III CR 100/64

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Ignatowicz. Sędziowie: R. Czarnecki (sprawozdawca), J. Policzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Marii M. o odtworzenie utraconego dokumentu, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości na postanowienie Sądu Powiatowego w Nowym Tomyślu z dnia 30 września 1963 r.,uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu dla m.st. Warszawy do ponownego rozpoznania w drodze procesu cywilnego.Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy w Nowym Tomyślu na podstawie art. 1 dekretu z 10.XII.1946 r. o umarzaniu utraconych dokumentów (Dz. U. z 1947 r. Nr 5, poz. 20) umorzył pokwitowania składek wpłaconych - z tytułu umowy ubezpieczenia na życie - Pocztowej Kasie Oszczędności w okresie od stycznia do sierpnia 1939 r.Przed upływem sześciu miesięcy od uprawomocnienia się tego postanowienia Minister Sprawiedliwości zaskarżył je rewizją nadzwyczajną.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Na gruncie obowiązującego ustawodawstwa można odróżnić samo potwierdzenie odbioru świadczenia, np. sumy pieniężnej, od pokwitowania. Zgodnie z art. 220 k.z. potwierdzenie odbioru sumy pieniężnej staje się pokwitowaniem dopiero wtedy, gdy z niego wynika, na zaspokojenie jakiego długu nastąpiła zapłata. Pokwitowanie jest zatem bądź dowodem wykonania zobowiązania, bądź - w wypadku gdy druga strona ma jeszcze spełnić świadczenie - dowodem istnienia prawa. Natomiast do pokwitowania nie jest inkorporowane prawo majątkowe, wobec czego pokwitowanie stanowi dokument o charakterze czysto dowodowym.Prawo majątkowe jest inkorporowane do dokumentu dopiero wtedy, gdy na mocy ustawy posiadanie dokumentu stanowi przesłankę wykonania prawa. Dokumenty mające tę cechę noszą miano papierów wartościowych (imiennych, na zlecenie, na okaziciela).Według art. 1 powołanego wyżej dekretu z 10.XII.1946 r. umorzeniu na podstawie tego dekretu może ulec jedynie "dokument, którego posiadanie jest potrzebne do rozporządzenia prawem z nim związanym". Wynika stąd, że dekret z 10.XII.1946 r. ma na względzie umorzenie papierów wartościowych.Skoro więc pokwitowania nie są papierami wartościowymi, to umorzenie przez Sąd Powiatowy pokwitowań składek z tytułu umowy ubezpieczenia na życie nie znajdowało oparcia w przepisach dekretu z 10.XII.1946 r.Sąd Powiatowy powinien był więc potraktować wniosek co do pokwitowań jako pozew np. o zapłatę wierzytelności z tytułu umowy ubezpieczenia na życie, którego przesłankę stanowiło m.in. udowodnienie uiszczenia składek. Pozew zostałby skierowany przeciwko Państwowemu Zakładowi Ubezpieczeń, wobec czego sądem właściwym do jego rozpoznania byłby Sąd Powiatowy dla m.st. Warszawy (§ 2 ust. 1, § 12 ust. 3 rozporządzenia z 29.VI.1959 r. w sprawie zasad i trybu likwidacji zakładów ubezpieczeń, które utraciły prawo do wykonywania działalności ubezpieczeniowej - Dz. U. Nr 40, poz. 253; art. 228 § 2 i 3 i art. 26 k.p.c.).Orzeczono więc jak w sentencji.