VI KO 50/61

SentencjaSąd Najwyższy w Izbie Karnej na posiedzeniu niejawnym w składzie powiększonym, po rozpoznaniu przedstawionej przez Sąd Najwyższy w składzie zwykłym kwestii wymagającej zasadniczej wykładni ustawy, a mianowicie:"Czy sprawy z art. 4 § 2 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) podlegają rozpoznaniu w pierwszej instancji przez Sąd Wojewódzki czy przez Sąd Powiatowy"uchwalił, jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneOmawiana kwestia prawna wynikła stąd, iż Sąd Wojewódzki uznając swoją niewłaściwość rzeczową i przekazując sprawę paserów do rozpoznania Sądowi Powiatowemu, wyszedł z założenia, że paserstwo mienia społecznego nie jest przestępstwem wymienionym w art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k., skoro paser rozpoczyna swoje działanie, gdy szkoda w mieniu społecznym została już wyrządzona bez jego udziału. Natomiast Sąd Najwyższy w zwykłym składzie w związku z zażaleniem prokuratora na postanowienie Sądu Wojewódzkiego dopatrzył się rozbieżności w dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego dotyczącym tego zagadnienia (orzeczenie sygn. III KZ 67/59 i I KZ 85/61).Cytowany pogląd Sądu Wojewódzkiego jest błędny.Okoliczność, że paserstwo na równi z innymi przestępstwami skierowanymi przeciwko własności społecznej zostało objęte zarówno dekretem z dnia 4 marca 1353 r. poz. 68, jak i ustawą z 18 czerwca 1959 r., poz. 228, wskazuje na to, że jest ono jedną z postaci zamachu na mienie społeczne, o czym mowa w części wstępnej powołanego dekretu oraz w tytule ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. Zatem paserstwo naraża gospodarkę uspołecznioną na szkody, co wyraża się chociażby w tym, że utrudnia ono odzyskanie utraconego mienia.Stwierdzić trzeba, że rozbieżność w dotychczasowym orzecznictwie sądowym, na co powołuje się uzasadnienie postawionego pytania prawnego, w rzeczywistości nie zachodzi, bowiem cytowane orzeczenie III KZ 67/59 dotyczy zupełnie innej sytuacji (wyrządzenie szkody w wysokości ponad 50.000 zł czynem określonym w art. 215 § 1 k.k.). Zawiera ono jednak sformułowanie zgodne ze stanowiskiem wyrażonym w orzeczeniu I KZ 85/61, a mianowicie, że przestępstwa, o które chodzi w art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k., to przestępstwa gospodarcze, do których zalicza się w pierwszym rzędzie wszelkie formy zagarnięcia mienia społecznego... względnie też wszelkie formy działań umyślnych skierowanych przeciwko mieniu społecznemu.Takim umyślnym działaniem skierowanym przeciwko mieniu społecznemu jest właśnie paserstwo.Jeżeli więc wartość przedmiotu takiego paserstwa przekracza kwotę 50.000 zł, należy zaliczyć je do przestępstw przewidzianych w przepisie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k., należących do właściwości Sądu Wojewódzkiego.Stąd wniosek, że w obu przypadkach paserstwa z art. 4 § 2 ustawy z 18 czerwca 1959 r., poz. 228, gdy wartość przedmiotu przestępstwa przekracza kwotę 50.000 zł, właściwy rzeczowo jest Sąd Wojewódzki a nie Sąd Powiatowy.Takie stanowisko zajął już Sąd Najwyższy w sprawach oznaczonych sygn. I KZ 16/61, I KZ 49/61 i I KZ 92/61.