Rw 1422/63

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk J. Badecki.Sędziowie: ppłk H. Kostrzewa (sprawozdawca), ppłk A. Kruszka.Prokurator: mjr C. Bartłomiejczyk.SentencjaSąd Najwyższy rozpoznał na posiedzeniu niejawnym, na skutek skargi rewizyjnej obrońcy, sprawę Henryka N., skazanego wyrokiem Wojskowego Sądu Garnizonowego w Szczecinie z dnia 15 listopada 1963 r. za przestępstwo z art. 240 § 1 k.k. na karę 1 roku i 3 miesięcy więzienia za to, że w dniu 12 września 1963 r., działając wspólnie z Romanem N., pobił dotkliwie Stanisława T., który w wyniku tego doznał ciężkich obrażeń ciała w postaci złamania kości łokciowej lewej z przemieszczeniem odłamów oraz złamania szczęki górnej po stronie prawej.Obrońca w skardze rewizyjnej zarzucił wyrokowi: obrazę art. 14 k.k.W.P. polegającą na niewyodrębnieniu i zindywidualizowaniu działania oskarżonego Henryka N., natomiast na oparciu wyroku na "wspólnym" działaniu; skazanie oskarżonego Henryka N. wbrew okolicznościom sprawy oraz naruszenie przepisów procesowych, mianowicie art. 5 w związku z art. 244 § 3 k.w.p.k. oraz art. 250 § 2 i 3 k.w.p.k. Na podstawie tych zarzutów obrońca wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego Henryka N.Sąd Najwyższy postanowił uchylić wyrok Wojskowego Sądu Garnizonowego w Szczecinie z dnia 15 listopada 1963 r. w sprawie Henryka N. i sprawę przekazać temuż sądowi do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:Najistotniejszym zarzutem skargi rewizyjnej jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów proceduralnych, a w szczególności art. 250 § 2 i 3 k.w.p.k. Nie można nie przyznać racji obrońcy, gdy twierdzi, że zaskarżony wyrok nie odpowiada warunkom tego przepisu procesowego. Poczynione przez Sąd I instancji ustalenia faktyczne sprowadzają się bowiem do następujących stwierdzeń: "Oskarżony Henryk N. pełnił ostatnio służbę wojskową w N. W dniu 11 IX 1963 r. otrzymał on 5-dniowy urlop okolicznościowy i wyjechał do swej matki zamieszkałej w X. W dniu 12 września 1963 r. około godziny 21 oskarżony, działając wspólnie z osobą cywilną Romanem N., pobił dotkliwie na ul. Wojska Polskiego w Y. wracającego z prac polowych kosiarką konną Stanisława T., który w wyniku tego pobicia doznał ciężkich obrażeń ciała w postaci złamania kości łokciowej lewej oraz złamania szczęki górnej po stronie prawej".Tak lakoniczny, ogólnikowy i niemal całkowicie zbieżny z treścią sentencji wyroku opis stanu faktycznego przypisanego oskarżonemu czynu nie spełnia warunku zawartego w przepisie art. 250 § 2 k.w.p.k., który wyraźnie nakazuje, żeby część opisowa wyroku zawierała szczegółowy opis stanu faktycznego.Słusznie również podniesiono w rewizji, że część uzasadniająca wyroku nie odpowiada warunkom przepisu art. 250 § 3 k.w.p.k. Część uzasadniająca wyroku powinna bowiem zawierać wskazania, na jakich konkretnie dowodach oparty jest stan faktyczny. Dokonane w wyroku streszczenie zeznań świadków oraz przedstawienie formy składania przez nich zeznań nie stanowią analizy materiału dowodowego, zwłaszcza gdy Sąd I instancji nie wskazał, którym z przesłuchanych świadków i w jakim zakresie dał wiarę oraz dlaczego odrzucił zeznania innych świadków i wyjaśnienia oskarżonego.Słusznie podkreśla rewizja, że z uzasadnienia wyroku można jedynie domniemywać, iż uznając winę oskarżonego, Sąd I instancji uznał za wiarygodne zeznania poszkodowanego Stanisława T. oraz zeznania drugiego napastnika - świadka Romana N. Sąd wyrokujący nie wskazał jednak, w jakim zakresie zeznania wyżej wymienionych świadków są wiarygodne. Było to tym bardziej konieczne, że zeznania te zawierają sprzeczności. I tak świadek Stanisław T. zeznał, że "gdy wracał do domu kosiarką konną, został uderzony w tył głowy przez żołnierza (...)". Z powyższego wynikałoby, że zajście sprowokował oskarżony, gdyż tylko on był jedynym żołnierzem znajdującym się na miejscu zajścia. Tymczasem w dalszej części wyroku Sąd, opierając się prawdopodobnie na zeznaniach świadka Romana N., stwierdził, iż "bezsporny jest fakt, że poszkodowany T. został zaczepiony w drodze przez Romana N. i w ten sposób doszło do bójki". Ustalenie to - jak wykazano - bynajmniej nie jest bezsporne.W sprawie istnieje szereg sprzecznych dowodów i dlatego obowiązkiem Sądu I instancji było rozważyć wszystkie sprzeczności zachodzące między zeznaniami świadków, wykazać je w wyroku, zająć wobec nich zdecydowane stanowisko i w konkluzji stwierdzić, które z tych zeznań i w jakiej mierze stanowią podstawę dokonanych ustaleń faktycznych. Niewykonanie tego obowiązku stanowi oczywiście naruszenie przepisów art. 250 § 2 i 3 k.w.p.k., co uniemożliwia instancji rewizyjnej należytą kontrolę słuszności i zasadności wyroku oraz powoduje uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Wobec konieczności ponownego rozpoznania sprawy przed Sądem I instancji pozostałe merytoryczne zarzuty skargi rewizyjnej obrońcy stają się obecnie bezprzedmiotowe. Kwestia winy oskarżonego Henryka N. będzie przedmiotem rozważań Sądu po dokonaniu w sprawie dokładnych i wyczerpujących ustaleń faktycznych.Niezależnie od powyższego Sąd Najwyższy uważa za konieczne podkreślić, że dobro wymiaru sprawiedliwości wskazuje w niniejszej sprawie na celowość łącznego rozpoznania sprawy oskarżonego Henryka N. ze sprawą Romana N., podlegającego właściwości sądownictwa powszechnego. Zarzucane bowiem tym osobom czyny przestępne należą do kategorii przestępstw pospolitych i pozostają w bezpośrednim związku zarówno podmiotowym, jak i przedmiotowym. Obaj wyżej wymienieni wspólnie dopuścili się pobicia Stanisława T. i dlatego dla prawidłowego ustalenia zakresu działania każdego z nich, stopnia ich zaangażowania w dokonaniu zarzucanego przestępstwa oraz stopnia nasilenia złej woli zachodziła konieczność połączenia ich spraw przed jednym, wspólnym dla obu sądem karnym. Wtedy postulat należytej indywidualizacji winy i kary w stosunku do obu współsprawców czynu przestępnego zostałby w pełni zrealizowany. W obecnym stadium postępowania jest to możliwe jedynie wówczas, gdy sprawa karna przeciwko Romanowi N. nie została jeszcze skierowana na drogę postępowania sądowego. Po sprawdzeniu tej okoliczności Sąd I instancji powinien dać możność ustosunkowania się do powyższego zagadnienia właściwemu prokuratorowi wojskowemu i po ewentualnym uzyskaniu od niego odpowiedniego wniosku (art. 10 § 1 prawa o ustroju sądów powszechnych i prokuratury wojskowej) sprawę Henryka N. przekazać sądowi powszechnemu.