I KO 16/58

SentencjaSąd Najwyższy w Izbie Karnej na posiedzeniu niejawnym uchwalił przedstawioną przez Sąd Wojewódzki dla województwa warszawskiego w Warszawie kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:"Czy organy administracji, wymienione w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 stycznia 1955 r. w sprawie wnoszenia i popierania oskarżenia przez organy administracji państwowej (Dz. U. Nr 8, poz. 50) są uprawnione do zakładania rewizji na niekorzyść oskarżonego od wyroków sądów powiatowych, jeśli akt oskarżenia był wniesiony przez te władze" - rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneOrgan administracji, działający wobec sądu powiatowego w myśl art. 6 § 1 ustawy z dnia 20 lipca 1950 r. o zmianie przepisów postępowania karnego (w brzmieniu dekretu z 21.XII.1955 r. - Dz. U. Nr 46, poz. 309), art. 10 przep. wprow. k.p.k. i § 1 rozporz. Ministra Sprawiedliwości z dn. 29 stycznia 1955 r. w sprawie wnoszenia i popierania oskarżenia przez organy administracji państwowej (Dz. U. Nr 8, poz. 50), jest, jak art. 6 § 1 wym. ustawy wyraźnie stanowi, oskarżycielem publicznym w sprawach o przestępstwa określone w art. 5 tej ustawy. Tego charakteru organu administracji, jako strony w procesie karnym (księga II, w szczeg. rozdział I tej księgi k.p.k.), ustawa bynajmniej nie zacieśnia do ram postępowania przed i na rozprawie w sądzie powiatowym. Wedle art. 6 § 1 ustawy z 20 lipca 1950 r. bowiem chodzi w ogóle o udział "w sprawach o przestępstwa określone w art. 5", a nie - tylko o udział "w postępowaniu przed sądem powiatowym" w tych sprawach. Skoro zaś art. 360 k.p.k. dopuszcza zakładanie rewizji przez strony, nie ma żadnej przeszkody, aby z prawa tego korzystał organ wnoszący akt oskarżenia zgodnie z art. 6 przyt. ustawy, zatwierdzony przez prokuratora stosownie do wymagania art. 8 § 2 tej ustawy. Dotyczy to oczywiście rewizji na niekorzyść oskarżonego, gdyż na korzyść oskarżonego oskarżyciel może wnieść rewizję tylko wówczas, gdy jest prokuratorem (art. 362 k.p.k.).W świetle tych uwag przyjąć trzeba, że użycie w § 1 rozporz. Min. Sprawiedliwości z 29 stycznia 1955 r. po słowach "do wnoszenia i popierania oskarżenia", dodatkowo słów "w sądzie powiatowym", nie ma rozstrzygającego znaczenia w sferze kręgu uprawnień organu administracji, występującego wobec sądu powiatowego, jako oskarżyciel publiczny. Dodatek ten ma jedynie moc podkreślenia, iż organ administracji występuje jako oskarżyciel publiczny wyłącznie w sprawach rozpoznawanych dzisiaj w sądach powiatowych, a należących dawniej do właściwości sądów grodzkich. Takie same dodatkowe słowa, zawarte w uchylonym przez rozporządzenie z 29 stycznia 1955 r. (§ 2) rozporządzeniu Min. Sprawiedl. z dnia 28 czerwca 1929 r. o właściwości organów administracji do wnoszenia i popierania oskarżenia przed sądami grodzkimi (tytuł i § 1 tego rozp.), wiązały się z treścią ówczesnego art. 58 § 1 k.p.k., traktującego o oskarżycielach publicznych "przed sądami grodzkimi". Nawet jednak wtedy, aż do uchylenia tej normy k.p.k. (od jednolitego tekstu z 1949 r. - art. 57 § 1) przez art. 1 przyt. ustawy z 20 lipca 1950 r. (Dz. U. Nr 38, poz. 348), orzecznictwo uznawało zasadę (p. Zb. O. 44/31), iż oskarżyciel publiczny, dopuszczony jedynie do działalności przed sądem grodzkim, ma prawo założenia od orzeczenia tego sądu środka odwoławczego, który wszak należy (art. 367 § 1 k.p.k. - co do rewizji) lub można (art. 355 §§ 1 i 2 k.p.k.) wnieść do sądu, który wydał zaskarżone orzeczenie.Nie można wątpić, że art. 6 ustawy z 20 lipca 1950 r. zastąpił, uchylony przez art. 1 tej ustawy, art. 57 k.p.k. i że art. 10 przep. wprow. k.p.k., na którego podstawie wydano rozporz. z 29 stycznia 1955 r., nie dotyczy już wymienionego w nim ówczesnego art. 58 § 1 lit. "b” k.p.k. (późniejszy - art. 57 § 1 lit. "b”), lecz - obecnie - wspomnianego art. 6. Ten ostatni przepis, w brzmieniu ustalonym w dekrecie z dnia 21 grudnia 1955 r., zniósł uprawnienia Milicji Obywatelskiej do wnoszenia i popierania oskarżenia przed sądem (art. 57 § 1 lit. "a” k.p.k. poprzedniego czasu), przejął jednak dalszą część, stanowiącą, w jednym i drugim z porównywanych przepisów, o oskarżycielu publicznym w postaci organów "administracji w granicach zakreślonych przez poszczególne ustawy". Wobec tego, że aktualnie obowiązująca ustawa, jak to już nadmieniono, nie wyznacza działalności takiego oskarżyciela określonych ram, a w szczególności - nie ogranicza jego roli w tym charakterze tylko do występowania przed sądem powiatowym do chwili wydania przez ten sąd orzeczenia kończącego postępowanie, nie widać, dlaczego by organy, o których mowa w art. 6 ustawy z dnia 20 lipca 1950 r., art. 10 przepisów wprowadzających k.p.k. i § 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 stycznia 1955 r., odjęte miały prawo zakładania rewizji w sprawach, w których uczestniczyły jako oskarżyciel publiczny.