VI KZP 12/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Zembaty. Sędziowie: Z. Chełmicki (sprawozdawca), A. Kafarski, Z. Kapitaniak, W. Komorniczak, T. Rek, Z. Nyczaj (współsprawozdawca).Prokurator Generalnej Prokuratury: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w związku ze sprawą Franciszka C., oskarżonego z art. 150 § 2, 257 § 1 k.k. oraz art. 2 § 2 lit. b) ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r., rozpoznał przedstawioną w trybie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Gdańsku postanowieniem z dnia 26 lutego 1966 r., a następnie przekazaną do rozstrzygnięcia powiększonemu składowi Sądu Najwyższego postanowieniem składu zwykłego tegoż Sądu z dnia 7 maja 1966 r., kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:"Czy nieletni, który zbiegł z zakładu poprawczego, pozostaje nadal wychowańcem zakładu w rozumieniu przepisu art. 78 k.k. i czy zatem do nieletniego, który przed ukończeniem 17 lat dopuścił się czynu zabronionego pod groźbą kary po ucieczce z zakładu poprawczego, ma zastosowanie przepis art. 78 k.k., czy też przepis art. 70 bądź 76 k.k.?" po wysłuchaniu wniosku prokuratora uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePrzepis art. 78 k.k. stanowi, że jeżeli wychowaniec zakładu poprawczego nie mający lat 17 popełni czyn zabroniony pod groźbą kary, zarząd zakładu załatwia sprawę w drodze dyscyplinarnej.Ze sformułowania powyższego przepisu, zwłaszcza gdy się go powiąże z innymi normami zawartymi w rozdziale XI części ogólnej kodeksu karnego, nie wynika, by chodziło tu jedynie o nieletniego przebywającego aktualnie w zakładzie poprawczym i pozostającego w bezpośrednim zasięgu władzy kierownictwa tego zakładu. W szczególności sytuację, w której nieletniego umieszczonego tytułem próby poza zakładem poprawczym należy traktować w dalszym ciągu jak wychowańca tego zakładu, przewiduje przepis art. 74 k.k.Należy więc przyjąć, że nieletni nie mający lat 17, a umieszczony w zakładzie poprawczym, również po ucieczce z tego zakładu jest jego wychowańcem podlegającym ukaraniu dyscyplinarnemu za popełnione czyny zabronione pod groźbą kary, dopóki stosunek między nim a zakładem nie został prawnie rozwiązany.Wprowadzenie do kodeksu karnego przepisu art. 78 uzasadnione było względami celowości. Powtórne bowiem zastosowanie środka umieszczenia w zakładzie poprawczym do wychowańca zakładu, który dopuścił się tego rodzaju czynu przed ukończeniem 17 lat, było w świetle ówcześnie obowiązującego stanu prawnego niecelowe, gdyż nieletni - niezależnie od ewentualnego nowego skazania - i tak by w konsekwencji poprzedniego skazania pozostał w zakładzie.Według obecnego stanu prawnego prowadzone przeciwko takiemu nieletniemu śledztwo lub dochodzenie ulec by musiało - na podstawie znowelizowanego przepisu art. 478 § 3 k.p.k. - umorzeniu ze względu właśnie na poprzednio orzeczone umieszczenie go w zakładzie poprawczym.Stanowisko przeciwne, głoszące, że przepis art. 78 k.k. nie ma zastosowania do nieletniego w sytuacji przedstawionej w pytaniu Sądu Wojewódzkiego, sprzeczne jest z intencją ustawy, a ponadto prowadziłoby do daleko idącej niekonsekwencji. W razie bowiem przyjęcia takiego poglądu nieletni, popełniając po ucieczce z zakładu poprawczego czyn zabroniony pod groźbą kary, nie spotkałby się - przy uwzględnieniu przepisu art. 478 § 3 k.p.k. - z żadnymi konsekwencjami, gdy tymczasem temu samemu nieletniemu, który popełnił tego rodzaju czyn przebywając aktualnie w zakładzie, zostałaby wymierzona kara dyscyplinarna.Natomiast przepis art. 76 k.k. nie ma w omawianej wyżej sytuacji w ogóle zastosowania. Skoro bowiem w przepisie tym jest mowa o wszczęciu postępowania karnego po ukończeniu przez nieletniego 17 lat i o niecelowości umieszczenia go w zakładzie poprawczym, to może się ten przepis odnosić jedynie do wypadków, gdy w stosunku do nieletniego bądź nie istnieje aktualnie wyrok orzekający środek poprawczy, bądź też nie ma miejsca jego wykonanie.