III CRN 254/80

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN S. Rudnicki. Sędziowie SN: K. Piasecki (sprawozdawca), Z. Wasilkowska.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej, S. Rakowskiego, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Tadeusza i Marii G. przeciwko Jadwidze G. o eksmisję z mieszkania na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Elblągu z dnia 15 lutego 1980 r.uchylił zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego oraz wyrok Sądu Rejonowego w Kwidzynie z dnia 29 października 1979 r., sygn. akt C. 817/79, i sprawę przekazał wymienionemu Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o wpisie należnym od rewizji nadzwyczajnej.Uzasadnienie faktyczneDla uzasadnienia żądania orzeczenia eksmisji pozwanej Jadwigi C. powodowie przytoczyli, że w dniu 16.I.1978 r. nabyli od Skarbu Państwa część domu mieszkalnego. Pozwana odmawia opuszczenia zajmowanego w tej części mieszkania, zajmuje ona je na podstawie umowy najmu.Sąd Rejonowy w Kwidzynie wyrokiem z dnia 29.X.1979 r. oddalił powództwo na tej podstawie, że pozwana korzysta z ochrony przewidzianej w art. 37 prawa lokalowego, skoro w miejscowości, na której obszarze leży nieruchomość, z dniem 28.IV.1977 r. został wprowadzony szczególny tryb najmu.Rozstrzygnięcie to aprobował Sąd Wojewódzki, który oddalił rewizję powodów od wyroku Sądu Rejonowego. Jego zdaniem od dnia wprowadzenia na danym terenie szczególnego trybu najmu dotychczasowe decyzje dotyczące lokali, a w szczególności umowy najmu zawarte z władzami administracyjnymi, stały się decyzjami o przydziale, a przedmioty tych decyzji podlegają ochronie przewidzianej w prawie lokalowym. W konsekwencji powodom nie przysługuje prawo do żądania eksmisji pozwanej na podstawie art. 222 k.c.W rewizji nadzwyczajnej Prokurator Generalny Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej wnosi o uchylenie wyroków Sądu Rejonowego i Sądu Wojewódzkiego i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna opiera się na następujących podstawach: rażącym naruszeniu art. 3 § 2, 233 § 1 i 316 § 1 k.p.c. oraz art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. prawo lokalowe (Dz.U. Nr 14, poz. 84) w związku z art. 20 ust. 4, 25 ust. 1, 60 ust. 1 i 61 ust. 1 tej ustawy i art. 222 k.c. i naruszeniu interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.Zarzuty te należy uznać za uzasadnione.Przyjęta w sprawie niniejszej przez oba Sądy wykładnia odpowiada przepisom prawa obowiązującym przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - prawo lokalowe (Dz.U. Nr 14, poz. 84). Zgodnie bowiem z art. 29 ust. 2 poprzedniego prawa lokalowego (ustawa z dnia 30 stycznia 1959 r. - Dz.U. z 1962 r. Nr 47, poz. 227) osoby zajmujące lokale na podstawie tytułu prawnego w dniu wejścia w życie na danym terenie uchwały o publicznej gospodarce lokalami mogły te lokale zajmować bez potrzeby uzyskiwania przydziału. Oznaczało to w konsekwencji, że uprawnienia osób zajmujących lokale na podstawie umowy najmu, po wprowadzeniu publicznej gospodarki lokalami, były takie same jak osób mających decyzję o administracyjnym przydziale lokalu.Prawo lokalowe z dnia 10 kwietnia 1974 r. nie zawiera odpowiednika wspomnianego przepisu. Artykuł 20 ust. 4 tego prawa postanawia jedynie, że od dnia wejścia w życie uchwały o wprowadzeniu najmu lokali i budynków na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale obejmowanie lokali następuje z mocy decyzji o przydziale lokalu lub budynku.Nie ma zatem podstaw do wniosku, że sama uchwała właściwej rady narodowej (art. 20 ust. 2 prawa lokalowego), wprowadzająca szczególny tryb najmu lokali i budynków, czyni zbędnymi konkretne decyzje administracyjne o przydziale. Tego bowiem rodzaju uchwała rady narodowej może dopiero stanowić podstawę do ewentualnego wydania określonej osobie decyzji administracyjnej o przydziale. W konsekwencji osoba zajmująca lokal mieszkalny na podstawie umowy najmu w miejscowości, w której nie wprowadzono poprzednio publicznej gospodarki lokalami, nie korzysta z ochrony przewidzianej w art. 37 ust. 1 i art. 61 ust. 1 prawa lokalowego z dnia 10 kwietnia 1974 r., jeżeli w czasie obowiązywania tego prawa lokalowego nie uzyskała administracyjnej decyzji o przydziale lokalu mimo wprowadzenia na określonym obszarze szczególnego trybu najmu.Wobec faktu, że pozwana zajmuje lokal na podstawie umowy najmu, w sprawie niniejszej ma zastosowanie reżim najmu lokali oparty na przepisach prawa cywilnego. Powodowie mogli więc skutecznie z powołaniem się na art. 222 k.c. domagać się wydania im lokalu przez pozwaną.W tej sytuacji prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy wymagało przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego w zakresie wynikającym z treści pozwu. Należało więc m.in. ustalić, czy przy zawieraniu umowy kupna-sprzedaży nieruchomości zapewniono powodom prawo objęcia jej w posiadanie; sprawdzić, czy powodowie proponowali pozwanej lokal zamienny i jakie działania w tym względzie podjęły organy administracyjne; wyjaśnić obecne warunki mieszkaniowe stron. Po dokonaniu tych ustaleń w kontekście art. 25 prawa lokalowego, który zapewnia właścicielom domów jednorodzinnych prawo zamieszkania w swych domach i określa sposób realizacji tego prawa, należało ocenić zasadność powództwa, mając także na względzie ocenę dochodzonego roszczenia na podstawie art. 5 kodeksu cywilnego.Uwzględnienia rewizji nadzwyczajnej nie wyłącza upływ sześciomiesięcznego terminu od daty uprawomocnienia się zaskarżonego wyroku Sądu Wojewódzkiego. Stwierdzone bowiem rażące naruszenie przepisów prawa stanowi jednocześnie naruszenie interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej związanego ze społeczną potrzebą prawidłowego kształtowania stosunków prawnych w zakresie najmu lokali mieszkalnych.