III CR 78/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia B. Łubkowski. Sędziowie: J. Majorowicz (sprawozdawca), Z. Trybulski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Czesława G. o stwierdzenie zasiedzenia własności nieruchomości, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od postanowienia Sądu Powiatowego w Przemyślu z dnia 13 lipca 1965 r.,uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał Sądowi Powiatowemu w Przemyślu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneCzesław G. wyjaśnił we wniosku, że jego ojciec nabył przed rokiem 1930 dwie parcele położone w Ż., oznaczone numerami 1436/1 i 1436/2, że jako właściciel tych parceli figuruje dotychczas w księdze Michał Ł. i że ojciec jego użytkował wymieniony grunt wspólnie z wnioskodawcą do swej śmierci, tj. do roku 1945, a od tego czasu posiada go sam wnioskodawca. Obecnie, w związku z działem spadku po rodzicach, Czesław G. wnosił o stwierdzenie zasiedzenia rzeczonych działek.Z zeznań przesłuchanych świadków wynika, że Michał Ł. po sprzedaniu objętych wnioskiem parcel - bez sporządzania aktu sprzedaży - wyjechał do innej miejscowości w 1929 r. lub w 1930 r.Nie żądając wskazania adresu Michała Ł., ani też nie ustanawiając dla niego kuratora, Sąd Powiatowy wniosek uwzględnił.Postanowienie to, wydane w dniu 13 lipca 1965 r., nie zostało zaskarżone. Uzasadnienia nie sporządzono.Postanowienie Sądu Powiatowego w Przemyślu z dnia 13 lipca 1965 r. zaskarżył rewizją nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości, wnosząc o uchylenie tego postanowienia i o przekazanie sprawy Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania.Skarżący zarzuca naruszenie art. 143, 144 § 1 i 2 i art. 510 § 2 k.p.c., art. 176 k.c. oraz naruszenie interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.Uzasadnienie prawneRozpoznając rewizję nadzwyczajną, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Słuszne jest twierdzenie zawarte w rewizji nadzwyczajnej, że postępowanie w sprawie dotknięte jest nieważnością (art. 309 pkt 5 k.p.c.). Postępowanie bowiem odbyło się bez udziału właściciela ujawnionego w księdze wieczystej, a więc osoby zainteresowanej w rozumieniu art. 510 § 1 k.p.c.Jeżeli miejsce zamieszkania tej osoby było nieznane, to wnioskodawca powinien był to uprawdopodobnić stosownie do art. 144 § 1 k.p.c. po czym Sąd obowiązany był w myśl art. 143 i 510 § 2 k.p.c. ustanowić kuratora do zastępowania wymienionej osoby i o ustanowieniu kuratora ogłosić w trybie przewidzianym w art. 144 § 2 k.p.c.Za trafny uznać należy także zarzut naruszenia przez Sąd Powiatowy przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 176 k.c.Jak wynika z treści wniosku, sporną parcelę posiadał do roku 1945 ojciec wnioskodawcy wspólnie z nim, a potem sam wnioskodawca.Ponieważ zasada accessio possessionis, wyrażona w art. 176 k.c., stosuje się na korzyść wszystkich spadkobierców wwiązanych w prawa spadku i nie może się ona stosować wyłącznie na korzyść jednego z nich, który posiada nieruchomość we własnym imieniu, przeto dla tego spadkobiercy bieg terminu zasiedzenia rozpoczyna się dopiero z chwilą otwarcia spadku.Pogląd taki wyraził już Sąd najwyższy w orzeczeniu z 14.IV.1949 r. C 319/49 (PiP nr 3/59, str. 549) na tle stosowania art. 57 § 1 pr. rzecz., przy czym pogląd ten nie stracił również na aktualności w świetle art. 176 kodeksu cywilnego.Jeżeli więc wnioskodawca był samoistnym posiadaczem parcel objętych wnioskiem dopiero od roku 1945, to obliczając bieg zasiedzenia według zasad art. XXXIII § 2 przep. wpr. pr. rzecz. w związku z art. 50 § 1 pr. rzecz. należało dojść do wniosku, że w dacie wydania postanowienia, tj. w dniu 13 lipca 1965 r., zasiedzenie na rzecz wnioskodawcy jeszcze nie nastąpiło, gdyż koniec terminu przypadłby na dzień 1 stycznia 1967 r.Ponieważ z treści wniosku wynikało, że po rodzicach wnioskodawcy toczy się postępowanie działowe - rzeczą Sądu było ustalić, czy są inni spadkobiercy, wezwać wszystkich zainteresowanych i stwierdzić zasiedzenie na rzecz wszystkich spadkobierców.Słusznie również zarzucono w rewizji nadzwyczajnej, że zaskarżone postanowienie, wydane w wyniku postępowania dotkniętego nieważnością, narusza interes Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.Z tych względów zaskarżone postanowienie należało uchylić i sprawę przekazać Sądowi Powiatowemu w Przemyślu do ponownego rozpoznania.