Rw 416/64

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk W. Winawer (sprawozdawca).Sędziowie: płk W. Sieracki, ppłk J. Maciejko.Prokurator: mjr E. Kemparowa.SentencjaSąd Najwyższy rozpoznał na posiedzeniu niejawnym, na skutek skargi rewizyjnej obrońcy, sprawę Stanisława S., skazanego wyrokiem Sądu Śląskiego Okręgu Wojskowego we Wrocławiu z dnia 29 lutego 1964 r. za przestępstwa z art. 237 § 1 k.k. i 133 § 1 k.k. w związku z art. 4 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o zaostrzeniu odpowiedzialności karnej za chuligaństwo na karę łączną 1 roku więzienia za to, że:1) w dniu 27 października 1963 r. w N., będąc pod wpływem uprzednio wypitego alkoholu, uderzył w twarz Krystynę W. oraz ubliżył jej wulgarnymi słowami, a także pobił nożem Zdzisława W., przez co spowodował u niego obrażenia ciała, których leczenie trwało poniżej dni dwudziestu;2) w dniu 27 października 1963 r. w N., będąc pod wpływem uprzednio wypitego alkoholu, dopuścił się czynnej napaści na jadących samochodem funkcjonariuszy MO Stefana P. i Bogdana J. w ten sposób, że działając w zamiarze uderzenia ich, rzucił kamieniem i trafił w karoserię.Wyrok ten został zaskarżony przez obrońcę, który wnosił o jego uchylenie w części dotyczącej skazania za przestępstwo określone w art. 237 § 1 k.k. z braku dowodów winy oraz o złagodzenie kary orzeczonej za przestępstwo określone w art. 133 k.k. i warunkowe zawieszenie jej wykonania.Sąd Najwyższy, w uwzględnieniu skargi rewizyjnej obrońcy, postanowił uchylić wyrok Sądu Śląskiego Okręgu Wojskowego z dnia 29 lutego 1964 r. w sprawie Stanisława S. i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania temuż sądowi.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:1. W zaskarżonym wyroku Sąd ustalił następujące okoliczności czynów przypisanych oskarżonemu:"W dniu 26 października 1963 r. oskarżony samowolnie opuścił jednostkę wojskową i udał się na zabawę taneczną, która odbywała się w świetlicy Związków Zawodowych w N.W toku zabawy oskarżony poznał małżeństwo W., z którymi siedział przy wolnym wspólnym stole oraz kilkakrotnie zapraszał do tańca Krystynę W.Po zakończonej zabawie, około godz. 3.00 dnia 27 października 1963 r., małżeństwo W. opuścili salę zabaw i udali się w kierunku swego domu. Razem z nimi wyszli bracia Władysław i Edward P., znajomi W. Bracia Władysław i Edward P. szli razem ze Zdzisławem W., a kilka kroków za nimi szła Krystyna W. W pobliżu budynku Prezydium Miejskiej Rady Narodowej podszedł do Krystyny W. oskarżony, który zaczepił ją wulgarnymi słowami. W odpowiedzi na takie zachowanie się oskarżonego Krystyna W. uderzyła go w twarz i prawdopodobnie podrapała mu policzek. Oskarżony także uderzył Krystynę W. w twarz, przy czym tak silnie, że ta przewróciła się na ziemię i poczęła wzywać pomocy.Na jej krzyk przybiegł na miejsce zajścia Zdzisław W. i schylił się nad leżącą, aby udzielić jej pomocy. Wówczas oskarżony zadał Zdzisławowi W. dwa uderzenia nożem-scyzorykiem: jedno pod lewą łopatkę, idące poprzez mięśnie skórne ku dołowi bez uszkodzenia opłucnej, a drugie na ręce prawej, po stronie grzbietowej nadgarstka. Powyższe obrażenia ciała naruszyły funkcje organizmu poniżej dni dwudziestu.Po tym zajściu oskarżony zbiegł i powrócił na salę zabaw. W tym czasie została tam wywołana awantura i na miejsce przybył patrol MO samochodem marki "Warszawa", w skład którego to patrolu wchodzili Stefan P. i Bogdan J. Z chwilą przybycia funkcjonariuszy MO awantury ucichły, a oskarżony opuścił salę zabaw z zamiarem udania się do jednostki. Opuszczając salę zabaw, oskarżony zabrał ze sobą pustą butelkę po winie, ale została mu ona odebrana. Gdy oskarżony znajdował się przed budynkiem, gdzie odbywała się zabawa taneczna, zauważył, że funkcjonariusze MO odjeżdżają samochodem. Podniósł wówczas kamień i rzucił go w przejeżdżający samochód. Trafił kamieniem w przednie drzwi samochodu od strony kierowcy, poniżej 3 cm od szyby drzwiowej, powodując wgniecenie karoserii. Po rzuceniu kamienia oskarżony usiłował zbiec, ale mu się to nie udało, albowiem został zatrzymany przez funkcjonariuszy MO i osoby cywilne.Po przywiezieniu na posterunek MO oskarżony zachowywał się nieodpowiednio oraz upominał się od funkcjonariuszy MO o drugi scyzoryk, jaki rzekomo miał mieć przy sobie.2. Na wstępie należy zaznaczyć, że prowadzenie postępowania przygotowawczego i wniesienie oskarżenia przeciwko Stanisławowi S. o uderzenie w twarz Krystyny W. kolidowało z art. 7 § 1 i art. 37 § 1 k.w.p.k., gdyż przestępstwo określone w art. 239 § 1 k.k. jest przestępstwem prywatnoskargowym, pokrzywdzona zaś nie tylko skargi nie złożyła, lecz wyraźnie oświadczyła, że nie żąda ukarania oskarżonego.O uderzenie Krystyny W. nie nastąpiło też wszczęcie postępowania na podstawie art. 37 § 2 k.k.W.P., gdyż polecenie prokuratora o wszczęcie postępowania karnego, ze względu na interes społeczny, zostało umieszczone na notatce służbowej oficera dochodzeniowego, która dotyczyła jedynie pobicia Zdzisława W. Polecenie prokuratora o wszczęcie postępowania karnego nie dotyczyło więc pobicia Krystyny W. Należy też zwrócić uwagę, że w sprawach o przestępstwa, których ściganie jest zależne od skargi pokrzywdzonego, wszczęcie postępowania karnego bez tej skargi, lecz w interesie społecznym wymaga - zgodnie z art. 37 § 2 k.w.p.k. - postanowienia prokuratora i nie może być przez prokuratora zlecone ani organowi prowadzącemu dochodzenie, ani oficerowi śledczemu.W związku z tym także Sąd I instancji, jakkolwiek słusznie uznał uderzenie Krystyny W. i uszkodzenie ciała Zdzisława W. za jedno przestępstwo określone w art. 237 § 1 k.k., to jednak niesłusznie w sentencji wyroku zamieścił ustalenie dotyczące pobicia przez oskarżonego Krystyny W. W sentencji wyroku należy zamieszczać tylko te ustalenia, które odpowiadają ustawowym znamionom przestępstwa przypisanego oskarżonemu. Jeżeli czyn oskarżonego wyczerpuje znamiona kilku przestępstw, to w sentencji wyroku należy zamieszczać także ustalenia odpowiadające ustawowym znamionom przestępstw objętych zbiegiem przepisów ustawy. Pominięcie bowiem tych ustaleń w sentencji wyroku zniekształciłoby obraz popełnionego przestępstwa i uniemożliwiłoby stosowanie kar dodatkowych na podstawie zbiegających się przepisów zgodnie z art. 33 § 3 k.w.p.k.Zamieszczenie w sentencji wyroku ustaleń, które odpowiadają jedynie znamionom zbiegającego się przepisu ustawy przewidującego ściganie na podstawie skargi lub wniosku pokrzywdzonego, jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy skargę lub wniosek złożono, albo też wówczas, gdy nastąpiło wszczęcie postępowania karnego w interesie społecznym zgodnie z art. 37 § 2 k.w.p.k.Zamieszczenie w sentencji wyroku ustaleń odpowiadających jedynie ustawowym znamionom przestępstw, za które ściganie karne jest wyłączone z powodu braku skargi lub wniosku pokrzywdzonego - jeśli oczywiście prokurator nie wszczął postępowania karnego w interesie społecznym - stanowiłoby naruszenie prawa pokrzywdzonego do dysponowania ściganiem karnym. Nie oznacza to oczywiście, by w części opisowej wyroku nie należało ustalić tego rodzaju okoliczności, jeżeli mają one znaczenie dla opisu czynu objętego sentencją wyroku.W konkretnej sprawie uderzenie w twarz Krystyny W. nie odpowiada znamionom uszkodzenia ciała zadanego Zdzisławowi W., powinno więc być pominięte w sentencji wyroku skazującego z art. 237 § 1 k.k., gdyż Krystyna W. nie złożyła skargi, a prokurator nie wydał postanowienia o wszczęciu postępowania na podstawie art. 37 § 2 k.w.p.k.3. Ustalenia dokonane przez Sąd, że sprawcą zadania nożem uszkodzeń ciała Zdzisławowi W. jest oskarżony S., oparte są wyłącznie na rozpoznaniu tegoż oskarżonego przez Krystynę W. Rozpoznania te budzą jednak wątpliwości (...).Stwarza to konieczność uchylenia wyroku i skierowania sprawy do ponownego rozpoznania. Wysunięte w niniejszym postanowieniu zastrzeżenia wskazują, co należy wyjaśnić przy ponownym rozpoznaniu sprawy.4. Co się tyczy czynu przypisanego oskarżonemu jako przestępstwa z art. 133 § 1 k.k., to zastosowana kwalifikacja jest wątpliwa. Brak dowodu na to, że oskarżony, rzucając kamieniem w szybę samochodu, "godził się" na uderzenie nim funkcjonariusza MO. Zamiar sprawcy można oceniać także na podstawie obiektywnych danych. Tymi danymi mogą być: wielkość kamienia, jakim rzucił oskarżony, odległość, siła, z jaką rzucił kamień, itp. Danych tych w sprawie nie ma. Jeśli nie da się ich uzyskać, to trzeba będzie uwierzyć oskarżonemu, że nie "godził się" na uderzenie funkcjonariusza MO, lecz chciał jedynie wywrzeć swoją złość, rzucając kamieniem w samochód. W tym wypadku czyn oskarżonego stanowiłby jedynie przestępstwo określone w art. 263 k.k. Kwestię tę rozważy sąd przy ponownym rozpoznaniu sprawy.