III CO 77/65

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia F. Błahuta (sprawozdawca). Sędziowie: B. Łubkowski, W. Orlicki.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Arnolda L. przeciwko 1) Alojzemu M. i 2) Skarbowi Państwa-Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w O. (Wydział Oświaty) o odszkodowanie, po rozpoznaniu zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Opolu postanowieniem z dnia 8 listopada 1965 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 388 k.p.c.:"Czy do rozpoznania w I instancji sprawy, w której pozwany jest Skarb Państwa (wydział oświaty prezydium wojewódzkiej rady narodowej) o odszkodowanie za uszkodzenie cielesne doznane przez ucznia szkoły podstawowej w czasie lekcji wskutek nieostrożnego zarządzenia nauczyciela - właściwy jest sąd wojewódzki w myśl art. 17 pkt 3 k.p.c."?udzielił następującej odpowiedzi:Do właściwości sądu wojewódzkiego należy sprawa przeciwko Skarbowi Państwa o naprawienie szkody wyrządzonej przez nauczyciela szkoły podstawowej uczniowi tej szkoły przy wykonywaniu powierzonej nauczycielowi czynności prowadzenia ćwiczeń szkolnych (art. 17 pkt 3 k.p.c.). Uzasadnienie faktyczneStosownie do przepisu art. 17 pkt 3 k.p.c. do właściwości sądów wojewódzkich należą sprawy przeciwko Skarbowi Państwa o naprawienie szkody wyrządzonej przez funkcjonariuszy organów władzy i administracji państwowej przy wykonywaniu powierzonych im czynności. Przepis ten jest odpowiednikiem art. 11 pkt 2 uchylonego kodeksu postępowania cywilnego i nie różni się od dawnego przepisu ani pod względem merytorycznym, ani pod względem redakcyjnym. Materialnoprawne przesłanki odpowiedzialności Państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszy państwowych regulowała ustawa z dnia 15.XI.1956 r. (Dz. U. Nr 54, poz. 243), a obecnie po wejściu w życie kodeksu cywilnego art. 417-421 tegoż kodeksu. Wymienione przepisy prawa materialnego należy mieć na względzie przy wykładni art. 17 pkt 3 k.p.c.Funkcjonariuszami państwowymi w rozumieniu art. 417 k.c. są pracownicy organów władzy, administracji lub gospodarki państwowej, a nadto za funkcjonariuszy państwowych uważa się również osoby działające na zlecenie tych organów, osoby powołane z wyboru, sędziów i prokuratorów oraz żołnierzy Sił Zbrojnych. Tak samo normował to zagadnienie art. 2 cyt. ustawy.Art. 17 pkt 3 k.p.c., mówiąc o funkcjonariuszach organów władzy i administracji państwowej, obejmuje tym określeniem węższy krąg osób aniżeli wymieniony w art. 417 k.c., a mianowicie dotyczy tylko pracowników organów władzy i administracji państwowej, osób działających na zlecenie tych organów, osób powołanych z wyboru do tych organów, sędziów i prokuratorów oraz żołnierzy Sił Zbrojnych. Wyłączeni natomiast zostali pracownicy organów gospodarki państwowej, choćby nawet Skarb Państwa odpowiadał stosownie do przepisów art. 417 i nast. k.c. za szkody wyrządzone przez nich przy wykonywaniu powierzonych im czynności, oraz osoby działające na zlecenie tych organów. Rzecz jasna, przepis art. 17 pkt 3 k.p.c. nie wchodzi również w rachubę, jeżeli szkoda została wyrządzona przez funkcjonariusza państwowej osoby prawnej.Nauczyciel podstawowej szkoły państwowej jest niewątpliwie funkcjonariuszem organu administracji państwowej z dziedziny kultury. Szkoły podstawowe nie mają odrębnej osobowości prawnej (por.: ustawa z dnia 15.VII.1961 r. - Dz. U. Nr 32, poz. 160), a nauczyciele takiej szkoły są pracownikami państwowymi (por.: ustawa z dnia 27.IV.1965 r. - Dz. U. Nr 12, poz. 62). Nauczyciele wykonują z ramienia Państwa zadania oświatowo-wychowawcze, a zatem czynności o charakterze władczym, choć mogą się z tym wiązać pewne czynności o innym charakterze. Nie ma jednak znaczenia zarówno z punktu widzenia art. 417 k.c., jak i art. 17 pkt 3 k.p.c., jaki był konkretnie charakter powierzonej czynności, przy której wykonywaniu wyrządzona została szkoda. Zagadnienie to rozstrzygnął już Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 1 grudnia 1962 r. (4 CZ 97/61) pod rządem art. 11 pkt 2 dawnego k.p.c. i cyt. ustawy z 15.XI.1965 r. Orzeczenie to zachowało w pełni swą aktualność.Z powyższych względów Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi przytoczonej w sentencji.