Rw 1364/62

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk Z. Krasuski.Sędziowie: ppłk J. Drohomirecki (sprawozdawca), mjr H. Kwaśny.Prokurator: mjr E. Kemparowa.SentencjaSąd Najwyższy rozpoznał na posiedzeniu niejawnym na skutek skargi rewizyjnej obrońcy sprawę Bogdana J., skazanego wyrokiem Wojskowego Sądu Garnizonowego w Poznaniu z dnia 17 listopada 1962 r. za przestępstwa: 1) z art. 116 § 1 k.k.W.P. na karą 1 roku więzienia i degradację z warunkowym zawieszeniem wykonania kary pozbawienia wolności na okres 2 lat za to, że w dniu 1 sierpnia 1962 r. w N., wprawiwszy się w stan nietrzeźwości, obraził Edwarda S., grożąc mu pobiciem i wyzywając go słowami uznanymi powszechnie za obelżywe, w związku z działalnością w Komisji badającej stan pracy oskarżonego,2) z art. 152 k.k.W.P. na karę 6 miesięcy więzienia z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 2 lat za to, że będąc ukarany przez przełożonych pięciodniowym aresztem domowym nie odbywał tej kary zgodnie z przepisami Regulaminu dyscyplinarnego Sił Zbrojnych PRL. Łącznie skazano Bogdana J. na karę 1 roku więzienia i degradację z warunkowym zawieszeniem wykonania kary pozbawienia wolności na okres 2 lat.Sąd Najwyższy, w uwzględnieniu skargi rewizyjnej obrońcy skazanego, postanowiłzmienić wyrok Sądu I instancji w sprawie Bogdana J. przez uchylenie wymierzonej mu dodatkowej kary degradacji i z tą zmianą wyrok ten w pozostałej części utrzymać w mocy.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Zgodny wniosek stron o uchylenie wymierzonej skazanemu kary degradacji jest słuszny. Wymierzając tę karę dodatkową, Sąd I instancji uzasadnił swoją decyzję w tym względzie, jak następuje: "(...) biorąc z jednej strony pod (uwagę, że pełniąc służbę w wojsku, szczególnie w ostatnim okresie, oskarżony okazał się oficerem niezdyscyplinowanym i niezbyt dobrze wywiązującym się z nakładanych na niego obowiązków, a z drugiej że jest on osobnikiem o wzmożonej pobudliwości nerwowej, wyrażającej się w szeregu objawów wegetatywnych i łatwej pobudliwości emocjonalnej, a ponadto osobnikiem prymitywnym (co stwierdzili biegli), wykazującym brak kwalifikacji i cech charakteru wymaganych od dowódcy, Sąd uznał, że słuszne będzie zastosowanie względem, niego przepisu art. 45 § 1 lit. a) k.k.W.P."To stanowisko Sądu wyrokującego nie jest słuszne. Sąd ten sam ustala, że skazany uważał się za pokrzywdzonego decyzją o wstrzymaniu mu urlopu (nie pierwszy raz zmieniono termin tego urlopu) i że "szereg czynności przedsięwziętych w jednostce mogło stworzyć w oskarżonym psychozę, iż jest on w sposób szczególny niekorzystnie traktowany przez przełożonych".Te okoliczności towarzyszące popełnieniu przestępstwa w powiązaniu z zaburzeniami w systemie nerwowym skazanego skłoniły Sąd I instancji do warunkowego zawieszenia skazanemu wykonania kary pozbawienia wolności.Skoro więc Sąd przyjął, że na "całość działania złożyło się przede wszystkim psychiczne nastawienie oskarżonego, który uważał się za niesłusznie skrzywdzonego", a jednocześnie stwierdził, że oskarżony miał podstawy do rozgoryczenia, i w związku z tym wymierzył mu karę zasadniczą o znaczeniu wychowawczym - to stosowanie dodatkowej kary degradacji z powołaniem się na stan zdrowia psychicznego skazanego nie było słuszne.Kwestia, czy stwierdzone u skazanego objawy wegetatywne i łatwa pobudliwość oraz to, że jest osobnikiem o prymitywnym stanie psychicznym, uniemożliwiają mu pełnienie wojskowej służby zawodowej, stanowi odrębne zagadnienie i musiałaby to ustalić specjalna komisja. Być może, w innych warunkach niż te, jakie panowały w jednostce skazanego, a które Sąd I instancji ocenia raczej ujemnie, skazany okazałby się oficerem pełnowartościowym.Instancja rewizyjna stoi na stanowisku, że orzekanie dodatkowej kary degradacji przy przestępstwach wojskowych nie popełnionych z niskich pobudek powinno następować tylko w takich wypadkach, kiedy rodzaj przestępstwa i jego waga dyskwalifikują całkowicie oficera jako człowieka nie nadającego się do pełnienia funkcji oficerskich i kiedy sprawca nie powinien już nigdy, nawet w przyszłości, takich funkcji pełnić.Kary degradacji nie należy orzekać w oderwaniu od wagi po pełnionego przestępstwa i stopnia zawinienia sprawcy ani motywować jej wymierzenia tym, że dana osoba nie może być oficerem ze względu na nie zawinione przez nią tego rodzaju okoliczności, jak np. aktualny stan zdrowia.W wypadku niniejszym, skoro dochodzi się do wniosku, że brak zdyscyplinowania skazanego miał pewien związek z niezbyt właściwą i nieprzychylną dla skazanego atmosferą w jednostce, że skazany ma ukończoną Oficerską Szkołę Łączności, że pełnił służbę na odpowiedzialnym stanowisku i były okresy, iż dobrze na tym stanowisku pracował, brak było podstaw do zastosowania kary degradacji, w tym więc zakresie wyrok Sądu I instancji nie może się ostać.