Rw 627/65

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk J. Radwański.Sędziowie: płk A. Kruszka (sprawozdawca), mjr J. Górski.Prokurator: ppłk S. Zalewski.SentencjaSąd Najwyższy rozpoznał na posiedzeniu niejawnym, na skutek skargi rewizyjnej obrońcy, sprawę Zdzisława D. i Stanisława S., skazanych wyrokiem Wojskowego Sądu Garnizonowego w Poznaniu z dnia 28 czerwca 1965 r. z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228): oskarżony Zdzisław D. - na karę 6 miesięcy więzienia i 500 zł grzywny, a oskarżony Stanisław S. przy zastosowaniu art. 1 § 1 i 2 cytowanej ustawy - na karę 3 miesięcy aresztu i 300 zł grzywny, za to, że jako pisarze sztabu jednostki wojskowej zagarnęli z gabinetu starszego lekarza jednostki zlokalizowanego w budynku sztabu: oskarżony Zdzisław D. w końcu marca 1965 r. 2 długopisy czterokolorowe, 5 długopisów jednokolorowych, wieczne pióro i portfel, łącznej wartości 532 zł, a oskarżony Stanisław S. 15 kwietnia 1965 r. 1 długopis czterokolorowy i 3 długopisy jednokolorowe, łącznej wartości 223 zł.Obrońca oskarżonych zaskarżył wyrok z powodu orzeczenia niewspółmiernych kar i wnosił o zawieszenie ich wykonania.Sąd Najwyższy postanowił zmienić wyrok Wojskowego Sądu Garnizonowego w Poznaniu z 13 sierpnia 1965 r. w sprawie Zdzisława D. i Stanisława S. przez warunkowe zawieszenie orzeczonych w stosunku do nich kar pozbawienia wolności na okres 1 (jednego) roku i z tą zmianą zaskarżony wyrok utrzymać w mocy.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:Obrońca, domagając się zawieszenia wykonania kary w stosunku do obu skazanych, wywodził, że zabrane przez nich długopisy były dla nich, zatrudnionych w kancelarii sztabu jednostki, przyborami kancelaryjnymi, którymi w pracy mogli dysponować bez ograniczeń. Dlatego łatwo zdecydowali się na ich zabór. Osobowość oskarżonych wskazuje na to, że czyny ich były wyjątkowe, że działali lekkomyślnie. Szkoda wyrządzona przez oskarżonych została pokryta z nadwyżką. Fakt, że w chwili orzekania przez Sąd Najwyższy oskarżony Stanisław S. będzie się znajdować na wolności po 3-miesięcznym, równym orzeczonej karze, pobycie w więzieniu nie powinien być przeszkodą do zawieszenia wykonania kary, albowiem skutki kary, której wykonania nie zawieszono, sięgają poza fakt pozbawienia wolności. Skazany ma oczywisty interes w uznaniu skazania za niebyłe w jak najwcześniejszym terminie, co jest możliwe przez zastosowanie art. 55 k.k.W.P. Obrońca podniósł, że ciężar gatunkowy popełnionego przez oskarżonych przestępstwa jest niewielki, natomiast skutki skazania sięgają daleko w przyszłość oskarżonych w sytuacji, gdy z całą pewnością przyjąć można, że ich czyn był zjawiskiem wyjątkowym i że już nigdy na drogę przestępstwa nie powrócą.Instancja rewizyjna podziela wywody i wnioski rewizji.Oskarżeni dopuścili się kradzieży długopisów okazyjnie, przebywając w gabinecie, gdzie były przechowywane. Każdy z nich dopuścił się przypisanego mu czynu oddzielnie, bez wzajemnego porozumienia się, przy czym o ograniczonym stopniu ich złej woli świadczy to, że zabrali po kilka długopisów spośród większej ich ilości. Wartość zagarniętego przez nich mienia była niewielka, a wyrządzona ich czynami szkoda została wyrównana. W świetle tych okoliczności orzeczone oskarżonym kary, jeśli chodzi o ich wysokość, są współmierne. Okoliczności te jednak nakazywały, by Sąd wyrokujący rozważył celowość zastosowania względem oskarżonych zawieszenia wykonania kary w ramach dopuszczalnych przez art. 8 cytowanej ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. oraz art. 55 k.k.W.P. omówione wyżej okoliczności w swym całokształcie - łącznie z osobowością oskarżonych, którzy dotychczas nie byli karani sądownie - można uznać za wyjątkowe w znaczeniu tegoż art. 8 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. Oskarżeni przyznali się do popełnienia przestępstw, okazali skruchę, zaznali już dolegliwości pozbawienia wolności i należy przypuszczać, że takiego samego przestępstwa już nie popełnią.Oskarżony Stanisław S. przebywał w więzieniu przez 3 miesiące, a więc przez okres orzeczonej w stosunku do niego kary aresztu. Zachodzi pytanie, czy fakt odbycia przez niego kary uniemożliwia zastosowanie względem niego art. 55 k.k.W.P.Instancja rewizyjna podziela w tym względzie stanowisko obrońcy, że przebywanie przez skazanego w więzieniu przez okres odpowiadający orzeczonej wobec niego karze pozbawienia wolności nie stanowi przeszkody do zawieszenia wykonania tej kary w myśl art. 55 k.k.W.P. Skutki orzeczenia kary pozbawienia wolności są dwojakie: po pierwsze skazany zostaje na ustalony wyrokiem okres pozbawiony wolności i po drugie przez czas przewidziany w ustawie uchodzi za karanego sądownie. Każdy z tych skutków w określonym stopniu decyduje o dolegliwości kary i dlatego kary nie można identyfikować z samym tylko okresem pozbawienia wolności, lecz należy ją traktować jako całość, na którą składa się suma skutków jej wymierzenia.Zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności ogranicza skutki kary, a w szczególności zwalnia skazanego od odbywania kary pod warunkiem, że będzie on przez ustalony wyrokiem okres jej zawieszenia sprawował się należycie (art. 55 § 1 i 56 k.k.W.P.), oraz umożliwia wcześniejsze niż przewidziane w przepisach ogólnych (art. 67 i 68 k.k.W.P.) zatarcie skazania. Jeżeli zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności praktycznie nie może już zmniejszyć dolegliwości samego odbywania kary pozbawienia wolności w wypadku, gdy pobyt sprawcy w więzieniu w chwili orzekania był równy lub przekraczał nawet okres orzeczonej kary pozbawienia wolności, to jednak może ono ograniczyć dalszy skutek tej kary, mianowicie stworzyć dla sprawcy warunki do wcześniejszego zatarcia skazania. Karalność sądowa i związana z nią adnotacja w rejestrze skazanych mogą być (i najczęściej są) poważnym utrudnieniem dla skazanego po odbyciu przez niego kary i stanowią okoliczność negatywną, która stawia skazanego w niekorzystnej sytuacji nie tylko przy ewentualnym późniejszym sądzeniu go za inne przestępstwa (art. 50 § 3 lit. e, art. 51 § 1 k.k.W.P. i inne), lecz przy staraniu się o przyjęcie do szkoły, do pracy, przy pełnieniu stanowisk, funkcji społecznych itd. Z powyższych względów skazany może być - niezależnie od faktu odbycia kary pozbawienia wolności - zainteresowany w ograniczeniu dalszych skutków skazania go przez uzyskanie możliwości wcześniejszego zatarcia skazania w drodze stosowania instytucji warunkowego zawieszenia kary pozbawienia wolności. Pozbawienie go tej możliwości przy istnieniu wszystkich okoliczności warunkujących zawieszenie wykonania kary tylko dlatego, że faktycznie przebywał już w więzieniu przez okres równy orzeczonej karze, byłoby nieuzasadnione i wyraźnie go krzywdzące, a zatem niesłuszne.