III CR 341/64

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia B. Łubkowski (sprawozdawca). Sędziowie: R. Czarnecki, J. Pomorski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Stefana Waldemara W. przeciwko Skarbowi Państwa (Prokuratorowi Powiatowemu w S.) o zwolnienie od egzekucji samochodu, na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od wyroku Sądu Powiatowego w Ostrowcu Świętokrzyskim z dnia 26 lutego 1963 r.,uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu w Ostrowcu Świętokrzyskim do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneW toku śledztwa prowadzonego przeciwko Kazimierzowi K., podejrzanemu o dopuszczenie się przestępstwa na szkodę Polskiego Związku Motorowego w K., Prokurator Powiatowy w S. na podstawie art. 3 ustawy z dnia 21.I.1958 r. o wzmożeniu ochrony mienia społecznego przed szkodami wynikającymi z przestępstwa wydał w dniu 25.IX.1962 r. postanowienie o zabezpieczeniu roszczeń tego Związku do Kazimierza K. o naprawienie wyrządzonej przez niego szkody w wysokości 60.000 zł oraz o zabezpieczeniu grożącej podejrzanemu kary grzywny do wysokości 20.000 zł.W wykonaniu tego postanowienia Skarbowy Urząd Komorniczy Wydziału Finansowego Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w O. dokonał w dniu 28.IX.1962 r. zajęcie samochodu osobowego marki "Buick Eight Super", zarejestrowanego pod nr CC 0230 na nazwisko Kazimierza K. i znajdującego się w jego posiadaniu. Zajęcia tego dokonano na zabezpieczenie zarówno grożącej podejrzanemu kary majątkowej, jak i roszczenia odszkodowawczego przysługującego poszkodowanemu Związkowi.W pozwie skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa powód domagał się zwolnienia tego samochodu od egzekucji twierdząc, że jest jego własnością, gdyż kupił go w dniu 7.III.1962 r. od Władysława L. z W., który uprzednio nabył ten samochód od Kazimierza K.Sąd Powiatowy wyrokiem z dnia 19.III.1963 r. zwolnił od egzekucji wymieniony samochód ustaliwszy, że powód wykazał, iż nabył własność tego samochodu. Następnie Sąd Powiatowy postanowieniem z dnia 5.III.1963 r. uzupełnił powyższy wyrok przez zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu w kwocie 1.680 zł, a postanowieniem z dnia 21.XI.1963 r. "sprostował" sentencję tego wyroku dodając, że Skarb Państwa zastąpiony był przez Prokuratora Powiatowego w S.Powyższy wyrok zaskarżył rewizją nadzwyczajną wniesioną po upływie terminu z art. 399 k.p.c. Prokurator Generalny PRL zarzucając, że zaskarżony wyrok został wydany z pogwałceniem art. 574 § 3, 220 § 2 k.p.c. i art. 6 § 5 ustawy z dnia 21.I.1958 r. o wzmożeniu ochrony mienia społecznego przed szkodami wynikającymi z przestępstwa w związku z art. 137 k.p.c. i art. 1, 13 i 40 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, jak również z naruszeniem interesu Państwa Ludowego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Sąd Najwyższy w szeregu swych orzeczeń już wyjaśnił (uchwała składu 7 sędziów z dnia 10.IX.1962 r. I CO 9/62 - OSNCP 1964 r. z. I, poz. 1; wyrok z dnia 9.IV.1963 r. II CR 36/63 - OSNCP 1964 r. z. VII-VIII, poz. 135), że w procesie o zwolnienie od zajęcia dokonanego w trybie ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. o wzmożeniu ochrony mienia społecznego przed szkodami wynikającymi z przestępstwa (Dz. U. Nr 4, poz. 11), w celu zabezpieczenia zarówno grożących kar (przepadku majątku i grzywny), jak i roszczenia odszkodowawczego państwowej lub społecznej osoby prawnej nie będącej Skarbem Państwa, biernie legitymowanymi są Skarb Państwa oraz dana osoba prawna, jak również że współuczestnictwo obu tych podmiotów jest konieczne i oddzielnie żaden z nich nie ma pełnej legitymacji biernej.W niniejszej sprawie postanowienie Prokuratora Powiatowego w S. z dnia 25.IX.1962 r. zabezpieczało i grożącą Kazimierzowi K. grzywnę, i roszczenie odszkodowawcze Polskiego Związku Motorowego w K. Tak samo dokonane przez organ egzekucyjny zajęcie samochodu dotyczyło obu tych roszczeń. W tej sytuacji powód powinien był pozwać Skarb Państwa i wymieniony Związek, a skoro tego nie uczynił, to Sąd Powiatowy powinien był w trybie art. 220 § 2 k.p.c. w związku z art. 574 § 3 k.p.c. wezwać do udziału w sprawie wymieniony Związek oraz dłużnika K.Naruszenie powyższych przepisów stanowi podstawę z art. 396 § 1 k.p.c. do uwzględnienia rewizji nadzwyczajnej. Okoliczność, że rewizja ta wniesiona została po upływie terminu z art. 399 § 1 k.p.c., nie przeszkadza uchyleniu zaskarżonego wyroku, gdyż wyrok wadliwie orzekający zwolnienie od zajęcia dokonanego w trybie powołanej ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. narusza interes Państwa Ludowego.Trafny także, choć nieistotny dla postępowania z rewizji nadzwyczajnej, jest zarzut skarżącego, że Sąd Powiatowy przeoczył, iż wskazane w art. 6 § 5ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. o wzmożeniu ochrony mienia społecznego przed szkodami wynikającymi z przestępstwa zwolnienie pozwu od opłat sądowych dotyczy wyłącznie pozwów wniesionych przez osoby bliskie w rozumieniu art. 6 tej ustawy. Nie dotyczy więc powoda, który nie jest osobą bliską dłużnika, oraz od którego stosownie do art. 14 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych należy z urzędu ściągnąć opłatę wpisu. Ratio legis art. 6 § 5 wymienionej ustawy polega na tym, że przepis ten ma ułatwić wniesienie powództwa tym osobom, u których - z racji łączącego ich z dłużnikiem stosunku - dokonano zajęcia rzeczy znajdujących się w ich posiadaniu.Przedstawione na rozprawie przed Sądem Najwyższym dokumenty świadczące o pozbyciu się przez powoda zajętego samochodu na rzecz osoby trzeciej nie stoją na przeszkodzie uwzględnieniu rewizji nadzwyczajnej. Dokumenty te natomiast mogą mieć znaczenie przy rozpoznawaniu merytorycznym roszczenia powoda.Z tych względów Sąd Najwyższy z mocy art. 384, 398 k.p.c. uwzględnił rewizję nadzwyczajną.