VI KO 59/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes Z. Opuszyński. Sędziowie: A. Pyszkowski (sprawozdawca), S. Kalinowski (współsprawozdawca). Prokurator: H. Rajzman.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Wincentego N. o wydanie wyroku łącznego, po wysłuchaniu wniosku Prokuratora, uchwalił przedstawioną przez Sąd Wojewódzki w Poznaniu w trybie art. 390 k.p.k. kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:"1. Czy na podstawie przepisu art. 35 k.k. istnieje możliwość wydania nowego wyroku łącznego, jeśli podstawą jego ma być z jednej strony orzeczony już w stosunku do sprawcy prawomocny wyrok łączny, a z drugiej strony prawomocny wyrok, w którym orzeczono wobec sprawcy karę łączną za szereg czynów?2. W wypadku uznania, że taka możliwość istnieje - czy można również wydać takie orzeczenie, gdy wyrok orzekający karę łączną obejmuje kary za szereg czynów, z których jedne zostały przez sprawce popełnione przed, a inne po wydaniu przeciwko niemu przez sąd I instancji pierwszego z wyroków objętych prawomocnym wyrokiem łącznym?3. Jak należy postąpić z karami, które nie ulegną połączeniu z nowym wyrokiem łącznym?"rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneW postanowieniu z dnia 26 kwietnia 1955 r. (sygn. akt III KO 63/55) Sąd Najwyższy stwierdził między innymi, że "jeżeli sprawca skazany został kilkoma prawomocnymi wyrokami za przestępstwa popełnione przed wydaniem przez sąd pierwszej instancji pierwszego z tych wyroków, przepisy art. 35 k.k. znajdują zastosowanie, choćby nawet niektóre z przestępstw objętych następnymi wyrokami popełnione zostały po wydaniu przez sąd I instancji pierwszego wyroku skazującego".W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd Najwyższy zaznaczył:"Z treści art. 35 k.k. bynajmniej nie wynika, aby miał on na uwadze tylko te wypadki, kiedy wszystkie przypisane skazanemu przestępstwa popełnione zostały przed wydaniem przez sąd pierwszej instancji pierwszego wyroku skazującego. Przepis ten zawiera natomiast nakaz połączenia kar orzeczonych prawomocnie za przestępstwa popełnione przed wydaniem przez sąd pierwszej instancji pierwszego z wyroków skazujących. Wynika to z kategorycznego brzmienia ustawy: «przepisy art. 31-34 stosuje się odpowiednio (...)» (art. 35 k.k.), «sąd wymierza karę łączną (...)» (art. 31 § 1 k.k.).Zatem, jeżeli sprawca skazany został kilkoma prawomocnymi wyrokami za przestępstwa popełnione przed wydaniem przez sąd pierwszej instancji pierwszego z tych wyroków, przepisy art. 35 k.k. znajdują zastosowanie, choćby nawet niektóre z przestępstw objętych następnymi wyrokami popełnione zostały po wydaniu przez sąd pierwszej instancji pierwszego wyroku skazującego.Odmienna, ścieśniająca interpretacja przepisów art. 35 k.k. nie znajdowałaby oparcia w tekście ustawy, a ponadto prowadziłaby do wyników sprzecznych z poczuciem słuszności, skoro wysokość kary, jaką miałby ostatecznie odbyć sprawca, byłaby uzależniona od tego, w jakiej kolejności sprawca był skazywany za popełnione przezeń przestępstwa, a więc od elementu w pewnej mierze przypadkowego, a w każdym razie nie wiążącego się bezpośrednio ze stopniem społecznego niebezpieczeństwa, czynów i stopniem winy sprawcy".Wyrażona wyżej zasada odnosi się nie tylko do zbiegu wyroków wymierzających karę łączną za te przestępstwa popełnione przez tego samego sprawcę, które były przedmiotem postępowań sądowych zakończonych prawomocnymi wyrokami skazującymi, ale także do zbiegu prawomocnych wyroków łącznych z wyrokami skazującymi za poszczególne przestępstwa i zawierającymi orzeczenia o karach łącznych, albowiem powstaje taka sama sytuacja, jak i w wypadku pierwszym, wymagająca orzeczenia nowej kary łącznej obejmującej wszystkie podlegające połączeniu przestępstwa bez względu na określone już kary łączne.Jednakże również w tym drugim wypadku - podobnie jak w pierwszym - nowa kara łączna bądź nowe kary łączne mogą być orzeczone tylko wówczas, gdy to nowe łączenie kar stwarza dla skazanego korzystniejszą sytuację aniżeli oddzielne wykonanie łączonych wyroków, a to stosownie do orzeczenia Sądu Najwyższego w składzie siedmiu sędziów z dnia 12 lipca 1956 r. w sprawie II KO 10/56.W wypadku zbiegu wyroków, w których wymierzono kary częściowo za przestępstwa popełnione przed wydaniem pierwszego łączonego wyroku skazującego, a częściowo popełnione po tym terminie, może powstać taka sytuacja, że obok kar wymierzonych za pierwsze przestępstwa, wymagających orzeczenia nowej kary łącznej, pozostają te drugie kary, które bądź nie będą podlegały łączeniu między sobą, bądź też będą dawały podstawę do orzeczenia innej nowej lub innych nowych (w różnym układzie) kar łącznych. A zatem może powstać sytuacja uzasadniająca orzeczenie kilku nowych kar łącznych lub orzeczenie jednej nowej kary łącznej, obok której pozostanie kara podlegająca oddzielnemu wykonaniu.