II CR 895/62

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia F. Błahuta. Sędziowie: R. Czarnecki, H. Gorazdowski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Ignacego M. przeciwko Zenonowi M. o ustalenie, że strony nie pozostają ze sobą w stosunku rodziców i dziecka, na skutek rewizji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach - Ośrodek Zamiejscowy w Częstochowie z dnia 3 sierpnia 1962 r.,rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneNa skutek pozwu Ignacego M., wniesionego w dniu 16 lutego 1961 r. do Sądu Powiatowego w Myszkowie a następnie przekazanego przez tenże Sąd według właściwości sądowi wojewódzkiemu, Ośrodek Zamiejscowy Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z siedzibą w Częstochowie wyrokiem z dnia 3 sierpnia 1962 r. orzekł, że Zenon Franciszek M. urodzony 25 stycznia 1923 r. nie jest synem Ignacego M. i jego żony Stanisławy M.Sąd Wojewódzki ustalił, że pozwany Zenon Franciszek M., urodzony jako dziecko nieślubne w dniu 25 stycznia 1923 r. przez niezamężną wówczas Mariannę Z., został wzięty na wychowanie przez powoda i jego żonę Stanisławę M. około 1924 r., a następnie w dniu 1 kwietnia 1929 r. zapisany przez nich - niezgodnie z prawdą - w aktach stanu cywilnego w P. jako dziecko urodzone z ich małżeństwa. Żona powoda, Stanisława M., zmarła w dniu 11 listopada 1959 r., a Marianna Z. jest obecnie zamężna i nosi nazwisko męża S.Wyrok Sądu Wojewódzkiego zaskarżył pozwany rewizją opartą na podstawach przepisu art. 371 § 1 pkt 1, 3 i 4 k.p.c.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Nietrafny jest zarzut skarżącego, że sprawę należało rozpoznać w trybie procesu o zaprzeczenie ojcostwa i w płaszczyźnie art. 48 kod. rodz. uwzględnić zarzut 6-miesięcznej prekluzji.Sprawa niniejsza dotyczy stanu cywilnego pozwanego.Zgodnie z ustalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego do rozpoznania spraw o prawa stanu cywilnego właściwa jest droga procesu, a nie droga postępowania niespornego. Wówczas zaś, gdy w sprawach tych chodzi o ustalenie pochodzenia dziecka od określonych rodziców lub o zaprzeczenie, że są oni jego rodzicami - mają zastosowanie przepisy art. 440 i nast. k.p.c. (por. orzeczenie S.N. z 21 czerwca 1957 r. 2 CR 162/57 - OSPiKA zesz. 7/8 z 1958 r., poz. 182), normujące postępowania w sprawach ze stosunku rodziców i dzieci.Przepisany w art. 25 prawa o aktach stanu cywilnego z 1955 r. tryb sprostowania aktu stanu cywilnego jest tylko wówczas właściwy, gdy niezgodność tego aktu z prawdą nie wpływa na stan cywilny osoby, której akt dotyczy.Ścieśniająca wykładnia art. 25 prawa o aktach stanu cywilnego z 1955 r. została przyjęta przez judykaturę i w piśmiennictwie.Zarzut rewizyjny, że zasady współżycia społecznego nie pozwalają na uwzględnienie powództwa, jest chybiony. W sprawie, w której chodzi o ustalenie stanu cywilnego pozwanego, jego interes osobisty lub majątkowy może przemawiać przeciwko ustaleniu, że powód i jego żona nie są jego rodzicami. Jednakże ten punkt widzenia nie jest decydujący dla wyniku sprawy o prawa stanu, albowiem w grę wchodzi dobro ogólne, wyrażające się w realizacji postulatu ustalania zgodnie z prawdą stanu cywilnego obywateli oraz związanej z tym prawidłowej rejestracji zdarzeń podlegających wpisowi do akt stanu cywilnego.Spór toczy się o to, czy dziecko (pozwany) pochodzi od powoda i jego żony, a tego rodzaju dochodzenie praw stanu - wbrew zarzutom skarżącego - nie jest ograniczone żadnym terminem i może nastąpić w każdym czasie, gdyż nie mają tu zastosowania przepisy ograniczające jak w sprawach o zaprzeczenie ojcostwa lub o unieważnienie uznania (art. 48 i 46 k.r.).Zarzuty skarżącego co do stanu psychicznego powoda nie są poparte żadnymi dowodami, a Sąd I instancji oraz Sąd Najwyższy, przesłuchując powoda, nie miał żadnych zastrzeżeń co do poczytalności powoda i jego zdrowia psychicznego (...).Nieuzasadniony jest także zarzut skarżącego, że powód i jego żona, podając w akcie urodzenia pozwanego, że jest ich dzieckiem, dokonali w ten sposób przysposobienia. Obowiązujący w chwili sporządzenia aktu urodzenia pozwanego (rok 1929) Kodeks cywilny Królestwa Polskiego przewidywał, że akt przysposobienia do swej ważności wymagał wyroku Sądu Okręgowego, przy czym wyrok ten musiał być potwierdzony przez Sąd Apelacyjny (art. 319-324 Kod. cyw. Król. Polskiego). Akt urodzenia zatem w żadnym wypadku nie może zastąpić aktu przysposobienia.Z zasad wyżej przedstawionych, skoro zarzuty rewizji okazały się chybione, a Sąd Najwyższy nie dopatruje się w postępowaniu i rozumowaniu Sądu I instancji takich uchybień, które podlegałyby uwzględnieniu z urzędu (art. 380 § 2 k.p.c.), rewizję pozwanego należało z mocy art. 383 k.p.c. oddalić. Orzeczenie o kosztach procesu uzasadniają przepisy art. 100 i 109 k.p.c.