VI KO 18/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes Z. Opuszyński. Sędziowie: S. Pławski (sprawozdawca), S. Kalinowski. Prokurator: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Kazimierza R. oskarżonego z art. 283 § 2 k.k., po wysłuchaniu wniosku Prokuratora, uchwalił przedstawioną na zasadzie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Olsztynie kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:1) "Czy art. 283 § 2 k.k. może mieć zastosowanie w wypadku przetargu samochodowego uregulowanego zarządzeniem Ministra Komunikacji z dnia 8 maja 1957 r. w sprawie postępowania ze zbędnymi pojazdami samochodowymi, opublikowanym w "Monitorze Polskim" Nr 56, poz. 353 (w pytaniu sąd błędnie podał, iż jest to zarządzenie Ministra Transportu Drogowego, Mon. 55/57), gdzie nie występuje ani wierzyciel, ani też dłużnik?"2) "Czy można uważać, że osoby, które wchodzą w porozumienie przy tego rodzaju przetargu, działają na szkodę majątkową instytucji przeprowadzającej przetarg, jeżeli ocena szacunkowa rzeczy będącej przedmiotem przetargu równa jest ocenie wywoławczej?"rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePaństwowa jednostka organizacyjna sprzedająca zbędny dla niej samochód na przetargu publicznym w myśl przepisów zarządzenia Ministra Komunikacji z dnia 8 maja 1957 r. w sprawie postępowania ze zbędnymi pojazdami samochodowymi (M. P. Nr 56, poz. 353) nie występuje w tym wypadku w roli wierzyciela, wobec czego przepis art. 283 § 2 k.k., wyraźnie chroniący wierzyciela (lub dłużnika) przed szkodą majątkową, nie może mieć zastosowania do przetargów objętych wspomnianym wyżej zarządzeniem. To samo odnosi się do przepisu § 1 powołanego artykułu k.k., który nie stanowi wyjątku od norm rozdziału XL k.k. o przestępstwach na szkodę wierzycieli i tworzy jedną całość z § 2.Należy jednak stwierdzić, że osoba zachowująca się na przetargu, o jakim tu mowa, w sposób określony w art. 283 § 1 k.k. odpowiadałaby i tak zawsze na podstawie art. 9 dekretu z dnia 29 października 1952 r. o gospodarowaniu artykułami obrotu towarowego i zaopatrzeniu (Dz. U. Nr 44, poz. 31), a to w związku z art. 36 k.k.Powołane wyżej zarządzenie Ministra Komunikacji zostało wydane między innymi na podstawie art. 3 ust. 2 przytoczonego dekretu z dnia 29 października 1952 r. i § 1 zarządzenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia 14 grudnia 1956 r. w sprawie przekazania uprawnień do wydawania przepisów o gospodarowaniu pojazdami samochodowymi (M. P. Nr 105, poz. 1209), przekazującego z kolei te uprawnienia - na podstawie upoważnienia z art. 3 ust. 2 dekretu z dnia 29 października 1952 r. - Ministrowi Transportu Drogowego i Lotniczego (obecnie Komunikacji).Zarządzenie Ministra Komunikacji w § 9 ust. 1 stanowi, że sprzedaż pojazdów samochodowych zbędnych, jeżeli nie nastąpiła w innej drodze, odbywa się na przetargu publicznym nieograniczonym, a więc w drodze licytacji, w której każda z osób biorących w niej udział rzeczywiście zamierza licytowany pojazd samochodowy nabyć. Wszelkie działanie polegające na fikcyjnym wzięciu udziału w przetargu tylko po to, aby stworzyć pozory licytacji i przez to doprowadzić do nabycia pojazdu przez jednego określonego reflektanta za jak najniższą cenę sprzedażną - powoduje, że nabycie pojazdu następuje wbrew przepisom wymienionego wyżej zarządzenia Ministra Komunikacji, bo w drodze tylko fikcji przetargu.Udaremnienie przetargu w ten sposób, że odsunięte zostały od rzeczywistego udziału w przetargu osoby uprawnione do takiego udziału, stwarza sytuację uniemożliwiającą ofiarowanie ceny wyższej od ceny wywołania.Takie udaremnienie przetargu powoduje tym samym szkodę majątkową dla instytucji przeprowadzającej przetarg. Wprawdzie cenę szacunkową samochodu, która jest ceną wywołania, stanowi cena detaliczna pomniejszona o kwotę odpowiadającą stopniowi zużycia pojazdu (§ 10 cyt. zarządzenia), ale sam tryb sprzedaży w drodze przetargu zakłada, że instytucja uprawniona jest do sprzedaży samochodu po cenie wyższej. Nieuzyskanie więc tej ceny wyższej stanowi szkodę majątkową, której określić się nie da ze względu na to, że w tej sytuacji nie jest wiadoma kwota, za którą samochód mógłby być sprzedany, gdyby udział w przetargu innych osób nie został udaremniony. Szkoda majątkowa może być tym bardziej oczywista, jeżeli samochód nie zostanie sprzedany w pierwszym przetargu i cena wywołania ulec musi obniżeniu o 40%, a w trzecim przetargu - o 75% (§ 4 załącznika Nr 3 cytowanego zarządzenia). Nabywający zatem w ten sposób pojazd odpowiada karnie na podstawie art. 9 dekretu z dnia 29 października 1952 r. (Dz. U. Nr 44, poz. 301), a pozostałe osoby, które udzieliły mu do tego pomocy - za pomoc w popełnieniu tego przestępstwa.