II CZ 86/62

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Bryl. Sędziowie: F. Błahuta, K. Lipiński (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Stanisława J. przeciwko Mariannie J. o rozwód, na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 23 grudnia 1961 r. oraz na zarządzenie Przewodniczącego tegoż Sądu z dnia 29 stycznia 1962 r., oba zażalenia oddalił.Uzasadnienie faktyczneW wyroku orzekającym rozwód stron Sąd Wojewódzki oznaczył wpis ostateczny na 5.000 zł. Wypis wyroku z uzasadnieniem doręczony został powodowi 4 września 1961 r. Składając w ostatnim dniu ustawowego terminu (10 września) rewizję, powód wniósł jednocześnie o całkowite lub częściowe zwolnienie go od opłaty rewizyjnej. Wniosek ten został prawomocnie oddalony. 13 grudnia 1961 r. doręczone zostało powodowi wezwanie do uiszczenia 5.000 zł wpisu od rewizji. 15 grudnia powód wpłacił 2.000 zł oraz skierował do sądu pismo wyrażające pogląd, że wyższy wpis się nie należy. Dnia 23 grudnia 1961 r. Sąd Wojewódzki postanowił odrzucić rewizję wobec jej nieopłacenia. Na to postanowienie powód wniósł zażalenie. Z kolei Przewodniczący zarządził wezwanie powoda do uiszczenia 1.000 zł wpisu od zażalenia. Powód uiścił ten wpis, wniósł jednak jednocześnie zażalenie na wymiar opłaty od pierwszego zażalenia.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:I.Zażalenie na odrzucenie rewizji opiera się na dwóch przesłankach:1.że zawarte w wyroku postanowienie o ustaleniu wpisu ostatecznego nie jest prawomocne, gdyż powód w rewizji żąda zmiany tego postanowienia, oraz2.że pismo powoda z 15 grudnia 1961 r. stanowiło wniosek o częściowe, ponad 2.000 zł zwolnienie od opłat i powinno było być rozpoznane przed odrzuceniem rewizji.Ta część wyroku, która dotyczy ustalenia wpisu ostatecznego (art. 29 ust. 5 p. o k.s.), jest z istoty swej postanowieniem. Na postanowienie co do wymiaru opłaty przysługuje zażalenie (art. 391 § 1 pkt 15 k.p.c.), a nie rewizja. Ponieważ w stosunku do postanowień co do wymiaru opłat sądowych nie ma przepisu pozwalającego - tak jak to czyni art. 391 § 1 pkt 12 k.p.c. w stosunku do orzeczenia o zwrocie kosztów procesu - na zaskarżenie ich w tym środku odwoławczym, który dotyczy istoty sprawy, należy dojść do wniosku, że zawarte w wyroku orzeczenie o ustaleniu wpisu ostatecznego staje się prawomocne, jeżeli nie zostało zaskarżone w przewidzianym dla zażaleń terminie 7 dni (art. 391 § 2 k.p.c.). Ponieważ rewizja powoda wpłynęła po tym terminie, przeto orzeczenie o ustaleniu wpisu na 5.000 zł stało się prawomocne. Przy odmiennej wykładni ustalony w wyroku rozwodowym wpis ostateczny nigdy nie mógłby stanowić podstawy pobrania wpisu od rewizji. Tymczasem Sąd Najwyższy wyjaśnił już, że wpis od rewizji w sprawie o rozwód równa się kwocie, na jaką sąd w wyroku określił wpis ostateczny (C 1814/52 z dnia 21.11.1952 r. - OSN 1953, poz. 92).Wobec prawomocności postanowienia Sądu Wojewódzkiego z 14 listopada 1961 r. o odmowie zwolnienia od opłat, pismo powoda z 15 grudnia 1961 r., nie zawierające zresztą wniosku o zwolnienie od opłat, nie mogło być potraktowane jako taki ponowny wniosek, skoro nie zawierało twierdzenia, że sytuacja materialna powoda pogorszyła się od czasu wydania postanowienia z 14 listopada 1961 r., natomiast zawierało jedynie wywód prawny zmierzający do wykazania, że zawarte w wyroku ustalenie wpisu ostatecznego nie jest prawomocne oraz nie ma znaczenia dla oznaczenia wpisu od rewizji.Skoro więc rewizja nie została w terminie opłacona kwotą wskazaną w zgodnym z prawem wezwaniu, to Sąd Wojewódzki zasadnie ją odrzucił. Rozpoznanie złożonego jednocześnie z zażaleniem wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty od rewizji należy do Sądu Wojewódzkiego.II.Skarżący nie ma racji wywodząc, że jego zażalenie na odrzucenie rewizji jest wolne od wpisu z mocy art. 19 ust. 1 p. o k.s. Wolne od wpisu byłoby zażalenie na ustalenie wpisu w wyroku bądź zażalenie na wezwanie do uiszczenia 5.000 zł wpisu od rewizji, gdyż takie zażalenia dotyczyłyby "wyłącznie wymiaru opłaty sądowej". Natomiast zażalenie na odrzucenie rewizji nie jest wolne od wpisu. Orzecznictwo, które przyjmowało, że zażalenie na zwrot pozwu lub odrzucenie środka odwoławczego, gdy nastąpiło to w związku z wymiarem opłat sądowych, jest wolne od wpisu (gdyby nawet była podstawa do przyjęcia, iż w niniejszej sprawie zachodzi taka sytuacja), straciło aktualność z chwilą znowelizowania art. 16 ust. 3 p. o k.s. (ustawą z dnia 16.II.1960 r.). Jeżeli bowiem ustawa dopuszcza obecnie odrębne zażalenie na wezwanie do uiszczenia opłaty pod rygorem zwrotu lub odrzucenia pisma, to nie można przyjąć, by zażalenie na zwrot lub odrzucenie pisma z powodu nieuiszczenia opłaty było zażaleniem dotyczącym "wyłącznie wymiaru opłaty sądowej" (art. 19 ust. 1 p. o k.s.).Dlatego też podlega również oddaleniu zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego z 29 stycznia 1962 r. (art. 383 w zw. z art. 394 § 3 i 395 k.p.c.).