VI KZP 21/67

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes F. Wróblewski.Sędziowie: K. Grzebuła (sprawozdawca), A. Kafarski (współsprawozdawca), J. Matysiak, A. Pyszkowski, K. Wagner, J. Zembaty.Prokurator Generalnej Prokuratury: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniach niejawnych w dniach 14 i 28 kwietnia 1967 r. oraz w dniu 12 maja 1967 r. złożonego w trybie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 11, poz. 54) wniosku Prokuratora Generalnego PRL z dnia 8 marca 1967 r. o wyjaśnienie przepisów art. 2 § 2 k.k. w związku z art. 1-10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o przekazaniu niektórych drobnych przestępstw jako wykroczeń do orzecznictwa karno-administracyjnego (Dz. U. Nr 23, poz. 149), co do tego,czy dopuszczalne jest wykonanie po 1 stycznia 1967 r. kary orzeczonej prawomocnie przed tą datą, a w szczególności w rozmiarze powyżej 3 miesięcy aresztu lub grzywny powyżej 4.500 zł, za czyny określone obecnie w art. 1-10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku?po wysłuchaniu wniosku prokuratora,uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneArt. 2 § 2 k.k. stanowi, że kara już wymierzona, lecz jeszcze nie wykonana, nie ulega wykonaniu, jeżeli według nowej ustawy czyn objęty wyrokiem nie jest przestępstwem.Zasadę tę z mocy art. 2 prawa o wykroczeniach stosuje się również do wykroczeń. Wymienione wyżej przepisy mają więc na celu ustawowe zabezpieczenie ulg dla skazanych pod panowaniem dawnej ustawy w wypadkach, gdy czyn poprzednio karalny stał się w rozumieniu nowej ustawy czynem - pod względem karno-prawnym - obojętnym.Podobnemu stanowisku dał wyraz Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 21 lutego 1959 r. IV KZ 4/59 (PiP z 1960 r. nr 10, s. 696).Przedstawiona wyżej sytuacja nie zachodzi w stosunku do czynów określonych w art. 1-10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o przekazaniu niektórych drobnych przestępstw jako wykroczeń do orzecznictwa karno-administracyjnego (Dz. U. Nr 23, poz. 149), ponieważ czyny te są nadal czynami zagrożonymi pod groźbą kary.Za przedstawionym wyżej poglądem przemawia dalszy jeszcze argument. Gdyby założyć, że w związku z treścią art. 2 § 2 k.k. nie ulegają wykonaniu kary wymierzone prawomocnie przed dniem 1 stycznia 1967 r. za czyny określone w art. 1-10 cytowanej ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r., to doszłoby do sytuacji paradoksalnej, albowiem skazany przez sąd prawomocnie przed dniem 1 stycznia 1967 r. oskarżony, który z jakichkolwiek przyczyn wymierzonej kary nie odbył, byłby wówczas z mocy art. 2 § 2 k.k. zwolniony z jej odbycia. I tak np. skazany przez sąd za jeden z czynów określonych w wymienionych wyżej przepisach, który z jakichkolwiek przyczyn (np. z powodu ukrywania się lub uprawomocnienia się wyroku bezpośrednio przed wejściem w życie cytowanej wyżej ustawy) nie odbył wymierzonej mu przez sąd kary, uzyskałby niezasłużoną i nie zamierzoną przez ustawę premię. Paradoksalność przedstawionej sytuacji wystąpiłaby jeszcze jaskrawiej w wypadku, gdy sprawa o jeden z czynów przekazanych jako wykroczenie do orzecznictwa karno-administracyjnego została rozpoznana przez sąd nie przed dniem wejścia w życie wymienionej ustawy, lecz dopiero po jej wejściu w życie (art. 32 tejże ustawy). W takim bowiem wypadku kara wymierzona przez sąd, chociażby w takim samym rozmiarze, musiałaby być wykonana. Mogłoby więc dojść do tego, że za podobny czyn popełniony w tym samym czasie kara wymierzona prawomocnie przez sąd mogłaby w jednym wypadku być wykonana, a w innym nie. Wspomniana paradoksalność omawianej sytuacji byłaby zatem wynikiem zdarzeń przypadkowych.W konkluzji więc należy stwierdzić, że kara wymierzona prawomocnie przed dniem 1 stycznia 1967 r. za czyny określone w art. 1-10 cytowanej ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. podlega wykonaniu.W związku z tym nasuwa się dalsze zagadnienie. Za czyny określone w art. 1-10 cytowanej ustawy mogło dojść przed dniem 1 stycznia 1967 r. do skazań prawomocnych na kary przekraczające górne zagrożenie wskazane w tych przepisach. Powstaje więc pytanie, czy prawomocne wyroki opiewające na kary wyższe od najwyższych zagrożeń wskazanych w cytowanych przepisach mają być wykonane w całości, czy też wymierzone w nich kary powinny ulec złagodzeniu oraz na jakich zasadach i w jakim trybie miałoby to nastąpić.Wyrok może ulec zmianie po jego uprawomocnieniu się w razie uwzględnienia rewizji nadzwyczajnej, w postępowaniu zaś wykonawczym jedynie wtedy, gdy podstawę do zmiany orzeczenia co do kary daje przepis ustawy. Takimi przepisami są np. przepisy ustaw amnestyjnych, które nakazują darowanie wymierzonych kar lub ich złagodzenie (w obu wypadkach), jeśli zachodzą warunki przewidziane w tych ustawach. Takie szczególne wypadki zmiany wyroku co do kary przewiduje również art. 77 k.k. oraz art. 532 § 2 i 533 § 2 k.p.k. Natomiast w wypadku czynów określonych w art. 1-10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. (Dz. U. Nr 23, poz. 149) nie ma przepisu, który by dawał podstawę do zmiany kary wymierzonej prawomocnie przed dniem 1 stycznia 1967 r. Stąd też taka kara do tej daty nie wykonana podlega po tej dacie wykonaniu, i to w takim rozmiarze, w jakim została orzeczona.