III AZP 8/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN. Z. Marmaj. Sędziowie SN: M. Sychowicz, Z. Świeboda (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie ze skargi Ryszarda L. na decyzję Dyrektora Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Urzędu Wojewódzkiego w O. z dnia 22 lutego 1985 r. w przedmiocie ustalenia czynszu za lokal mieszkalny po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 11 października 1985 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Co należy rozumieć przez pojęcie "w budynkach położonych na terenie państwowych gospodarstw rolnych", o których mówi art. 51 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - prawo lokalowe (jedn. tekst: Dz. U. z 1983 r. Nr 11, poz. 55)?"podjął następującą uchwałę:Lokalami mieszkalnymi w budynkach położonych na terenie państwowych gospodarstw rolnych w rozumieniu § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 czerwca 1984 r. w sprawie czynszów najmu lokalu w budynkach położonych na terenie państwowych gospodarstw rolnych, przedsiębiorstw mechanizacji rolnictwa oraz państwowego gospodarstwa leśnego (Dz. U. Nr 33, poz. 179) są lokale mieszkalne znajdujące się w budynkach pozostających w dyspozycji tychże państwowych gospodarstw rolnych.Uzasadnienie faktyczneRyszard L. zajmuje lokal mieszkalny w K. przy ul. (...) należący do państwowego gospodarstwa rolnego, z tym zastrzeżeniem, że nie jest on pracownikiem tego gospodarstwa. Decyzją z dnia 7 stycznia 1985 r. kierownik Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Urzędu Miejskiego w K. ustalił dla Ryszarda L. czynsz najmu za tenże lokal mieszkalny w czterokrotnej wysokości stawek miesięcznych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 1983 r. w sprawie czynszów najmu za lokale mieszkalne i użytkowe (Dz. U. Nr 38, poz. 174).Decyzję tę - na skutek odwołania Ryszarda L. - utrzymał w mocy dyrektor Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Urzędu Wojewódzkiego w O., powołując się na pismo wyjaśniające Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej nr WP-ops-151-2/85, z którego wynika, że przez osoby uprawnione do zajmowania lokali funkcyjnych należy rozumieć tylko osoby zatrudnione w danym przedsiębiorstwie.W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ryszard L. podniósł, że budynek, w którym znajduje się zajmowany przez niego lokal mieszkalny, położony jest na terenie miasta i do niego nie mają zastosowania przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 czerwca 1984 r. w sprawie czynszów najmu lokali w budynkach położonych na terenie państwowych gospodarstw rolnych, przedsiębiorstw mechanizacji rolnictwa oraz państwowego gospodarstwa leśnego (Dz. U. Nr 33, poz. 179). Według skarżącego przepisy powyższego rozporządzenia stosuje się do lokali mieszkalnych i użytkowych w budynkach położonych na terenie państwowych gospodarstw rolnych, a nie do lokali mieszkalnych państwowych gospodarstw rolnych położonych w mieście.Przy rozpoznawaniu skargi Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu nasunęła się wątpliwość co do określenia zwrotu "w budynkach położonych na terenie państwowych gospodarstw rolnych" zamieszczonego w art. 51 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - prawo lokalowe (jedn. tekst: Dz. U. z 1983 r. Nr 11, poz. 55). Wątpliwość ta wynikała stąd, że w poprzednio obowiązującym stanie prawnym ten zwrot był wyjaśniony. Dlatego też - zdaniem NSA - w kwestii oznaczenia powyższego zwrotu można reprezentować dwa stanowiska. Pierwsze zmierzałoby do uznania za teren państwowego gospodarstwa rolnego takiego terenu, na którym znajduje się siedziba przedsiębiorstwa i jego agend oraz prowadzi ono na nim swą podstawową działalność statutową, drugie zaś prowadziłoby do uznania za tereny państwowego gospodarstwa rolnego wszystkich nieruchomości wchodzących w skład tego gospodarstwa, niezależnie od ich położenia.Uzasadnienie prawneUdzielając odpowiedzi na przedmiotowe zagadnienie prawne, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Ustawa z dnia 30 stycznia 1959 r. - prawo lokalowe (jedn. tekst: Dz. U. z 1962 r. Nr 47, poz. 227) w rozdziale VIII pt. "Mieszkania służbowe i reprezentacyjne" zaliczała do mieszkań służbowych m.in. lokale w budynkach położonych na terenie państwowych gospodarstw rolnych, dodając zarazem, "jeżeli budynki te znajdują się w zarządzie jednostek państwowych gospodarstw rolnych". Natomiast pojęcie budynku położonego na terenie państwowych gospodarstw rolnych określone zostało w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 14 maja 1964 r. w sprawie opróżnienia lokali oraz ustalenia wysokości czynszu najmu za niektóre lokale w budynkach położonych na terenie państwowych gospodarstw rolnych i leśnych oraz przedsiębiorstw mechanizacji rolnictwa (Dz. U. Nr 19, poz. 114). W szczególności w § 1 ust. 3 tego rozporządzenia postanowiono, że za teren państwowego gospodarstwa rolnego uważa się nieruchomości wchodzące w skład tego gospodarstwa, niezależnie od położenia tych nieruchomości.W obowiązującym stanie prawnym operuje się zwrotem "lokale w budynkach położonych na terenie państwowych gospodarstw rolnych", ale się już go nie określa. Mianowicie art. 51 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - prawo lokalowe (jedn. tekst: Dz. U. z 1983 r. Nr 11, poz. 55) stanowi: "przydziałowi na mieszkanie funkcyjne podlegają lokale w budynkach położonych na terenie państwowych gospodarstw rolnych...". Podobnie § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 czerwca 1984 r. w sprawie czynszów najmu lokali w budynkach położonych na terenie państwowych gospodarstw rolnych, przedsiębiorstw mechanizacji rolnictwa oraz państwowego gospodarstwa leśnego (Dz. U. Nr 33, poz. 179).Za szerokim rozumieniem określenia "lokale w budynkach położonych na terenach państwowych gospodarstw rolnych" przemawia przede wszystkim wykładnia językowa i historyczna. Przez teren rozumie się m.in. miejsce występowania, zasięg oddziaływania, sferę oddziaływania, dysponowania. Nie można zaś tego zwrotu ograniczać tylko do miejsca, w którym przedsiębiorstwo podejmuje działalność podstawową, statutową, i wyłączać innych terenów pozostających w dyspozycji przedsiębiorstwa oraz do niego należących. W określeniu "lokale w budynkach położonych na terenie państwowych gospodarstw rolnych" niewątpliwie wyróżnieniem jest "teren gospodarstwa rolnego" - jak to zauważa Naczelny Sąd Administracyjny - ale brak jest podstaw do zawężania jego rozumienia tylko do terenu, na którym przedsiębiorstwo wykonuje działalność podstawową. Fakt zaś, że w poprzednio obowiązujących aktach prawnych ustawodawca wyjaśniał zwrot "lokale w budynkach położonych na terenie państwowych gospodarstw rolnych", a obecnie tego nie określa, nie może prowadzić do wniosku, że nastąpiła tu jakaś zmiana w zdefiniowaniu owego zwrotu. Przeciwnie. Zarówno w poprzednich jak i obowiązujących aktach prawnych omawiane sformułowanie jest identyczne, co z kolei uzasadnia nadanie mu znaczenia już ukształtowanego w dotychczasowych aktach prawnych i utrwalonego w praktyce. Gdyby ustawodawca chciał odstąpić w obowiązujących aktach prawnych od dotychczasowego oznaczenia powyższego zwrotu, użyłby innych określeń, np. w budynkach państwowych gospodarstw rolnych, podobnie jak to ma miejsce w stosunku do lokali w budynkach kolejowych (art. 51 ust. 1 pkt 3 prawa lokalowego - Dz. U. z 1983 r. Nr 11, poz. 50).Z tych przyczyn udzielono odpowiedzi jak w sentencji uchwały.