I CR 800/61

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa R.P. przeciwko Skarbowi Państwa (Prezydium Powiatowej Rady Narodowej - Wydział Finansowy w Chełmie) - o wyłączenie spod zajęcia ruchomości na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości wniesionej z urzędu od wyroku Sądu Powiatowego w Chełmie z dn. 18.V.1961 r., zaskarżony wyrok uchylił i sprawę przekazał Sądowi Powiatowemu w Chełmie do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy w Chełmie wyrokiem zaocznym z dnia 18 maja 1961 r. wyłączył spod zajęcia dokonanego przez poborcę ruchomości wymienione w pozwie. Zajęcie ruchomości zostało dokonane na podstawie postanowienia Prokuratury Wojewódzkiej w Lublinie o zabezpieczeniu roszczeń i kar pieniężnych w związku z toczącym się postępowaniem karnym przeciwko J.L., zięciowi powoda, podejrzanemu o popełnienie przestępstwa z art. 286 § k.k. na szkodę Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w W.Powyższy prawomocny wyrok zaoczny Sądu Powiatowego zaskarżył rewizją nadzwyczajną wniesioną z urzędu przed upływem sześciomiesięcznego terminu Minister Sprawiedliwości. Rewizja nadzwyczajna oparta na zarzutach naruszenia przepisów art. 6 § 4 ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. o wzmożeniu ochrony mienia społecznego przed szkodami wynikającymi z przestępstwa (Dz. U. Nr 4, poz. 11), art. 574 § 1 k.p.c. i art. 14 pkt 3 dekretu z dnia 27 stycznia 1957 r. o egzekucji administracyjnej świadczeń pieniężnych (Dz. U. Nr 21, poz. 84) w związku z art. 18 § 1 cyt. wyżej ustawy; zawiera wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Powiatowemu w Chełmie do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zarzutom rewizji nadzwyczajnej nie można odmówić słuszności.Warunkiem wyłączenia ruchomości spod zajęcia - ze względu na bliski stosunek łączący powoda z podejrzanym - było uprzednie wykazanie zaistnienia dwóch przesłanek wymienionych w przepisie art. 6 § 4 ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. o wzmożeniu ochrony mienia społecznego przed szkodami, wynikającymi z przestępstwa, a to: źródła nabycia tych przedmiotów przez powoda i źródła pochodzenia potrzebnych do nabycia środków pieniężnych. Ciężar udowodnienia tych przesłanek spoczywał zgodnie z przepisami art. 4 p.o.p.c. na powodzie. Powód - jak to wynika z akt sprawy - wskazał tylko dowody na okoliczności dotyczące źródła nabycia ruchomości i w tym tylko kierunku zostało przeprowadzone postępowanie dowodowe. Sąd pominął całkowicie kwestię źródła pochodzenia środków pieniężnych potrzebnych powodowi do nabycia przedmiotów wymienionych w pozwie. Kwestia ta wymagała szczególnie wnikliwego wyjaśnienia z uwagi na zbieżność daty nabycia ruchomości podanej przez świadków J.N. i S.G. z okresem popełnienia przestępstwa zarzuconego podejrzanemu, zięciowi powoda oraz z uwagi na fakt wspólnego zamieszkania powoda ze swym zięciem.Skoro Sąd nie rozważył sprawy w tym kierunku, wyrok w obecnej swej postaci narusza cyt. wyżej przepis ustawy.Następna podniesiona w rewizji wątpliwość, jaka wyłania się na tle interpretacji zaskarżonego wyroku, dotyczy kwestii legitymacji czynnej powoda do żądania wyłączenia spod zajęcia jednego z przedmiotów wymienionych w treści pozwu - a mianowicie motoru do jazdy marki WSK. Sam powód podaje w pozwie, że motor stanowi własność osoby trzeciej - S. M. Potwierdził tę okoliczność S. M. przesłuchany przez Sąd Powiatowy w charakterze świadka w niniejszej sprawie. Powstaje więc pytanie, na jakiej podstawie Sąd uznał, że w wyniku zajęcia motoru stanowiącego własność M. nastąpiło naruszenie prawa powoda. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku na to pytanie odpowiedzi nie daje. A przecież uwzględnienie roszczenia powoda w tym zakresie byłoby uzasadnione tylko wówczas, gdyby powód wykazał, że dokonanie opisu i zajęcia motoru przez władzę administracyjną narusza jego prawa do motoru. Bez wyjaśnienia tej kwestii wyrok narusza przepis art. 574 § 1 k.p.c. mający zastosowanie w związku z odesłaniem zawartym w art. 18 § 1 powołanej wyżej ustawy. Gdyby się okazało, że żadne prawo powoda nie zostało w wypadku zajęcia motoru do jazdy m-ki WSK naruszone, uprawnionym do żądania wyłączenia spod zajęcia mógłby być tylko S.M. a nie powód.Wreszcie budzi zastrzeżenia, jak trafnie podnosi rewizja, treść orzeczenia Sądu o kosztach procesu. Sąd nałożył na stronę pozwaną obowiązek zwrotu kosztów procesu powodowi. Tego rodzaju rozstrzygnięcie o kosztach procesu byłoby uzasadnione tylko w wypadku uprzedniego (przed skierowaniem sprawy na drogę sądową) zwrócenia się z wnioskiem o wyłączenie ruchomości do władzy administracyjnej, która dokonała zajęcia i odmownego załatwienia takiego wniosku ze strony władzy administracyjnej. Taka sytuacja nie zaistniała jednak. Powód nie zwracając się do władzy administracyjnej wniósł od razu pozew do Sądu. Należałoby więc stosownie do postanowienia przepisu art. 14 pkt 3 dekretu z dnia 28 stycznia 1947 r. o egzekucji administracyjnej świadczeń pieniężnych mających w niniejszej sprawie zastosowanie w związku z odesłaniem zawartym w przepisie art. 18 § 1 cyt. wyżej ustawy oddalić wniosek powoda zgłoszony w pkt. 2 petitum w przedmiocie kosztów procesu. Orzeczenie w kosztach procesu w obecnym stanie narusza przepis art. 14 pkt 3 cytowanego dekretu.Z powyższych przyczyn zaskarżony wyrok z mocy art. 384 w związku z art. 398 k.p.c. podlega uchyleniu.