IV KO 50/56

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Aleksandra W., osk. z art. 195 k.k. po wysłuchaniu wniosku Prokuratora, na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. postanowił przedstawioną przez Sąd Wojewódzki w Szczecinie kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:"Czy przestępstwo polegające na bezprawnej zmianie swego nazwiska (art. 195 k.k.) jest przestępstwem trwałym czy jednorazowym?"rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePrzestępstwo trwałe polega na wytworzeniu i utrzymywaniu przez sprawcę trwającego czas dłuższy stanu przestępnego, który od chwili powstania wywołanego działaniem sprawcy aż do jego zakończenia w każdym momencie jego trwania wyczerpuje ustawowe znamiona przestępstwa.Takim przestępstwem, wskazując przykładowo, jest pozbawienie człowieka wolności. Przestępstwo to rozpoczyna się w chwili, gdy sprawca bezprawnie pozbawi inną osobę wolności, a ustaje w momencie, gdy stan ten przez sprawcę samego lub przez niezależne od niego czynniki zostanie przerwany.Od przestępstw trwałych należy odróżnić przestępstwa, których stan faktyczny został wyczerpany jednorazowym działaniem sprawcy, w wyniku którego w świecie zewnętrznym powstały zmiany trwałe i nieodwracalne, bądź przynajmniej trwające dłuższy okres czasu.Do tej kategorii przestępstw należą:Zabójstwo, spowodowanie kalectwa, ciężkie uszkodzenie ciała, którego skutki mogą ustąpić przez wyleczenie, i cały szereg innych przestępstw.Bezprawna zmiana stanu cywilnego, określona w art. 195 k.k., polega na wytworzeniu sytuacji nieprawdziwej, którą następnie dowodami formalnymi przemienia się na stan cywilny danej jednostki. W tych warunkach przestępstwo z art. 195 k.k. jest dokonane w momencie wytworzenia owej sytuacji nieprawdziwej, a skutki tego przestępstwa trwają w świecie zewnętrznym w postaci zmiany stanu cywilnego danej jednostki i używania przez nią bezprawnie zmienionego stanu cywilnego. Zilustruje to następujący przykład.Przestępstwo z art. 195 k.k. może być popełnione przez bezprawną zmianę swego stanu cywilnego, lub stanu cywilnego innej osoby. W przypadku zmiany stanu cywilnego przez umyślną zamianę dzieci, związaną w następstwie ze sporządzeniem aktów ich urodzenia nie odpowiadających rzeczywistemu ich pochodzeniu - przestępstwo z art. 195 k.k. jest dokonane w chwili dokonania zamiany dzieci, czego następstwem jest sporządzenie ich aktów urodzenia nie odpowiadających rzeczywistości i używanie przez owe dzieci bezprawnie zmienionego stanu cywilnego. Skutki te mogą ustąpić jedynie w wyniku aktu właściwej władzy, gdy przy przestępstwie trwałym stan przestępny wytworzony przez oskarżonego może być przez niego samego zakończony, np. przez uwolnienie człowieka, którego bezprawnie pozbawił wolności.Z tych względów Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi jak w sentencji.