Z 14/64

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk A. Porzecki.Sędziowie: płk J. Drohomirecki (sprawozdawca), mjr H. Kwaśny.Prokurator: mjr J. Mielczarek.SentencjaSąd Najwyższy rozpoznał zażalenie obrońcy wojskowego z dnia 5 września 1964 r. na postanowienie Sądu Śląskiego Okręgu Wojskowego we Wrocławiu z dnia 28 sierpnia 1964 r., mocą którego pozostawiono bez uwzględnienia wniosek tego obrońcy o zastosowanie dekretu o amnestii w sprawie skazanego Józefa C.Sąd Najwyższy postanowił nie uwzględnić zażalenia obrońcy na postanowienie Sądu Śląskiego Okręgu Wojskowego we Wrocławiu z dnia 28 sierpnia 1964 r. w sprawie niezastosowania amnestii w stosunku do oskarżonego Józefa C.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:W dniu 27 sierpnia 1964 r. do Sądu Śląskiego Okręgu Wojskowego wpłynął wniosek o zastosowanie amnestii w stosunku do oskarżonego Józefa C., skazanego z art. 237 § 1 k.k. na 6 miesięcy więzienia za to, że w dniu 1 stycznia 1964 r. około godz. 2 kilkakrotnie uderzył pięścią w twarz Jakuba S. oraz kopnął go w nogę, powodując w ten sposób u niego lekkie obrażenie ciała w postaci urazu połączonego z krwiakami w okolicy oczu i nasady nosa.Sąd ten w dniu 28 sierpnia 1964 r. na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym pozostawił powyższy wniosek bez uwzględnienia, wywodząc między innymi, że czyn przypisany skazanemu ma niewątpliwie charakter chuligański, gdyż skazany pobił dotkliwie pokrzywdzonego z błahych zupełnie powodów w lokalu publicznym, wykazując demonstracyjnie lekceważenie zdrowia ludzkiego oraz budząc zgorszenie osób obecnych w lokalu.Na to postanowienie obrońca wniósł zażalenie, którego jednak Sąd I instancji (znów w składzie trzyosobowym) nie uwzględnił i przekazał je z wnioskiem negatywnym do rozpoznania Sądowi Najwyższemu, przy czym stanowisko swoje uzasadnił następująco:"Obrońca w zażaleniu swoim wywodzi, że Sąd, dokonując oceny charakteru działania skazanego, nie wziął pod uwagę tego, iż do popełnienia przestępstwa w zasadniczym stopniu przyczyniło się bezprawne działanie pokrzywdzonego naruszające nietykalność cielesną skazanego, i to w obecności innych osób. Naruszenie nietykalności wynika niedwuznacznie z zeznań świadków Stanisława K. i Tadeusza O. oraz zeznań pokrzywdzonego. Według zeznań świadków K. i O. skazany, opuszczając restaurację Savoy usiłował uwolnić się od pokrzywdzonego, przez którego trzymany był za rękaw marynarki. Pokrzywdzony S., zaprzeczając powyższej okoliczności, przyznał jednak, że chwycił Józefa C. za nogę, chcąc go zatrzymać, lecz nie zdołał tego uczynić, ponieważ skazany wyrwał się. Pobicie nastąpiło w czasie wyrywania się, już - jak sam pokrzywdzony przyznaje - w drzwiach wyjściowych, prawie na chodniku. W świetle powyższego zachowanie się skazanego było bezpośrednią reakcją na bezprawne działanie pokrzywdzonego, a nie okazaniem nieposzanowania dla zasad współżycia społecznego.Tej oceny zdarzenia obrońca dokonał niejako »na własną rękę«, albowiem w prawomocnym wyroku skazującym dokonano zupełnie innych ustaleń. Mianowicie Sąd ustalił w wyroku, że skazany pobił dotkliwie pokrzywdzonego Jakuba S. z błahych zupełnie powodów, w lokalu publicznym, wykazując demonstracyjnie lekceważenie zdrowia ludzkiego oraz budząc zgorszenie osób obecnych w lokalu. W tymże wyroku, jak i w całokształcie ustaleń poczynionych na rozprawie brak jest jakichkolwiek danych wskazujących na bezprawne zachowanie się poszkodowanego wobec skazanego, na co powołuje się obrońca.Na podstawie tych ustaleń Sąd postanowieniem z dnia 28 sierpnia 1964 r. pozostawił bez uwzględnienia wniosek obrońcy o zastosowanie amnestii w sprawie skazanego Józefa C. wychodząc z założenia, że skazany, popełniając przestępstwo z art. 237 § 1 k.k., dopuścił się czynu o charakterze chuligańskim i z tego powodu podlega on wyłączeniu spod działania amnestii".W niniejszej sprawie zagadnieniem stosowania amnestii zajmował się Sąd I instancji w składzie trzyosobowym, a zażalenie skierowano do rozpoznania przez Sąd Najwyższy.Nie jest to postępowanie prawidłowe.Zgodnie z art. 11 ust. 2 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii stosuje ją lub odmawia jej zastosowania sąd w składzie jednoosobowym, zgodnie zaś z art. 12 ust. 1 tegoż dekretu zażalenia w tych sprawach rozpoznaje sąd I instancji w składzie trzyosobowym. Jeżeli jednak amnestię zastosuje sąd w składzie trzyosobowym zamiast w składzie jednoosobowym, to nie stanowi to tego rodzaju naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć ujemny wpływ na treść orzeczenia.Skoro sprawę w zakresie stosowania amnestii rozpoznawał już Sąd I instancji w składzie trzech sędziów, to zażalenie powinien rozpoznawać Sąd Najwyższy.Stanowisko Sądu I instancji merytorycznie jest słuszne. Skazany dokonał czynu o charakterze chuligańskim. Wszedł on w stanie nietrzeźwości, bez zaproszenia, na zamkniętą zabawę milicyjną, zajął następnie bezprawnie miejsce chwilowo tylko wolne przy stoliku mimo protestów innych siedzących tam osób, nie chciał tego miejsca ustąpić właścicielowi i zachowywał się arogancko, a gdy ten chciał sprawę u portiera wyjaśnić, skazany pobił go dotkliwie. Całe zachowanie się skazanego wskazuje więc na jaskrawe lekceważenie przez niego zasad współżycia społecznego. Gdyby nawet przyjąć, że pokrzywdzony Jakub S., wyprowadzając skazanego do portiera, trzymał go za rękaw, to reakcja na to skazanego była zupełnie nieadekwatna, tym bardziej że poprzednio zachował się wobec Jakuba S. niewłaściwie.Należy zaznaczyć, że nie był to pierwszy wypadek podobnie niewłaściwego zachowania się skazanego w miejscu publicznym. Miesiąc wcześniej, również w czasie odbywania służby wojskowej, skazany, przebrany po cywilnemu, będąc pod wpływem alkoholu, przeszkadzał funkcjonariuszom MO w pełnieniu obowiązków służbowych i został za to ukarany przez kolegium karno-administracyjne grzywną w wysokości 1.000 zł, gdyż zataił, że jest żołnierzem.