VI KO 50/63

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes F. Wróblewski.Sędziowie: M. Budzianowski (współsprawozdawca), L. Chmielewski, K. Dobesz (sprawozdawca), T. Majewski, M. Paluch, T. Rek.Prokurator Generalnej Prokuratury: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Rozalii B. i innych, oskarżonych z art. 237 § 1 k.k. i art. 256 § 1 k.k., po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 1964 r. przedstawionej postanowieniem Sądu Najwyższego w składzie zwykłym z dnia 20 lutego 1964 r. kwestii prawnej wymagającej zasadniczej wykładni ustawy, a mianowicie:"Jakie ma zapaść orzeczenie sądu rewizyjnego (postanowienie, wyrok) w przedmiocie kosztów należnych oskarżonym w sprawie z prywatnego oskarżenia w części umarzającej postępowanie karne (art. 3 i 2 § 1 k.p.k.) wskutek uznania, że czyn przestępny podlega ściganiu z oskarżenia publicznego, gdy sąd powiatowy nie orzekł w wyroku w tej części, a obrońca oskarżonych wniósł "rewizję" (art. 44 k.p.k.), domagając się jedynie orzeczenia o kosztach postępowania?"po wysłuchaniu wniosku Prokuratora Generalnej Prokuratury, na podstawie art. 390 k.p.k.,uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePrzepis art. 449 k.p.k. w brzmieniu ustalonym przez ustawę z dnia 28 marca 1958 r. (Dz. U. Nr 18, poz. 76) ma charakter ogólny i odnosi się do wszystkich orzeczeń w kwestii kosztów postępowania, a więc zarówno do orzeczeń zapadłych w formie wyroku, jak i w formie postanowienia. Stąd wniosek, że orzeczenie o kosztach postępowania podlega zaskarżeniu w drodze zażalenia niezależnie od tego, czy orzeczenie to zawarte jest w wyroku, czy też w postanowieniu. Jeżeli zatem orzeczenie o kosztach postępowania zostało zamieszczone w sentencji wyroku, właściwym środkiem odwoławczym w razie braku rewizji co do istoty sprawy jest tylko zażalenie.Orzeczenie bowiem o kosztach postępowania, mimo że może być zawarte w sentencji wyroku, nie należy do istoty sprawy. Argumentem na to twierdzenie jest fakt, że orzeczenie np. o opłacie sądowej, które jest częścią orzeczenia o kosztach i powinno być umieszczone w sentencji wyroku, może być przez sąd nawet I instancji uzupełnione, i to w formie postanowienia, a nie wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania może być również uzupełnione zgodnie z art. 356 § 1 k.p.k. dodatkowym postanowieniem sądu I instancji, ustalającym wysokość tych kosztów. Na postanowienie to przysługuje zażalenie. Wreszcie i powód cywilny ma prawo wniesienia zażalenia na zawarte w wyroku orzeczenie o kosztach wtedy, gdy rewizja jego nie podlega rozpoznaniu z przyczyn wymienionych w art. 365 k.p.k. (vide orzecz. S.N. VI KO 74/59).W myśl przepisu art. 358 k.p.k. zażalenie na orzeczenie w kwestii kosztów postępowania rozpoznaje sąd odwoławczy na posiedzeniu niejawnym i rozstrzyga to zażalenie w formie postanowienia.Aczkolwiek w wypadkach zaskarżenia wyroku rewizją w całości lub w częściach dotyczących istoty sprawy dopuszczalne jest podniesienie w tejże rewizji także zarzutów co do orzeczenia o kosztach postępowania, to jednak brak jest podstawy prawnej do założenia rewizji wyłącznie w kwestii kosztów.W sprawie niniejszej nie było podstawy prawnej do wniesienia rewizji. Zarzuty rewizji, które mogą stanowić jej podstawę, są w sposób wyczerpujący wyliczone w art. 371 k.p.k. Podstawą rewizji mogą być zarzuty tylko takiej obrazy przepisów prawa procesowego, która mogła mieć wpływ na treść wyroku (art. 371 pkt 2 k.p.k.), orzeczenie zaś o kosztach nie może mieć nigdy wpływu na treść wyroku co do istoty sprawy, a to z tego względu, iż jest ono rzeczą pochodną i wypływa właśnie z treści wyroku.W związku z tym "rewizję" obrońcy należy potraktować jako zażalenie na orzeczenie w kwestii kosztów, mylnie nazwane "rewizją". Nazwa pisma procesowego nie jest istotna dla ustalenia jego charakteru, decyduje bowiem treść i cel czynności, a nie jej forma. Zażalenie to powinno być załatwione w formie postanowienia.Przepisy art. 330, 438 - 448 i 459 k.p.k. wkładają na sądy obowiązek orzekania w wyrokach i w postanowieniach o umorzeniu postępowania, o tym, kto i w jakiej części oraz na czyją rzecz ma ponieść koszty postępowania. Z treści zaś przepisów art. 353 § 1 i art. 44 § 2 k.p.k. wynika, że sąd ma obowiązek uzasadnienia postanowienia umarzającego postępowanie karne - bez względu na to, czy nastąpiło zaskarżenie orzeczenia. Zaskarżone zatem orzeczenie o kosztach powinno mieć uzasadnienie również wtedy, gdy umieszczone zostało w wyroku (vide: uchwała S. N. z dnia 26 marca 1959 r. VI KO 48/59).Z tego względu brak orzeczenia w kwestii kosztów postępowania w sentencji wyroku umarzającego postępowanie karne lub brak uzasadnienia takiego orzeczenia powoduje - w razie wniesienia zażalenia - konieczność zwrócenia sprawy sądowi I instancji celem postąpienia w myśl art. 356 § 1 k.p.k.Termin do zażalenia wynosi siedem dni i liczy się w niniejszej sprawie od daty ogłoszenia orzeczenia (art. 208 i 209 k.p.k.).Ze względu na to, że złożony przez obrońcę oskarżonego - w myśl art. 337 k.p.k. - wniosek o sporządzenie na piśmie uzasadnienia wyroku nie może być uważany za zażalenie, a założona "rewizja", którą należy traktować jako zażalenie, wpłynęła do sądu po tym terminie, może zachodzić podstawa do przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, a to w myśl art. 213 i 214 k.p.k.