V K 55/61

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Kubec.Sędziowie: Z. Nyczaj, M. Kulesza (sprawozdawca).Prokurator: T. Matysik.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Edwarda T. i Henryki T., oskarżonych z art. 131 § 1 p.k.s., po rozpoznaniu założonej przez Prokuratora Generalnego PRL rewizji nadzwyczajnej od wyroku Sądu Powiatowego w Gdyni z dnia 1 sierpnia 1960 r., na podstawie art. 394-396, 400, 383 pkt 3, 388 § 1 k.p.k.uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał temuż Sądowi do ponownego rozpoznania.Wydział Finansowy Prezydium MRN w Gdyni w dniu 30 czerwca 1960 r. sporządził akt oskarżenia przeciwko Edwardowi i Henryce małżonkom T., oskarżonym z art. 131 § 1 p.k.s. (w brzmieniu ustawy z dnia 7 marca 1950 r. - Dz. U. Nr 12, poz. 116) o to, że w 1957 r. w G. otrzymali w darze z zagranicy 27 sztuk maszyn trykotarskich, które sprzedali w kraju, osiągając obrót ustalony w dniu 9 czerwca 1959 r. przez komisję podatkową w kwocie 465.000 zł, a następnie przez zatajenie powyższego faktu nie wzięli udziału w postępowaniu podatkowym, przez co narazili na uszczuplenie o 17.430 zł kwoty podatku obrotowego ciążącego na Edwardzie T. oraz o 50.715 zł kwoty podatku dochodowego, tj. od dochodu, który został skumulowany z dochodem z przedsiębiorstwa Henryki T.Wyrok ten wobec niezaskarżenia przez prokuratora uprawomocnił się w I instancji w dniu 8 sierpnia 1960 r. Uzasadnienia nie sporządzono.Od tego prawomocnego wyroku Prokurator Generalny PRL założył na niekorzyść obojga oskarżonych rewizję nadzwyczajną, wniesioną do Sądu Najwyższego w dniu 1 lutego 1961 r., zarzucając na podstawie przepisu art. 371 pkt 1 k.p.k. obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 131 § 1 p.k.s. co do oskarżonego Edwarda T. i art. 1311 § 1 p.k.s. co do oskarżonej Henryki T., przez niesłuszne uniewinnienie obojga oskarżonych, pomimo że działanie ich - polegające na niezgłoszeniu faktu otrzymania z zagranicy większych ilości maszyn trykotarskich (około 30 sztuk), które następnie sprzedali, osiągając obrót przekraczający 450.000 zł - spowodowało uszczuplenie należnych Państwu podatków obrotowego i dochodowego i zawierało w sobie znamiona tych właśnie przestępstw.W konkluzji rewizja nadzwyczajna zawiera wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Powiatowemu w Gdyni do ponownego rozpoznania w innym składzie sądzącym.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Rewizja nadzwyczajna wywodzi:Jak wynika z akt sprawy, Edward T. otrzymał w 1957 r. w kilku partiach od siostry ze Stanów Zjednoczonych AP 27 maszyn trykotarskich na nazwisko własne i żony Henryki T. Na rozprawie oskarżony podawał, że ilość otrzymanych maszyn wynosiła 31 sztuk. Maszyny te, jako towar wówczas bardzo poszukiwany na rynku, zostały zakupione przez siostrę oskarżonego - na jego polecenie - z kwoty 2.000 dolarów USA, które chciała mu przekazać w formie daru. Maszyny te oboje oskarżeni sprzedawali sukcesywnie, uzyskując z tej sprzedaży, według wyjaśnień oskarżonego na rozprawie, kwotę około 250.000 zł, a według szacunku władz finansowych kwotę 465.000 zł. Oskarżony Edward T. wyjaśnił, że z uzyskanych pieniędzy część wręczył - według poleceń siostry - dalszym członkom rodziny (w tej części nie przeprowadzono żadnych dowodów dla potwierdzenia prawdziwości jego wyjaśnień), resztę zaś wydał na potrzeby własne oraz urządzenie sklepu z upominkami, który prowadziła jego żona.O otrzymaniu maszyn trykotarskich i ich wprowadzeniu do obrotu oskarżeni nie zawiadomili władz finansowych.Według obowiązujących przepisów dekretu z dnia 26 października 1950 r. (Dz. U. Nr 49, poz. 449) o podatku obrotowym, mianowicie art. 2 pkt 1, przedmiotem opodatkowania są cywilnoprawne zawodowe i odpłatne świadczenia rzeczy lub usług. Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 6 czerwca 1951 r. (Dz. U. Nr 35, poz. 273) w sprawie wykonania powyższego dekretu stwierdza w § 3 pkt 1, że za cywilnoprawne odpłatne świadczenia rzeczy lub usług należy uważać między innymi sprzedaż za gotówkę lub na kredyt rzeczy ruchomych nabytych przez sprzedawcę, przy czym okólnik Ministra Finansów z dnia 25 sierpnia 1952 r. (Dz. Urz. Ministra Finansów Nr 16, poz. 43) w sprawie wykładni niektórych przepisów w zakresie podatku obrotowego wskazał wyraźnie, że nabycie może być zarówno odpłatne, jak i pod tytułem darmym. Zbywanie rzeczy pochodzących z darów ma charakter obrotu wtedy, gdy dokonywane jest w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania świadczenia w sposób częstotliwy w celu uzyskania głównego lub ubocznego środka przychodu, tj. zawodowo (§ 4 pkt 1 cyt. rozporządzenia wykonawczego Ministra Finansów z dnia 6 czerwca 1951 r.). Nie jest także wymagane dla pojęcia obrotu dokonywanie tych sprzedaży w ramach przedsiębiorstwa.W niniejszej sprawie można przyjąć, że Edward T. ze sprzedaży otrzymanych w poważnych ilościach maszyn trykotarskich, dokonywanej partiami, sukcesywnie w ciągu całego 1957 r., zamierzał stworzyć sobie uboczne źródło dochodu, w związku z czym powinien był podlegać obowiązkom podatkowym wynikającym z przepisów dekretu z dnia 16 maja 1946 r. o postępowaniu podatkowym (w brzmieniu tekstu jednolitego z dnia 20 grudnia 1956 r. - Dz. U. z 1957 r., Nr 7, poz. 25). W szczególności powinien był dokonać obowiązku zgłoszenia podatkowego, przewidzianego w art. 65 i następnych tegoż dekretu. Oskarżony - jako adwokat - był niewątpliwie zorientowany w powyższych przepisach. Dowodem wskazującym na to, że Edwarda T. należy traktować - w związku ze sprzedażą powyższych maszyn trykotarskich - jako podlegającego podatkowi obrotowemu, jest okoliczność, przyznana zresztą przezeń na rozprawie, że został wezwany do wykupienia karty rejestracyjnej i należność za nią uiścił.Niezgłoszenie dobrowolne w trybie przewidzianym w art. 65 dekretu o postępowaniu podatkowym przez Edwarda T. Wydziałowi Finansowemu Prezydium MRN w G. powstania obowiązku podatkowego: obrotowego i dochodowego doprowadziło do uszczuplenia tych podatków o kwoty wskazane w akcie oskarżenia.Zatajenie zatem przed właściwą władzą skarbową przedmiotów opodatkowania i niewzięcie z tego powodu udziału w postępowaniu podatkowym, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie w stosunku do oskarżonego Edwarda T., wypełniało całkowicie znamiona występku skarbowego z art. 131 § 1 p.k.s. w brzmieniu cytowanej ustawy z dnia 7 marca 1950 r. (Dz. U. Nr 12, poz. 116), podlegającego w myśl przepisu art. 150 § 1 pkt 1 tegoż p.k.s. orzecznictwu sądów powszechnych.Natomiast odmienna jest sytuacja, jeśli chodzi o oskarżoną Henrykę T.Jako właścicielka sklepu z upominkami, była ona płatnikiem podatku obrotowego i dochodowego i zgodnie z przepisem art. 76 pkt 1 dekretu o postępowaniu podatkowym powinna była w deklaracji w przewidzianej formie i terminach podać wszystkie dane odnoszące się do wysokości, podstawy i sposobu obliczania zobowiązania podatkowego. Tymczasem w deklaracjach miesięcznych składanych w 1957 r. oskarżona nie podawała faktu sprzedaży we własnym imieniu kilku maszyn trykotarskich, jak również obrotu i dochodu osiągniętego z tego tytułu przez nią oraz męża Edwarda T., w celu kumulacji dochodu przy obliczaniu podatku dochodowego (art. 3 dekretu z dnia 6 października 1950 r. w brzmieniu tekstu jednolitego z dnia 21 stycznia 1957 r. - Dz. U. Nr 7, poz. 26 - o podatku dochodowym).W działaniu Henryki T. należało zatem dopatrzyć się cech występku skarbowego z art. 1311 § 1 p.k.s. (w brzmieniu cytowanej ustawy z dnia 7 marca 1950 r.), gdyż będąc podatnikiem, naraziła ona Skarb Państwa na uszczuplenie podatku w postępowaniu podatkowym, zatajając dane mogące mieć wpływ na ustalenie zobowiązania podatkowego lub jego wysokości.Wobec tego że zaskarżony wyrok nie został uzasadniony, trudno określić, czy i w jakim stopniu Sąd Powiatowy miał na względzie treść przepisów przytoczonych w powyższym przekonywającym wywodzie rewizji nadzwyczajnej. Z tego względu należało ten wyrok uchylić i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania. Fakt uchylenia wyroku nie przesądza kwestii winy oskarżonych, którą sąd powiatowy będzie mógł ustalić dopiero po dokonaniu odpowiednich danych faktycznych.