III CR 156/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia F. Błahuta. Sędziowie: H. Dąbrowski, R. Czarnecki (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Marii P. o zniesienie współwłasności i o dział spadku, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie z dnia 28 lutego 1966 r.,uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Sądu Powiatowego w Krośnie z dnia 16 sierpnia 1965 r. i przekazał sprawę temu ostatniemu Sądowi do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneW sprawie o dział spadku i o zniesienie współwłasności nieruchomości miejskiej Sąd Powiatowy przydzielił nieruchomość uczestnikowi i zasądził od niego na rzecz wnioskodawczyni spłatę w wysokości 12.120 zł.Sąd Wojewódzki zmienił wspomniane postanowienie w części dotyczącej spłaty i podwyższył ją do 32.000 zł.Przed upływem sześciu miesięcy od tego ostatniego orzeczenia Minister Sprawiedliwości złożył rewizję nadzwyczajną.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W sprawie niniejszej w skład spadku i przedmiotu współwłasności wchodzi nieruchomość. Ponieważ część budynku murowanego wzniesionego przez uczestnika też stanowi część składową nieruchomości, przeto i ona powinna wchodzić w skład spadku i przedmiotu współwłasności. W skład ten powinien wchodzić również wynik remontu dokonanego przez wnioskodawczynię w budynku drewnianym. Nie można było też pominąć studni i drzew owocowych.Co się tyczy wartości spadku i przedmiotu współwłasności, to rzeczą biegłych było wycenić nieruchomość wraz ze wszystkimi jej składnikami. Na tle opinii biegłych co do wartości gruntu ocena Sądu Powiatowego, że grunt ten jest wart tylko po 2 zł za 1 m2, przekracza granice art. 13 § 2 w związku z art. 233 § 1 k.p.c. Jeśli chodzi o wartość budynku drewnianego, to biegły w swej opinii powinien był mieć na względzie także dane z PZU, z aktów notarialnych oraz z testamentu. Żaden biegły nie zajął się wartością studni i drzew owocowych.Wartość udziału wnioskodawczyni i uczestnika należało obliczyć na podstawie wartości spadku i przedmiotu współwłasności.W kwestii wartości nakładów poczynionych przez uczestnika rzeczą Sądu Powiatowego było zwrócić uwagę na wypowiedź biegłego, według której dach nad budynkiem murowanym jest wykonany także ze starych elementów drewnianych. Wnioskodawczyni podniosła w tym względzie twierdzenia, którym zresztą następnie zaprzeczyła.W sprawie dotyczącej zachowku art. 686 k.p.c. nie wprowadza wyjątku od zasady rozpoznawania sprawy w procesie (art. 13 § 1 k.p.c.). Sprawa o zachowek nie mogła więc być rozstrzygnięta w postępowaniu działowym.Treść listu uczestnika uzasadniała potrzebę wyjaśnienia, której ze stron nieruchomość jest istotnie potrzebna.W przytoczonym stanie rzeczy rozstrzygnięcie Sądu Powiatowego zarówno co do osoby, której ma być przydzielony spadek i przedmiot współwłasności, jak i co do wysokości spłaty przedstawiało się jako dowolne. Wprawdzie niektóre nowe fakty i dowody wnioskodawczyni przytoczyła dopiero w rewizji, wobec czego niewyjaśnienie sprawy w tych kwestiach nie obciążało Sądu Powiatowego, jednakże inne uchybienia tego Sądu uzasadniały potrzebę uchylenia zaskarżonego postanowienia.Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji.