I CR 430/64

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Wiszniewski (sprawozdawca). Sędziowie: H. Dąbrowski, T. Szymanek.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Skarbu Państwa - Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w T. Wydział Finansowy o przejęciu nieruchomości Diecezji w C. na własność Państwa, na skutek rewizji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 6 maja 1964 r.,uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSkarb Państwa - Wydział Finansowy Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w T. wniósł o nadanie klauzuli wykonalności wykazowi zaległości oraz o przejęcie nieruchomości Diecezji w C. na własność Państwa. Sąd Wojewódzki, któremu Sąd Powiatowy przekazał sprawę w trybie art. 111 k.p.c. 1950 r. i art. 4 k.p.n., oddalił wniosek z tym uzasadnieniem, że w myśl § 1 ust. 1 rozporządzenia R.M. z 25.III.1959 r. w sprawie zasad i trybu przejmowania nieruchomości na pokrycie niektórych zaległych zobowiązań wobec Państwa (Dz. U. Nr 24, poz. 153), niezbędną przesłanką przejęcia nieruchomości na własność Państwa jest ustalenie, iż zaległość podatkowa powstała na skutek zawinionego postępowania dłużnika, złośliwie uchylającego się od zapłacenia należności podatkowych. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego ta przesłanka "uporczywości" dłużnika nie zachodzi w niniejszym wypadku, gdyż zaległość powstała na skutek braku dochodów, czyli ubóstwa dłużnika, a nie na skutek jego uporczywości.Uzasadnienie prawneRozpoznając rewizję wnioskodawcy od powyższego postanowienia Sądu Wojewódzkiego, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Jak wynika ze wstępu poprzedzającego art. 1 ustawy z 21.XII.1958 r. o szczególnym trybie ściągania zaległości z tytułu niektórych zobowiązań właścicieli nieruchomości wobec Państwa (Dz. U. Nr 77, poz. 398), celem tej ustawy jest realizacja zobowiązań podatkowych dłużników, którzy uporczywie nie wywiązują się ze swych obowiązków podatkowych. Że uporczywość dłużnika jest okolicznością istotną, wynika także z powołanego przez Sąd Wojewódzki § 1 ust. 1 rozporz. R.M. z 25.III.1959 r. (Dz. U. Nr 24, poz. 153). Chodzi jednak o to, czy ustalenie tej przesłanki należy do kognicji sądu. Rewizja oparta jest właśnie na zarzucie, że ocena uporczywości dłużnika należy nie do sądu, lecz do prezydium rady narodowej.Zarzut ten jest trafny, a wyrażony w nim pogląd nie koliduje bynajmniej z poglądem wypowiedzianym przez Sąd Najwyższy w orzeczeniu z 27.XI.1963 r. (OSNCP nr 9/1964, poz. 172).Ustawa z 21.XII.1959 r., rozwinięta rozporządzeniem z 25.III.1959 r., określa - w szczególności w ustępie 3 art. 3 - zakres kognicji sądu w sposób wyczerpujący. Wśród wymienionych tam przedmiotów rozpoznania przez sąd nie mieści się kwestia, czy dłużnika można uznać za uporczywego. Kwestię tę bada i rozstrzyga ostatecznie prezydium rady narodowej, uchwalając wszczęcie postępowania sądowego (art. 3 ust. 2 powołanej ustawy oraz przepisy początkowe powołanego wyżej rozporządzenia).Skoro więc zaskarżone postanowienie oparte jest na odmiennym rozumieniu tych przepisów, to sprawa wymaga ponownego rozpoznania.