VI KZP 5/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Pyszkowski (sprawozdawca). Sędziowie: S. Kotowski, M. Paluch.Prokurator Generalnej Prokuratury: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jana K., oskarżonego z art. 216 § 2 k.k., po rozpoznaniu przekazanej w trybie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Katowicach postanowieniem z dnia 21 stycznia 1966 r. kwestii prawnej wymagającej zasadniczej wykładni ustawy:"Czy art. 416 § 1 k.p.k. daje podstawę prawną sądowi powiatowemu do zarządzenia zwrotu grzywny i kosztów sądowych na rzecz sprawcy czynu, uiszczonych przez niego na skutek skazania prawomocnym wyrokiem, jeżeli następnie skazujący wyrok z powodu nadzwyczajnej rewizji na niekorzyść oskarżonego został uchylony przez Sąd Najwyższy, a sąd powiatowy, rozpoznając sprawę ponownie, doszedł do wniosku, że pierwotna kwalifikacja prawna czynu uzasadniająca wymierzenie kary grzywny jest słuszna, ale wskutek wejścia w życie dekretu o amnestii z dnia 20 lipca 1964 r. (Dz. U. Nr 27, poz. 174) postępowanie karne przeciwko sprawcy czynu na zasadzie art. 1 pkt 1 i art. 2 pkt 1 tegoż dekretu prawomocnym wyrokiem umorzył?"po wysłuchaniu wniosku prokuratora uchwalił jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneUmorzenie postępowania na podstawie amnestii o czyn stanowiący przestępstwo abolicyjne nie oznacza uniewinnienia, ale też nie jest skazaniem, choćby nawet nastąpiło w wyroku, a zatem już po przeprowadzeniu rozprawy. W wypadku takim zachodzi jedynie ta różnica w stosunku do umorzenia sprawy postanowieniem, że materialną podstawą umorzenia jest nie domniemanie, lecz zbadane przez sąd dowody, pozwalające nie tylko stwierdzić fakt, że oskarżony nie jest bez winy, lecz także ustalić kwalifikację prawną czynu. Wyrok umarzający postępowanie zawiera zatem tylko deklaratoryjne stwierdzenie, że oskarżony popełnił przestępstwo.Jeżeli więc w sytuacji przedstawionej w pytaniu Sądu Wojewódzkiego sąd I instancji, rozpoznający sprawę ponownie, umorzył postępowanie wyrokiem na zasadzie art. 2 pkt 1 dekretu o amnestii z 1964 r., to w związku z tym, że poprzedni prawomocny wyrok skazujący na grzywnę i zasądzający od oskarżonego koszty sądowe został uchylony, czyli przestał istnieć, powstała taka sytuacja, że odpadło skazanie jako podstawa uiszczenia przez oskarżonego grzywny i kosztów sądowych.Skoro więc odpadła podstawa świadczenia oskarżonego, to grzywna i koszty sądowe wpłacone do kasy sądowej podlegają zwrotowi w toku wykonywania wyroku umarzającego postępowanie. Wprawdzie przepisy rozdziału I księgi IX k.p.k. (art. 402-416) mówią o wykonaniu prawomocnego wyroku skazującego, jednakże jest rzeczą oczywistą, że prawomocny wyrok uniewinniający lub umarzający postępowanie również ulega natychmiastowemu wykonaniu w zakresie skutków, jakie z takiego wyroku wynikają. Takim skutkiem prawomocnego wyroku umarzającego postępowanie jest między innymi obowiązek zwrócenia oskarżonemu dokonanych przez niego wpłat z tytułu grzywny i kosztów sądowych wynikających z prawomocnego wyroku skazującego, który następnie przestał istnieć. Obowiązek taki wynika zresztą z przepisów art. 410 i innych tytułu V księgi III k.c. Tryb postępowania administracyjnego dotyczącego tego zwrotu określają przepisy zarządzenia Ministra Finansów z dnia 2 stycznia 1961 r. w sprawie przepisów o rachunkowości budżetowej (M. P. z 1961 r. Nr 17, poz. 87 - § 63).Wobec tego, że - jak to wyżej wskazano - zwrot grzywny i kosztów sądowych w sytuacji wskazanej w pytaniu Sądu Wojewódzkiego następuje w związku z wykonywaniem wyroku umarzającego postępowanie, wszelkie wątpliwości co do wykonania tego wyroku rozstrzygane są w trybie art. 416 k.p.k., jeżeli sprawa nie weszła na drogę postępowania cywilno-sądowego.