III CR 263/63

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Majorowicz. Sędziowie: R. Czarnecki (sprawozdawca), B. Czyżewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Bernarda H. przeciwko Przedsiębiorstwu Państwowemu - Klucz Państwowych Gospodarstw Rolnych C. o ustalenie nieistnienia należności, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 21 lutego 1963 r.,uchylił zaskarżony wyrok oraz wyrok Sądu Powiatowego w Bytomiu z dnia 10 maja 1961 r. i przekazał sprawę temu ostatniemu Sądowi do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowód mieszka w budynku położonym przy ul. (...) a pracuje jako górnik. Zdaniem pozwanego Klucza Państwowych Gospodarstw Rolnych, powód zajmuje lokal w budynku położonym na terenie państwowego gospodarstwa rolnego, a stosownie do art. 1 ust. 3 pkt 1 prawa lokalowego (Dz. U. z 1962 r. Nr 47, poz. 227) przepisom tej ustawy nie podlegają "lokale w budynkach położonych na terenie państwowych gospodarstw rolnych (...) zajmowane przez osoby nie zatrudnione w resorcie rolnictwa (...)". Strona pozwana domagała się więc od powoda pełnego czynszu, natomiast powód wniósł o ustalenie, że należność czynszowa, ponad czynsz dotychczasowy, nie istnieje.Sąd Powiatowy, rozpoznając sprawę po raz wtóry, żądanie uwzględnił. Sąd Wojewódzki oddalił rewizję strony pozwanej.Od wyroku Sądu Wojewódzkiego Minister Sprawiedliwości założył rewizję nadzwyczajną.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W myśl art. 64 ust. 2 pkt 6 lit. a) prawa lokalowego lokalami podlegającymi przydzieleniu na mieszkania służbowe są lokale w budynkach położonych na terenie państwowych gospodarstw rolnych, jeżeli budynki te znajdują się w zarządzie tych gospodarstw. Powołany przepis wprowadza dodatkową przesłankę, mianowicie co do faktu znajdowania się budynków w zarządzie państwowych gospodarstw rolnych. Na tle więc tego przepisu należy uznać, że chociaż art. 1 ust. 3 pkt 1 prawa lokalowego nie wspomina o znajdowaniu się budynków w zarządzie państwowych gospodarstw rolnych, to jednak zakłada istnienie tego zarządu. Stosownie do dyspozycji ostatnio powołanego przepisu, zarząd w stosunku do samych budynków nie wystarcza do wyłączenia znajdujących się w nich lokali spod działania prawa lokalowego. Ażeby lokale były objęte przepisem art. 1 ust. 3 pkt 1, budynki muszą być nadto położone na terenie państwowych gospodarstw rolnych. O treści normatywnej przepisu, o którym mowa, decyduje zatem dyspozycja co do "terenu państwowych gospodarstw rolnych".Prawo lokalowe nie posługuje się terminem "nieruchomość rolna", tak jak np. ustawa z 12.III.58 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, poz. 71 ze zm.), lecz terminem "teren", tak jak np. ustawa z 14.VII.61 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 32, poz. 159). Prawo lokalowe nie zawiera też przepisu, który by uzasadniał stanowisko, że "terenem" w rozumieniu tej ustawy może być jedynie teren związany gospodarczo z gruntami państwowych gospodarstw rolnych. Strona pozwana jest przedsiębiorstwem państwowym i stronie pozwanej, tak jak każdemu innemu przedsiębiorstwu państwowemu, może być przydzielona część mienia ogólnonarodowego, w szczególności teren państwowy, w tzw. "zarząd i użytkowanie", w "zarząd operatywny" lub krótko w "zarząd". Formy prawne wykonywania tego zarządu były różnie określane, a w obowiązującym stanie prawnym przybrały postać użytkowania w rozumieniu wspomnianej ustawy z 14.VII.61 r."Terenem państwowych gospodarstw rolnych" jest teren przydzielony takiemu gospodarstwu w zarząd, w szczególności pod postacią użytkowania. Jakikolwiek zatem teren, a więc położony również w mieście i oddzielony, a nawet oddalony od gruntów państwowego gospodarstwa rolnego jest terenem tego gospodarstwa. Lokale w budynkach położonych na tym terenie, a nie wyłączonych spod zarządu państwowego gospodarstwa rolnego, zajmowane przez osoby nie zatrudnione w resorcie rolnictwa, nie podlegają przepisom prawa lokalowego (art. 1 ust. 3 pkt 1 prawa lokalowego).W sprawie brak wystarczających ustaleń co do tego, czy budynek przy ul. (...) jest położony na terenie przydzielonym stronie pozwanej. Sąd Wojewódzki powinien był przeto uchylić wyrok Sądu Powiatowego, a skoro tego nie uczynił, to obydwa wyroki nie mogą być utrzymane w mocy.Orzeczono więc jak w sentencji (art. 396 § 1 k.p.c.).