1 CZ 62/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Ignatowicz (sprawozdawca). Sędziowie: Z. Masłowski, J. Kamiński.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Ireny P. w imieniu nieletniej Hanny, Dariusza Stanisława i Bożeny P. przeciwko Skarbowi Państwa (Państwowemu Ośrodkowi Maszynowemu w K.) i Józefowi C. o 113.790 zł, po rozpoznaniu zażalenia pozwanego C. na postanowienie Sądu Wojewódzkiego dla województwa warszawskiego z dnia 12 lutego 1960 r.,zaskarżone postanowienie zmienił i wniosek powodów o zabezpieczenie powództwa przez zobowiązanie pozwanych do płacenia powodom przez czas trwania procesu renty tymczasowej w stosunku do obydwu pozwanych oddalił.Uzasadnienie faktycznePowodowie wytoczyli przeciwko Państwowemu Ośrodkowi Maszynowemu w K. oraz przeciwko Józefowi C. powództwo o odszkodowanie twierdząc, że pozwany C., prowadząc samochód należący do pozwanego Ośrodka, spowodował śmierć ich męża i ojca. Na żądanie powódek Sąd Wojewódzki dla województwa warszawskiego postanowieniem z dnia 12 lutego 1960 r. zabezpieczył powództwo przez nakazanie pozwanym, aby przez czas trwania procesu uiszczali nieletnim powodom solidarnie tymczasową rentę w łącznej wysokości 600 zł. Postanowienie to zaskarżył pozwany C.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Sposoby zabezpieczenia roszczeń pieniężnych są wyczerpująco wymienione w art. 869 k.p.c., przy czym zmierzają one nie do zaspokojenia roszczenia pod postacią tymczasowej jego realizacji, lecz do zapobieżenia ewentualnej niewypłacalności dłużnika na wypadek, gdyby dochodzona należność została zasądzona orzeczeniem prawomocnym lub zaopatrzonym w rygor natychmiastowej wykonalności. Jedynie wyjątkowo art. 875 i 876 k.p.c. zezwalają na zabezpieczenie powództwa przez zobowiązanie strony pozwanej do uiszczania stronie powodowej miesięcznie oznaczonej sumy w sprawach o alimenty. Brak jest natomiast przepisu, który by zezwalał na podobne zabezpieczenie powództwa o odszkodowanie pod postacią renty. Z tych zasad zażalenie pozwanego C. należy uznać za uzasadnione, co prowadzi do zmiany zaskarżonego postanowienia i oddalenia wniosku powodów.Pomimo że zażalenie wniósł tylko pozwany C., zaskarżone postanowienie należało zmienić także w stosunku do drugiego pozwanego, a to stosownie do przepisu art. 381 k.p.c., który z mocy art. 394 § 3 k.p.c. ma odpowiednie zastosowanie w postępowaniu zażaleniowym.Zdaniem Sądu Najwyższego w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą brak jest podstaw do uznania, że przepis art. 381 k.p.c. nie może mieć zastosowania w postępowaniu zażaleniowym. Poglądu takiego nie uzasadnia brzmienie art. 394 § 3 k.p.c. ani też nie wynika on z istoty postępowania zażaleniowego, gdyż w postępowaniu tym mogą być przedmiotem rozpoznania również prawa i obowiązki wspólne dla osób, które orzeczenie zaskarżyły, oraz dla osób, które tego nie uczyniły, albo też które oparte są w stosunku do tych osób na tej samej podstawie faktycznej i prawnej. Inna rzecz, że ze względu na ograniczony zakres zaskarżenia oraz incydentalny charakter postępowania zażaleniowego najczęściej te przesłanki w konkretnym wypadku nie będą spełnione (np. w postępowaniu z zażalenia na orzeczenie odmawiające zwolnienia od kosztów sądowych). Jednakże w niektórych wypadkach może być inaczej. Typowym przykładem takiej właśnie raczej wyjątkowej sytuacji jest postępowanie niniejsze, w którym kwestionowane jest postanowienie, mocą którego solidarnie zobowiązano obydwu pozwanych do uiszczania przez czas procesu renty tymczasowej. Istota tego rodzaju orzeczenia zabezpieczającego powództwo nie różni się z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 381 k.p.c. od wyroku zasądzającego świadczenie solidarne, a jak to wyjaśnił Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 23.IV.1953 r., C 3035/52 (P i P z 1954 r. nr 1, s. 185) w takim wypadku obowiązki pozwanych są wspólne w rozumieniu art. 381 k.p.c.Z tych zasad Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.