VI KO 32/64

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes F. Wróblewski.Sędziowie: Z. Kubec, K. Mioduski, J. Majewski (sprawozdawca), T. Majewski (współsprawozdawca), J. Matysiak, M. Paluch.Prokurator Generalnej Prokuratury: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Edwarda K. oskarżonego z art. 237 § 1 k.k. rozpoznał w dniu 19 listopada 1964 r. przedstawioną przez Sąd Wojewódzki w Katowicach w trybie art. 390 § 1 k.p.k. postanowieniem z dnia 21 sierpnia 1964 r., a następnie przekazaną powiększonemu składowi Sądu Najwyższego postanowieniem składu zwykłego tegoż Sądu z dnia 5 listopada 1964 r. kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:"Czy Sąd Wojewódzki jako rewizyjny może poprawić bądź ustalić opis czynu przypisanego sprawcy za przestępstwo o charakterze chuligańskim, mimo że akt oskarżenia tego nie zarzucał ani też sąd I instancji tak w sentencji, jak i w uzasadnieniu wyroku tego nie ustalił, a od wyroku sądu I instancji została wniesiona rewizja tylko przez oskarżonego i w związku z przyjęciem dopiero przez sąd rewizyjny chuligańskiego charakteru przestępstwa oskarżony nie korzystałby z dobrodziejstwa dekretu o amnestii z dnia 20 lipca 1964 r.?" i po wysłuchaniu wniosku prokuratora uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneZ art. 1 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o zaostrzeniu odpowiedzialności karnej za chuligaństwo wynika, że chuligański charakter przestępstwa stanowi okoliczność wpływającą na zaostrzenie wymiaru kary za dany czyn. Czyn przestępny o charakterze chuligańskim w zakresie winy (jej oceny prawnej) podpada więc pod właściwy przepis ustawy karnej materialnej (kodeksu karnego), a w kwestii wymiaru kary pod tenże przepis oraz pod przepisy ustawy z dnia 22 maja 1958 r.W tych warunkach skoro omawiana ustawa stanowi podstawę do wymierzenia surowszych kar, aniżeli przewidują to odpowiednie przepisy kodeksu karnego, to sąd I instancji obowiązany jest uprzedzić oskarżonego w trybie art. 324 § 2 k.p.k. o możliwości uznania zarzucanego mu czynu za mający charakter chuligański. Takie stanowisko zajął już Sąd Najwyższy w szeregu swych orzeczeń (wyrok z dnia 11 lutego 1960 r. V K 1474/59, opublikowany w "Państwie i Prawie" z roku 1961, zeszyt XI, str. 869; nie publikowane wyroki z dnia 25 lutego 1960 r. V K 1529/59, z dnia 6 lutego 1964 r. V K 924/63 i z dnia 26 marca 1964 r. V K 126/64). Obowiązek takiego uprzedzenia oskarżonego jest podyktowany koniecznością umożliwienia mu pełnej obrony.Takie same względy przemawiają za koniecznością uprzedzenia oskarżonego przez sąd rewizyjny o możliwości uznania zarzuconego czynu za mający charakter chuligański nie tylko wtedy, gdy akt oskarżenia o tym nie wspomina ani nie powołuje przepisów ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o zaostrzeniu odpowiedzialności karnej za chuligaństwo, ale również i wtedy, gdy akt oskarżenia wprawdzie o tym wspomina, jednakże sąd I instancji w ogóle nie wypowiedział się w tej kwestii, a rewizję wniósł tylko oskarżony. Niewypowiedzenie się sądu I instancji w kwestii chuligańskiego charakteru przestępstwa, a tym samym niepodkreślenie roli, jaką wśród czynników kształtujących wymiar kary miało zagadnienie tego charakteru przestępstwa, uprawnia sąd rewizyjny do właściwego w tym względzie oświetlenia czynu na podstawie ustaleń faktycznych dokonanych w ramach prawa (art. 320 i 389 § 2 i 3 k.p.k.). Na skutek ustalenia sądu rewizyjnego, że czyn przypisany oskarżonemu zawiera znamiona przestępstwa chuligańskiego, odmówienie oskarżonemu dobrodziejstwa amnestii z dnia 20 lipca 1964 r. znajduje swoje uzasadnienie w art. 7 pkt 3 tejże amnestii.Co się tyczy wyroków prawomocnych, pod żadnym względem nie rozstrzygających kwestii chuligańskiego charakteru czynu przypisanego skazanemu, to o tym charakterze decyduje sąd w postanowieniu co do amnestii (art. 11 ust. 1 i art. 12 ust. 1 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r.), oznajmionym skazanemu zgodnie z art. 45 k.p.k. i art. 14 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii. Na postanowienie to przysługuje zażalenie (art. 12 ust. 2 tegoż dekretu).