I CR 330/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Gross. Sędziowie: B. Łubkowski (sprawozdawca), J. Policzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Michaliny R. przeciwko Skarbowi Państwa - Wydział Finansowy Prezydium Rady Narodowej w W. o odszkodowanie, na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy z dnia 17 stycznia 1966 r.,rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneBezpośrednio po wojnie do r. 1950 powódka prowadziła warsztat introligatorski. Na podstawie umowy z dnia 1.VI.1950 r. powódka wydzierżawiła swoje maszyny Spółdzielni "I". W związku z zadłużeniem powódki Oddział Finansowy Prez. Dzieln. Rady Nar. w W. protokołem z dnia 10.I.1953 r. zajął 23 maszyny powódki będące w użytkowaniu Spółdzielni "I". Maszyny te miały być objęte przymusowym wykupem. Maszyna do gumowania została sprzedana przez Oddział Finansowy w 1953 r. Ministerstwu Obrony Narodowej. Pozostałe maszyny w dalszym ciągu użytkowane były przez Spółdzielnię "I", która w dniu 15.IX.1953 r. wpłaciła do Wydziału Finansowego kwotę 10.430 zł sądząc, że wpłata ta dotyczy ceny wykupu maszyn powódki. Wydział Finansowy Dziel. Rady Narodowej w W. sporządził w dniu 28.XII.1959 r. protokół, w którym stwierdził, że w toku postępowania licytacyjnego sprzedał Spółdzielni - z wolnej ręki - za kwotę 10.430 zł zajęte maszyny powódki.W dniu 17.I.1958 r. powódka wytoczyła przeciwko Spółdzielni Pracy Papierniczo-Poligraficznej, jako następczyni prawnej Spółdzielni "I", powództwo o wydanie wymienionych w pozwie 23 maszyn. Sprawę tę powódka przegrała, gdyż Spółdzielnia wykazała, że nabyła maszyny od Wydziału Finansowego.Zdaniem powódki Wydział Finansowy bezprawnie sprzedał jej maszyny Spółdzielni. Powódka bowiem nie miała wówczas zaległości podatkowych, a jedynie zalegała z zapłatą kwoty 11.405,80 zł na SPO, którą uregulowała w dniu 29.VII.1960 r. Wartość utraconych z winy Wydziału Finansowego maszyn oceniała powódka na kwotę 49.600 zł i domagała się zasądzenia tej kwoty od pozwanego uważając, że odpowiada on za jej szkodę na podstawie art. 1 i 3 ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. o odpowiedzialności Państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszów państwowych.Pozwany zarzucił brak przesłanek z art. 4 cyt. ustawy z dnia 15.XI.1956 r. do przypisania mu odpowiedzialności za szkodę powódki.Sąd Wojewódzki oddalił powództwo uznawszy, że powódka nie udowodniła, by działanie Wydziału Finansowego było bezprawne. W szczególności nie udowodniła powódka, by w chwili zajęcia maszyn nie miała poważnych zadłużeń podatkowych. Decyzja Wydziału Finansowego o sprzedaży maszyn z wolnej ręki była dalszą czynnością egzekucyjną po dokonanym uprzednio zajęciu tych maszyn. Skoro zatem Wydział Finansowy przeprowadził egzekucję na poczet zaległości podatkowych, to działania jego - zdaniem Sądu Wojewódzkiego - nie można uznać za działanie bezprawne, wobec czego brak przesłanek z art. 1 i nast. ustawy z dnia 15.XI.1956 r. i z art. 134 k.z. uzasadniających uwzględnienie powództwa.Powódka zarzuciła w rewizji, że Sąd Wojewódzki nie wyjaśnił należycie wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz niewłaściwie zinterpretował zaświadczenie z dnia 13.IV.1964 r. i z tej przyczyny błędnie uznał, że powódka nie udowodniła, by w dniu 28.XII.1959 r. nie zalegała z zapłatą podatków. Skarżąca zarzuciła nadto, że okoliczność, czy powódka w tym dniu zalegała z zapłatą podatków, nie miała istotnego znaczenia, gdyż wina funkcjonariuszy pozwanego polegała na tym, że sprzedali rzeczy powódki wbrew obowiązującym przepisom, a w szczególności wbrew zarządzeniu Ministra Finansów z dnia 16.VIII.1951 r. w sprawie sprzedaży maszyn i urządzeń produkcyjnych zajętych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym (M.P. Nr 76, poz. 1055).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Trafny jest zarzut skarżącej, że Sąd Wojewódzki bez należytego wyjaśnienia ustalił, iż powódka nie wykazała, by w dniu 28.XII.1959 r. nie zalegała z zapłatą podatków. W szczególności trafny jest zarzut skarżącej, że jeżeli Sąd Wojewódzki uważał, że powódka nie wykazała tej okoliczności na podstawie zaświadczenia Wydziału Finansowego Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej w W. z dnia 13.IV.1964 r., to powinien był okoliczność tę wyjaśnić w inny sposób, a więc w drodze pytań skierowanych do stron lub dopuszczenia dowodu z innego, odpowiedniego zaświadczenia, czy nawet z przesłuchania stron.Mimo jednak powyższego uchybienia (art. 212, 216, 232 k.p.c.) ustalenie, czy powódka w dniu 28.XII.1959 r. zalegała z zapłatą podatków, nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę powódki wyrządzoną jej przez to, że w postępowaniu egzekucyjnym Wydział Finansowy sprzedał maszyny powódki. Wbrew bowiem poglądowi powódki czynność egzekucyjna polegająca na sprzedaży z wolnej ręki maszyn powódki, przewidziana w zarządzeniu Ministra Finansów z dnia 16 sierpnia 1951 r. w sprawie sprzedaży maszyn i urządzeń produkcyjnych zajętych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym (M.P. Nr 76, poz. 1055) jest orzeczeniem w rozumieniu art. 4 ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. o odpowiedzialności Państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszów państwowych (Dz. U. Nr 54, poz. 243).Z tej przyczyny odpowiedzialność Państwa za szkodę wyrządzoną powódce przez egzekucyjną sprzedaż maszyn zachodziłaby jedynie wtedy, gdyby wina sprawcy w naruszeniu przepisów prawa przy wydaniu orzeczenia dotyczącego takiej sprzedaży została stwierdzona w wyroku karnym lub dyscyplinarnym albo gdyby została uznana przez organ przełożony nad sprawcą szkody.W niniejszej sprawie wina sprawcy szkody powódki nie została stwierdzona w sposób przewidziany w tym przepisie.Nie zachodzi również - jak to niewadliwie ustalił Sąd Wojewódzki - bezwzględna nieważność decyzji organu administracyjnego, na podstawie którego przeniesiono własność maszyn powódki na Spółdzielnię. Zachowane bowiem zostały przepisy o kompetencji i minimum formalności.Z tych względów Sąd Najwyższy uznał, że zaskarżony wyrok - mimo błędnego uzasadnienia - w ostatecznym wyniku odpowiada prawu i dlatego z mocy art. 387 k.p.c. oddalił rewizję powódki.