VI KO 19/59

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes Z. Opuszyński. Sędziowie: M. Barciszewski, M. Budzianowski, K. Cukierski, St. Dąbrowski, J. Dorsz, M. Dźbikowski, J. Dziowgo (współsprawozdawca i uzasadnienie), M. Fic, T. Gdowski, A. Górski, P. Ławacz, A. Janowski, A. Kafarski, S. Kalinowski, Z. Kapitaniak. F. Korzeń, R. Kryże, Z. Kubec, M. Kulesza, E. Merz, W. Ostrowski, M. Paluch, J. Potępa, A. Pyszkowski, K. Rapaczyński, T. Rek, M. Stępczyński, K. Wagner (sprawozdawca). Zastępca Generalnego Prokuratora PRL: M. Mazur. Prokurator: H. Rajzman.SentencjaSąd Najwyższy na przedstawione w myśl art. 26 § 1 u.s.p. przez Prezesa Sądu Najwyższego pytanie prawne:"Czy w związku z wydaniem ustawy o amnestii z dnia 27 kwietnia 1956 r. obowiązują wyłączenia podmiotowe, o których mowa w art. 9 ustawy o amnestii z dnia 22 listopada 1952 r.?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneSformułowane wyżej pytanie prawne wiąże się z sytuacją, gdy sprawca przed dniem 20 listopada 1952 r. dopuścił się różnych przestępstw, przy czym niektóre z nich stosownie do przepisu art. 9 ust. 1 ustawy o amnestii z 1952 r. wyłączały go podmiotowo spod dobrodziejstwa tej amnestii, a następnie co do tych właśnie przestępstw skorzystał z amnestii z 1956 r., z amnestii zaś z 1952 r., ze względu na wyłączenie podmiotowe ustanowione w jej art. 9 ust. 1, nie korzystał co do żadnego z popełnionych przestępstw.Przy rozpoznawaniu spraw, w których kary za przestępstwa oceniane w 1952 r. jako najbardziej niebezpieczne uległy z mocy amnestii z 1956 r. bądź znacznemu złagodzeniu, bądź nawet całkowitemu darowaniu, powstały wątpliwości, czy w tej sytuacji można uważać za nadal obowiązujące te wyłączenia podmiotowe, o których mowa w art. 9 ust. 1 ustawy o amnestii z 1952 r. Zdawałoby się bowiem, że skoro przestępstwa, oceniane w 1952 r. jako najbardziej niebezpieczne, obecnie przede wszystkim podlegają amnestii, to tym samym upadła podstawa do stosowania jakichkolwiek wyłączeń podmiotowych przy stosowaniu amnestii z 1952 r., jako że jedyną podstawą do stosowania tych wyłączeń był związek - poprzez osobę sprawcy - przestępstwa najbardziej niebezpiecznego z przestępstwem mniej niebezpiecznym (w przeważającej ilości wypadków pospolitym).Wątpliwości te należy uznać za niesłuszne.Każda ustawa o amnestii uwzględnia określone warunki społeczno-polityczne istniejące w chwili jej wydania i każda z tych ustaw w jej praktycznym zastosowaniu powinna być interpretowana jako samoistna całość. Poszczególne ustawy o amnestii wiążą się ze sobą wtedy tylko, gdy jest to wyraźnie w danej ustawie przewidziane, i tylko w takim zakresie, jaki dana ustawa przewiduje. (Por. art. 8 § 1 ustawy o amnestii z 1947 r., art. 9 ust. 3 amnestii z 1952 r.).Przepisy ustawy o amnestii z 1956 r. nie dają podstaw do snucia wniosków, jakoby amnestia ta uchyliła wyłączenia podmiotowe, o jakich mowa w art. 9 ust. 1 ustawy o amnestii z 1952 r. Żaden z przepisów ustawy o amnestii z 1956 r. w tym zakresie nie nawiązuje do przepisów ustawy o amnestii z 1952 r., z faktu zaś, że ustawa o amnestii z 1956 r. przestępstwa wymienione w art. 9 ust. 1 ustawy o amnestii z 1952 r. traktuje na równi z innymi przestępstwami politycznymi, wcale nie wynika, jakoby przestępstwa te przestały być uważane za najbardziej niebezpieczne i że brak podstawy do stosowania wyłączeń podmiotowych przewidzianych w tym przepisie. Wyłączenia te mogłyby być uchylone jedynie z mocy wyraźnego przepisu ustawy.Przy założeniu, że po wejściu w życie ustawy o amnestii z 1956 r. przestały obowiązywać wyłączenia podmiotowe, o jakich mowa wyżej, amnestią z 1952 r. należałoby objąć przede wszystkim pokaźną ilość przestępstw pospolitych. Przeciwko takiemu interpretowaniu intencji ustawy o amnestii z 1956 r. przemawiają przede wszystkim tendencje kierunkowe tej ustawy, która w porównaniu z ustawą o amnestii z 1952 r. nie tylko nie rozszerzyła, ale wprost przeciwnie - poważnie zwężyła zakres stosowania amnestii do tego rodzaju przestępstw.W wypadkach gdy postępowanie o przestępstwo wymienione w art. 9 ust. 1 ustawy o amnestii z 1952 r. zostaje umorzone z powodu zastosowania przepisów ustawy o amnestii z 1956 r. (abolicja), nie ma przeszkód do zastosowania do takiej osoby przepisów ustawy o amnestii z 1952 r. co do przestępstw, które dotąd nie podlegały tej amnestii ze względu na wyłączenia podmiotowe, o których mowa wyżej, albowiem w takim wypadku osoba ta nie należy do kategorii osób, o których mowa w art. 9 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy.Ze względu na powyższe należało udzielić odpowiedzi jak na wstępie.