V K 1563/59

SentencjaS. N. w sprawie Lecha Włodzimierza D., oskarżonego z art. 237 § 1 i 239 § 1 k.k., po rozpoznaniu założonej przez Prokuratora Generalnego PRL rewizji nadzwyczajnej od prawomocnego wyroku S. Pow. w Ł. z 17 VI 1959 r., na podstawie art. 394-396, 400, 383 pkt. 3 i 388 § 1 (zdanie drugie) k.p.k. uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał temuż S. Pow. do ponownego rozpoznania.Lech Włodzimierz D. oskarżony został o to, że bez powodu uderzył przechodzącego ulicą Edwarda W. ręką w twarz, zadając mu uszkodzenie nosa, trwające okres czasu poniżej dni 20, oraz że w tymże czasie i miejscu uderzył ręką w podbródek Władysława A., tj. o czyny z art. 237 § 1 i 239 § 1 k.k.S. Pow. w Ł. 17 VI 1959 r. uniewinnił oskarżonego na mocy art. 17 § 1 k.k., opierając się na orzeczeniu biegłych psychiatrów.Od wyżej opisanego wyroku założył rewizję nadzwyczajną - na niekorzyść oskarżonego Lecha Włodzimierza D. - Prokurator Generalny PRL.Rewizja nadzwyczajna prawomocnemu wyrokowi S. Pow. zarzuca mogącą mieć wpływ na treść wyroku obrazę przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 124 w związku z art. 117 § 1 k.p.k. oraz art. 276, 296 i 320 k.p.k., polegającą na tym, że sąd orzekł co do istoty sprawy bez należytego wyświetlenia wszystkich okoliczności sprawy i z pominięciem obowiązku przeprowadzenia przewodu sądowego uniewinnił oskarżonego, który do winy się nie przyznał, opierając się wyłącznie na opinii biegłych lekarzy psychiatrów o stanie psychicznym oskarżonego, pomimo że opinia ta nie zawierała uzasadnienia, które posiadałoby oparcie w materiale dowodowym sprawy, była z nim częściowo sprzeczna, a ponadto powoływała się na materiał dowodowy nie ujawniony na przewodzie sądowym.W konkluzji rewizja wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy S. Pow. w Ł. do ponownego rozpoznania w innym składzie.Uzasadnienie faktyczneS. N. wyraził następujący pogląd prawny:Rewizja jest słuszna.Wyrok S. Pow. jako dotknięty rażącą obrazą przepisów prawa procesowego należało uchylić z powodów następujących:Na rozprawie sądowej w dn. 17 VI sąd po przesłuchaniu oskarżonego wysłuchał opinii dwóch biegłych lekarzy psychiatrów, którzy opinię swą złożyli na piśmie, po czym zaniechał przeprowadzenia przewodu sądowego do końca i bez wysłuchania zeznań wezwanych na rozprawę świadków i pokrzywdzonego wydał wyrok uniewinniający oskarżonego na podstawie art. 17 § 1 k.k.Opinia biegłych zawiera: wywiad lekarza z oskarżonym, wynik badania somatycznego i neurologicznego oraz orzeczenie, oparte na zapoznaniu się przez biegłych z "aktami sprawy" i wyniki "badania stanu umysłowego" oskarżonego Lecha Włodzimierza D. Orzeczenie to stwierdza, że oskarżony: 1) nie zdradza objawów choroby psychicznej ani, cech niedorozwoju umysłowego; 2) że dotknięty jest on cerebrastenią pourazową; 3) że w czasie popełnienia czynów znajdował się w stanie patologicznego upojenia alkoholowego, nie rozumiał swoich czynów i nie mógł pokierować swoim postępowaniem; 4) że oskarżony nie jest "niebezpieczny dla otoczenia", wobec czego nie wymaga umieszczenia w szpitalu psychicznym.Z treści protokołu rozprawy nie widać, aby biegłym były zadawane jakiekolwiek uzupełniające pytania zarówno przez sąd, jak i przez strony. Z opinii biegłych zaś nie wynika, na czym oparli oni swoje przekonanie o tym, że oskarżony tempore criminis nie mógł "rozumieć swych czynów" i pokierować swym postępowaniem. Jeżeli materiałem dla opinii tej miały być "akta sprawy", to należy stwierdzić, że skoro nie było przewodu sądowego, biegli mieli do dyspozycji tylko akta postępowania przygotowawczego, które nie zostało skontrolowane w drodze rozprawy sądowej, nie mogło zatem stanowić całokształtu okoliczności, o którym mówi przepis art. 320 k.p.k.Orzeczenie biegłych poza tym jest częściowo wyraźnie sprzeczne nawet z tak wadliwie ustalonym stanem faktycznym sprawy. Z treści bowiem zeznań świadków: Romana W., Władysława A., Edwarda W., a przede wszystkim funkcjonariusza M.O. Józefa Z., który interweniował na miejscu w chwili zajścia, wyraźnie wynika, że oskarżony Lech Włodzimierz D., mimo stanu podchmielenia - zdawał sobie sprawę z przebiegu zajścia, rozumiał, co do niego mówią i o co chodziło, a nawet prosił, aby zaniechać sprawy i "nie robić mu wstydu".Przesłuchanie zatem na rozprawie świadków na tak istotne dla kwestii winy i świadomości oskarżonego okoliczności miałoby niewątpliwie znaczenie nie tylko dla biegłych, ale i dla sądu przy wydawaniu orzeczenia, i w każdym bądź razie dałoby możność sądowi nabrania przekonania co do zasadności i słuszności opinii biegłych lekarzy, skoro na niej wyłącznie zamierzał sąd oprzeć swe orzeczenie.Odstępując od przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie sąd pogwałcił przepis art. 276, 296 i 298 k.p.k., a skoro oskarżony nie przyznał się w ogóle do winy, nic nie upoważniało sądu do zaniechania merytorycznej rozprawy wbrew obowiązkowi, wypływającemu z zasady zachowania ustności i bezpośredniości procesu karnego, choćby nawet opinia biegłych, złożona na początku sprawy, dawała podstawę do zastosowania art. 17 § 1 k.k.Opinia biegłych w myśl przyjętych zasad nie wiąże sądu i powinna być oceniana na równi z innymi dowodami, a tym bardziej nie może ona zastępować przewodu sądowego, stanowiąc jedynie jego składową część w zależności od uznania sądu (art. 111 i 117 § 1 k.p.k.).W tych warunkach uznać należy, że postępowanie sądowe w sprawie niniejszej dotknięte jest tak istotną obrazą podstawowych przepisów procesowych, że zaszła konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku zgodnie z wnioskiem rewizji nadzwyczajnej.Z powyższych zasad S. N. orzekł jak w sentencji.