III CZP 17/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Szachułowicz. Sędziowie: Z. Wasilkowska, F. Wesely (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Stanisława S. przeciwko Józefowi i Marii małż. S. o eksmisję z nieruchomości po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym następującego zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Białymstoku postanowieniem z dnia 22 stycznia 1975 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy decyzję w sprawie wskazania pomieszczenia zastępczego wydaną przez Prezydium Miejskiej Rady Narodowej Referat Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej można uznać za przydział mieszkania w rozumieniu ustawy z dnia 10 kwietnia 1972 r. Prawo lokalowe?"postanowił udzielić następującej odpowiedzi:Decyzja w przedmiocie wskazania pomieszczenia zastępczego wydana w trybie art. 48 i 77 ustawy z dnia 30 stycznia 1959 r. Prawo lokalowe (Dz. U. z 1962 r. Nr 47, poz. 222) stanowi w rozumieniu art. 61 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. Prawo lokalowe (Dz. U. Nr 14, poz. 84) decyzję o przydziale lokalu, jeżeli do dnia uprawomocnienia się tej decyzji podlegał on publicznej gospodarce lokalami. Uzasadnienie faktyczneZagadnienie zrodziło się na tle następującego stanu faktycznego:Powód Stanisław S. wnosił o nakazanie eksmisji Józefa S. i Marii S. z mieszkania i budynków gospodarczych w B., twierdząc, że jest właścicielem nieruchomości, że pozwani jako najemcy płacili tylko po 100 zł miesięcznie, a wezwani do płacenia czynszu po 300 zł odmówili zapłaty. Pozwani zajmują pokój o pow. 24 m kw., kuchnię o pow. 9 m kw. i strych o pow. 76 m kw. oraz dwa chlewki i ubikację.Pozwani twierdzili, że zamieszkali w tym domu na podstawie decyzji MRN z dnia 3.IX.1971 r. nakazującej opróżnienie poprzedniego mieszkania i przeprowadzenie się do tego lokalu jako zastępczego i że chętnie opuszczą lokal, gdy dostaną mieszkanie zastępcze.Wyrokiem z dnia 3.X.1974 r. Sąd Powiatowy w B. powództwo oddalił.Sąd Powiatowy przyjął, że pozwani z mocy art. 61 prawa lokalowego podlegają ochronie przewidzianej w art. 37 tego prawa, zamieszkali bowiem w domu powoda na podstawie decyzji Prez. MRN w B. z dnia 3.IX.1971 r., nakazującej opróżnienie przez pozwanego poprzednio zajmowanego lokalu, oraz decyzji tego Prezydium z dnia 23.VI.1971 r. wskazującej zastępczy lokal.Sąd Wojewódzki powziął wątpliwość, czy wyżej wymienioną decyzję można uznać za równoznaczną z decyzją administracyjną o przydziale mieszkania. Motywy bowiem, którymi kierują się władze administracyjne, w obu wypadkach nie są identyczne. Do wydania decyzji o wskazaniu zastępczego mieszkania wystarcza istnienie odpowiedniego lokalu i - jeżeli chodzi o lokal nie podlegający publicznej gospodarce lokalami - zgoda osoby dysponującej tym lokalem. Natomiast decyzja o przydziale możliwa jest w miejscowości, w której zapadła uchwała właściwej rady zarodowej wprowadzająca najem lokali na podstawie decyzji administracyjnych.Nie wydaje się uzasadnione stanowisko, że jeśli władze kwaterunkowe wskazały lokal zastępczy w domu, którego dotyczą przepisy o najmie lokali i budynków - na mocy decyzji administracyjnej (art. 22 prawa lokalowego) - właściciel straciłby uprawnienia w stosunku do lokatora, z jakich by korzystał w wypadku dobrowolnej umowy najmu, w szczególności co do czynszu i wypowiedzenia najmu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy, rozpoznając powyższe zagadnienie w trybie art. 391 k.p.c., zważył, co następuje:Zgodnie z treścią art. 61 ust. 1 prawa lokalowego z 1974 r., najemcy zajmujący, na podstawie decyzji o przydziale, lokale stanowiące odrębne nieruchomości lub lokale w domach jednorodzinnych, mieszkalno-pensjonatowych albo garaże korzystają do czasu ich opróżnienia z ochrony przewidzianej w art. 37 ust. 1 i opłacają czynsz według stawek określonych na podstawie art. 12. Według zaś art. 37 ust. 1 wynajmujący może wytoczyć powództwo o rozwiązanie stosunku najmu z najemcą zajmującym lokal na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale tylko w przypadku, gdy zachodzą przyczyny uzasadniające wypowiedzenie najmu bez zachowania obowiązujących terminów.Niewątpliwie zaś decyzją o przydziale jest również decyzja w sprawie wskazania lokalu zastępczego, gdyż na jej podstawie zostaje nawiązany stosunek najmu według zasad obowiązujących w publicznej gospodarce lokalami.Wątpliwość Sądu Wojewódzkiego wydaje się wynikać z innej jeszcze przyczyny. Mianowicie chodzi o to, że właściciel domu jednorodzinnego zostaje pozbawiony swych uprawnień wynikających z wyłączenia od publicznej gospodarki lokalami. Istotnie gdyby decyzja o przekwaterowaniu pozwanych do domu jednorodzinnego została wydana bez zgody właściciela, byłaby ona bezpodstawna i właściciel mógłby od niej skutecznie się odwołać.Inna natomiast jest sytuacja wówczas, gdy dom zostaje wyłączony dopiero po wydaniu decyzji o przydziale (wskazaniu lokalu zastępczego), jak to prawdopodobnie było w niniejszej sprawie (powodowie nabyli dom już po przekwaterowaniu do niego pozwanych, a poprzedni właściciel nie miał warunków do wyłączenia, gdyż zamieszkiwał w innej miejscowości).Dlatego z mocy art. 391 k.p.c. uchwalono jak w sentencji.