IV KO 164/56

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes S. Kurowski. Sędziowie: Z. Sitnicki (współsprawozdawca), J. Zembaty, M. Paluch (sprawozdawca), A. Kafarski, A. Poźniczek, M. Kulesza.Prokuratorzy: H. Rajzman i T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Zbigniewa J. oskarżonego z art. 241 k.k., po wysłuchaniu wniosku Prokuratorów, na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. postanowił:przedstawioną przez Sąd Wojewódzki w Bydgoszczy kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:"Czy przez użyte w art. 76 k.k. określenie "wszczęto postępowanie karne" należy rozumieć wszczęcie śledztwa lub dochodzenia, czy też wszczęcie postępowania sądowego?"rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneW myśl ogólnej zasady wyrażonej w art. 70 i 71 k.k., sąd skazuje nieletniego, który w wieku od 13 do 17 lat popełnił z rozeznaniem czyn zabroniony pod groźbą kary, na umieszczenie w zakładzie poprawczym, a w pewnych warunkach mocen jest zastosować względem niego środki wychowawcze.Jak wynika z powyższego, stosowanie względem nieletnich, o jakich mowa wyżej, kar w rozumieniu art. 37 k.k., a więc kar przewidzianych w ustawie za popełnione przestępstwo, jest w zasadzie wyłączone.Mogą jednak istnieć takie sytuacje, w których umieszczenie sprawcy w zakładzie poprawczym nie byłoby celowe.Takim wyjątkiem od zasady ogólnej jest przepis art. 77 k.k., który wprost zabrania umieszczenia w zakładzie poprawczym nieletniego, nawet skazanego już na umieszczenie w takim zakładzie, jeżeli przed rozpoczęciem wykonania wyroku ukończył lat 20.Takim wyjątkiem jest również art. 76 § 1 k.k., w myśl którego nie umieszcza się nieletniego w zakładzie poprawczym, jeżeli przeciw nieletniemu "wszczęto postępowanie karne po ukończonym 17 roku życia, a umieszczenie go w zakładzie poprawczym nie byłoby już celowe".Wykładnia gramatyczna wchodzącego w grę przepisu art. 76 § 1 k.k. nie pozostawia żadnych pod tym względem wątpliwości, gdyż przepis ten operuje pojęciem "postępowania karnego", a nie "postępowania sądowego", przy czym pierwsze z tych pojęć należy rozumieć w sensie jak najbardziej szerokim. Jak bowiem wynika z powyższego, konsekwencją wypływającą z omawianego przepisu jest zasada, aby postępowanie przeciwko nieletniemu zostało wszczęte jeszcze w czasie, gdy nie ukończył 17 roku życia, a więc w czasie, gdy umieszczenie sprawcy w zakładzie poprawczym zawsze jest jeszcze celowe.Za takim rozumowaniem może przemawiać również i ta okoliczność, że ustawodawca nie dał w tych wypadkach sądowi prawa do oceny, czy umieszczenie sprawcy mającego lat 18 lub 19 w zakładzie poprawczym jest jeszcze celowe. Prawo to przysługuje sądowi tylko wówczas, gdy postępowanie karne przeciw nieletniemu wszczęto po ukończeniu przezeń 17 lat, a zatem uznać należy, że słuszna jest ścisła interpretacja przepisu art. 76 § 1 k.k.Z tych zasad orzeczono jak w sentencji.