VI KO 53/64

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Pyszkowski (sprawozdawca).Sędziowie: K. Czajkowski (sprawozdawca), K. Dobesz, T. Majewski, F. Korzeń (sprawozdawca), R. Kryże, Z. Kubec.Prokurator Generalnej Prokuratury: H. Rajzman.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Edmunda B., oskarżonego z art. 237 § 1 k.k. w związku z art. 1 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. (Dz. U. Nr 34, poz. 152) po rozpoznaniu przedstawionej na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Gdańsku postanowieniem z dnia 21 listopada 1964 r. kwestii prawnej wymagającej zasadniczej wykładni ustawy, którą to kwestię prawną skład zwykły Sądu Najwyższego uchwałą z dnia 22 maja 1965 r. przekazał do rozstrzygnięcia powiększonemu składowi Sądu Najwyższego:"Czy w podanym w art. 13 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o sprawach z oskarżenia prywatnego terminie 6 miesięcy prokurator musi wnieść akt oskarżenia (art. 65 § 1 k.p.k.) do sądu powiatowego, czy też wystarczy, jeśli w terminie sześciomiesięcznym wyda postanowienie o objęciu z urzędu ścigania przestępstwa z oskarżenia prywatnego oraz zatwierdzi postanowienie o wszczęciu dochodzenia przez MO?"po wysłuchaniu wniosku prokuratora,uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePrzepis art. 13 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o sprawach z oskarżenia prywatnego (Dz. U. Nr 54, poz. 308) nie pozwala wszcząć postępowania karnego z powodu przestępstwa ściganego z oskarżenia prywatnego po upływie trzech miesięcy, a w wypadku objęcia oskarżenia w sprawie przez prokuratora (art. 65 k.p.k.) - po upływie sześciu miesięcy od dnia, w którym pokrzywdzony dowiedział się o osobie sprawcy przestępstwa. Wynika z tego, że przepis art. 13 wymienionej ustawy zakazuje wszczęcia postępowania karnego po upływie określonych terminów. O zachowaniu tego terminu decyduje dzień wszczęcia postępowania karnego.Pokrzywdzony-oskarżyciel prywatny wnosi w zasadzie skargę (akt oskarżenia) wprost do sądu. W tym wypadku dzień wniesienia skargi decyduje o tym, czy zachowany został termin z art. 13 cytowanej na wstępie ustawy. Jednakże pokrzywdzony może żądać przyjęcia skargi przez Milicję Obywatelską z przeznaczeniem dla sądu (art. 232 k.p.k.). Zarówno w tym wypadku, jak i w wypadku złożenia skargi pokrzywdzonego do prokuratora, jeżeli wynika z niej wola ścigania sprawcy czynu przestępnego, należy tę skargę uznać za przewidzianą w art. 2 § 1 i art. 232 § 1 k.p.k. skargę uprawnionego oskarżyciela, która powoduje wszczęcie postępowania sądowego (por. uchwałę SN z dnia 13 kwietnia 1961 r. VI KO 18/61, OSN z 1961 r. zeszyt III, poz. 41 oraz uchwałę SN z dnia 29 listopada 1962 r. KO 64/62, OSN z 1963 r. zeszyt 9, poz. 170). Złożenie zatem skargi prywatnej w sposób wyżej wskazany w ciągu 3 miesięcy od dnia, w którym pokrzywdzony dowiedział się o osobie sprawcy przestępstwa, jest wystarczające do zachowania terminu z art. 13 cytowanej ustawy.Jeżeli oskarżyciel prywatny nie złożył sam skargi (oskarżenia), to - zgodnie z art. 65 k.p.k. - oskarżenie może wnieść prokurator, gdy objął oskarżenie. Postępowanie toczy się w omawianym wypadku z urzędu. Z zestawienia przepisów art. 65 k.p.k. i art. 13 cytowanej ustawy wynika, że przepis art. 13 tej ustawy uzależnia skuteczność objęcia oskarżenia przez prokuratora od tego, żeby objęcie oskarżenia i wszczęcie postępowania nastąpiło w terminie sześciomiesięcznym.Za takim rozumieniem tych przepisów przemawia istota zagadnienia. Należy bowiem mieć na uwadze, że o wszczęciu postępowania decyduje wola właściwego oskarżyciela. Wola oskarżyciela prywatnego zostaje zrealizowana już przez wniesienie przez niego skargi do właściwego organu. Natomiast wola ścigania sprawcy przestępstwa przez prokuratora wyraża się w akcie pisemnym stwierdzającym objęcie przez niego oskarżenia.Dlatego też fakt objęcia przez prokuratora oskarżenia w trybie art. 65 k.p.k. i zlecenie Milicji Obywatelskiej przeprowadzenia dochodzenia świadczy o wszczęciu postępowania karnego, zwłaszcza że wszystkie sprawy z oskarżenia prywatnego - z wyjątkiem spraw z art. 255 k.k. - rozpoznawane są w trybie uproszczonym. W sprawach z art. 255 k.k. konieczne jest wszczęcie postępowania w trybie art. 236 i 237 k.p.k.Stanowisko, jakoby z przepisu art. 65 § 2 k.p.k. miało wynikać, że objęcie oskarżenia może i powinno nastąpić jednocześnie z wniesieniem oskarżenia, nie da się pogodzić z istotą postępowania z urzędu (art. 65 § 3 k.p.k.), które może być przeprowadzone dopiero po objęciu oskarżenia, a dla którego może być konieczny odpowiedni okres na przeprowadzenie postępowania przygotowawczego.