pkt I znieważył będącego w służbie funkcjonariusza MO Adama M., używając w stosunku do niego obraźliwych słów.Sąd Powiatowy w Gorlicach wyrokiem z dnia 11 lipca 1967 r. uznał oskarżonego za winnego zarzucanych czynów i przyjmując, że nie miały one charakteru chuligańskiego, skazał oskarżonego Władysława L. za czyn określony w pkt I na podstawie art. 133 § 1 k.k. przy zastosowaniu art. 18 § 1 i 59 § 1 lit. c) k.k. na 6 miesięcy aresztu, a za występek opisany w pkt II z art. 132 § 1 k.k. przy zastosowaniu art. 18 § 1 i 59 § 1 lit. c) k.k. na 3 miesiące aresztu.Jako karę łączną Sąd wymierzył oskarżonemu 6 miesięcy aresztu.Wyrok ten, zaskarżony jedynie przez oskarżonego, Sąd Wojewódzki w Rzeszowie utrzymał w mocy wyrokiem z dnia 28 grudnia 1967 r.Powyższe wyroki zaskarżył rewizją nadzwyczajną na niekorzyść oskarżonego Władysława L. Prokurator Generalny PRL, zarzucając obrazę art. 8, 320 i 117 § 1 k.p.k. polegającą na:1)niewyjaśnieniu kwestii odbycia przez oskarżonego kar za przestępstwa tego samego rodzaju,2)wezwaniu w charakterze biegłych dla zbadania stanu psychicznego oskarżonego biegłych niepsychiatrów, co doprowadziło do niesłusznego przyjęcia, iż działał on w warunkach określonych w art. 18 § 1 k.k.,i wniósł o uchylenie zaskarżonych wyroków i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Powiatowemu w Gorlicach.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja Prokuratora Generalnego PRL jest zasadna. Dane z Centralnego Rejestru Skazanych stwierdzają, że oskarżony był dwukrotnie karany wyrokami Sądu Powiatowego w Bytomiu, mianowicie wyrokiem z dnia 9 marca 1961 r. III Kp 83/61 za przestępstwo z art. 133 § 1 k.k. w związku z art. 1 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. (Dz. U. Nr 34, poz. 152) na 1 rok więzienia i wyrokiem z dnia 30 maja 1962 r. III Kp 356/62 z art. 133 § 1 k.k. na 1 rok i 3 miesiące więzienia. Mimo dysponowania tymi danymi, wskazującymi na to, że oskarżony mógł działać w warunkach recydywy, Sąd Powiatowy nie wyjaśnił kwestii odbycia kary za przestępstwa tego samego rodzaju.Uchybienie powyższe wywarło istotny wpływ na treść zaskarżonych wyroków. Jak wynika bowiem z pisma Prokuratury Wojewódzkiej dla m. Bytomia z dnia 9 grudnia 1967 r., oskarżony odbył karę z wyroku III Kp 356/62 w okresie do 13 maja 1963 r. Sąd Wojewódzki słusznie stwierdził, że oskarżony dopuścił się przypisanych mu czynów w warunkach recydywy, ale ze względu na brak rewizji prokuratora nie mógł usunąć uchybień Sądu I instancji.Niezależnie od powyższego nie została także należycie wyjaśniona kwestia poczytalności oskarżonego.Sąd Powiatowy przyjął, że oskarżony działał w warunkach określonych w art. 18 § 1 k.k. i zastosował do niego nadzwyczajne złagodzenie kary z mocy art. 59 § 1 lit. c) k.k. na podstawie opinii 2 biegłych lekarzy internistów: Daniela P. i Zdzisława S. Powołanie w charakterze biegłych dla zbadania stanu psychicznego oskarżonego 2 lekarzy niepsychiatrów stanowiło naruszenie art. 117 § 1 k.p.k. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy, użyte w art. 117 § 1 k.p.k. słowa "w miarę możności" powinny być rozumiane w ten sposób, że powołanie przez sąd lekarzy niepsychiatrów może mieć miejsce tylko w wypadkach szczególnych trudności wezwania psychiatrów, przy czym w każdym wypadku powinno w tej kwestii zapaść uzasadnione postanowienie Sądu (por. wyrok SN z dnia 30 sierpnia 1957 r. II K 573/57, "Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny" z 1958 r. zesz. 2, str. 345). W niniejszej zaś sprawie brak jakichkolwiek danych, żeby trudności takie istniały, i Sąd na to się nie powołał.Nadmienić należy, że jak wynika z uzasadnienia wyroku Sądu Powiatowego zajęcie stanowiska, iż przypisane oskarżonemu przestępstwa nie miały charakteru chuligańskiego, było także konsekwencją podzielenia opinii biegłych, iż działał on w stanie zmniejszonej poczytalności.Sąd Wojewódzki uzupełnił przewód sądowy i przeprowadził dowód z opinii 2 biegłych psychiatrów, którzy stwierdzili zgodnie, że oskarżony miał tempore criminis w pełni zachowaną zdolność rozumienia znaczenia czynu i kierowania swoim postępowaniem. Oczywiste więc jest, że opinia złożona w toku przewodu sądowego przez biegłych niepsychiatrów nie może być uznana za miarodajną, Sąd Wojewódzki zaś nie mógł uchybień w tej mierze naprawić, gdyż wyrok Sądu Powiatowego nie został zaskarżony przez prokuratora.Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku.