I CR 680/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes Z. Resich. Sędziowie: W. Święcicki, B. Dobrzański, J. Marowski, Z. Wiszniewski, S. Gross, J. Majorowicz (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Genowefy M. przeciwko Państwowemu Przedsiębiorstwu "Totalizator Sportowy" w W. o zapłatę 15.500 zł, po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 10 marca 1960 r., uchylił zaskarżony wyrok oraz zmienił wyrok Sądu Powiatowego dla m. st. Warszawy z dnia 2 lipca 1959 r. w ten sposób, że powództwo oddalił.Uzasadnienie faktyczneW pozwie wniesionym w dniu 9 stycznia 1957 r. Genowefa M. domagała się zasądzenia od pozwanego Przedsiębiorstwa Państwowego "Totalizator Sportowy" w W. kwoty 15.500 zł (zastrzegając sobie prawo dochodzenia dalszej należności) tytułem nie wypłaconej jej wygranej, która padła na liczby zakreślone w jej kuponach gry. Powódka twierdziła, że w dniu 17 sierpnia 1956 r. około godziny 13 złożyła w zaklejonej kopercie do specjalnej skrzynki żółtej w Urzędzie Pocztowym nr 2 w P. w obecności dwóch świadków dwa wypełnione kupony "Totalizatora Sportowego" (jeden serii H Nr 647253 i drugi serii H Nr 647254) oraz że stwierdziwszy po ogłoszeniu wyników losowania w dniu 9 sierpnia 1956 r., iż kupon oznaczony nr 647253 zawiera jedno rozwiązanie bezbłędne i dwa rozwiązania z jednym błędem, kupon zaś oznaczony nr 647254 zawiera rozwiązanie z jednym błędem, wysłała w dniu 20 sierpnia 1956 r. do pozwanego zgodnie z warunkami regulaminu telegram zawiadamiający go o wygranej, a wobec braku odpowiedzi ponowiła zawiadomienie listami z dnia 23 sierpnia i 31 sierpnia 1956 r., które jednak również nie odniosło skutku.Pozwane Przedsiębiorstwo wnosiło o oddalenie powództwa zarzucając, że wymienione kupony nie brały udziału w ciągnieniu w dniu 19 sierpnia 1956 r., gdyż wpłynęły do Przedsiębiorstwa dopiero w dniu 24 sierpnia 1956 r. i że jakkolwiek zawierają one kilka trafnych rozwiązań, powódce nie przysługuje prawo do wygranej, ponieważ kupony te, jako spóźnione, nie zostały przez Przedsiębiorstwo zabezpieczone i nie brały udziału w grze.Sąd Powiatowy dla m. st. Warszawy, rozpoznając sprawę na skutek uchylenia przez Sąd Najwyższy wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 28 stycznia 1958 r. oddalającego powództwo, uwzględnił powództwo, zasądzając na rzecz powódki dochodzoną w pozwie kwotę 15.500 zł. Wniesioną przez pozwane Przedsiębiorstwo rewizję Sąd Wojewódzki dla m. st. Warszawy wyrokiem z dnia 10 marca 1960 r. oddalił.Prawomocny wyrok Sądu Wojewódzkiego zaskarża rewizją nadzwyczajną Generalny Prokurator PRL, wnosząc o uchylenie tego wyroku, jak również wyroku Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 1959 r., oraz o zmianę wyroku Sądu Powiatowego dla m. st. Warszawy z dnia 2 listopada 1959 r. przez oddalenie powództwa Genowefy M.Rewizja nadzwyczajna zarzuca, że wyrok Sądu Wojewódzkiego wydany został z pogwałceniem istotnych przepisów prawa, w szczególności art. 14 ustawy z dnia 9 lipca 1936 r. o monopolu loteryjnym (Dz. U. Nr 55, poz. 398).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zarzut naruszenia art. 14 ustawy z dnia 9 lipca 1936 r. o monopolu loteryjnym, jak również przepisów regulaminu zakładów "Totalizatora Sportowego" uznać należy za uzasadniony.Gra liczbowa jest loterią w rozumieniu przepisów powołanej ustawy, w związku z czym stosunki między stronami regulują przepisy tejże ustawy oraz - stosownie do postanowień art. 14 - plany loterii, jak również umieszczone w nich przepisy, które obok przepisów cytowanej ustawy są wyłącznie właściwe dla stosunku prawnego między stronami.Z treści pkt 9 i 10 regulaminu dołączonego do akt sprawy wynika, że uczestnik zakładów składa w ustalonych punktach bądź przesyła w sposób wskazany przez Dyrekcję Przedsiębiorstwa Państwowego "Totalizator Sportowy" odcinki A i B kuponu, zatrzymując dla siebie odcinek C. Po upływie terminu składania kuponów, a przed terminem rozpoczęcia losowania. Komisja Przedsiębiorstwa stwierdza liczbę ważnych kuponów i zawartych w nich rozwiązań, a następnie dokonuje notarialnego zabezpieczenia odcinka B kuponów. Z tą chwilą więc, jak trafnie podnosi rewizja, a nie z chwilą złożenia przez uczestnika zakładów kuponów, chociażby były złożone w Przedsiębiorstwie, zostaje zawarta umowa gry między Przedsiębiorstwem a uczestnikiem zakładów.Zgodnie z wyraźnym postanowieniem pkt 12 regulaminu "Totalizator Sportowy" nie odpowiada za zagubienie odcinków A i B kuponów lub za spóźnione ich dostarczenie Przedsiębiorstwu.Z powołanych przepisów wynika więc, że ryzyko dostarczenia na czas kuponów do Przedsiębiorstwa ponosi uczestnik gry. Odpowiedzialność pozwanego Przedsiębiorstwa za spóźnione dostarczenie mu odcinków A i B kuponu mogłaby, jak słusznie wywodzi rewizja nadzwyczajna, wchodzić w rachubę jedynie w razie powstania przesłanek z art. 240 § 2 kod. zob., a więc w razie nie budzącego wątpliwości wykazania rozmyślnej winy pozwanego Przedsiębiorstwa w spowodowaniu spóźnionego dostarczenia kuponu. Powódka jednak nie wykazała, by taka wina pozwanego Przedsiębiorstwa w konkretnym wypadku zachodziła, ani nawet nie wysunęła takich twierdzeń.Skoro więc z ustaleń zaskarżonych wyroków wynika, że kupony powódki wpłynęły do Przedsiębiorstwa w terminie spóźnionym i tym samym nie brały udziału w losowaniu w dniu 19 sierpnia 1956 r., i skoro nie została wykazana rozmyślna wina strony pozwanej w spowodowaniu spóźnionego dostarczenia kuponów (art. 240 § 2 kod. zob.), to trafny jest zarzut naruszenia przez Sądy Powiatowy i Wojewódzki powołanych wyżej przepisów prawa, a więc art. 14 ustawy o monopolu loteryjnym, art. 240 § 2 kod. zob., jak również naruszenia przepisów regulaminu, co musi powodować uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Wojewódzkiego oraz zmianę wyroku Sądu Powiatowego z dnia 2 października 1959 r. w ten sposób, że powództwo zostało oddalone.