IV K 422/59

WyrokIzba Karna1960-03-28

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy czyn popełniony przez inkasenta, polegający na przywłaszczeniu środków pieniężnych, powinien być kwalifikowany z zastosowaniem ustawy nowej obowiązującej w czasie popełnienia przestępstwa w jego końcowym stadium, jeśli ustawa ta weszła w życie w trakcie trwania przestępstwa?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że w przypadku zmiany ustawy, nie można dzielić przestępstwa na części i stosować do nich odrębnych ustaw. Do przestępstw trwałych lub ciągłych stosuje się ustawę nową obowiązującą w czasie popełnienia przestępstwa w jego końcowym stadium. W niniejszej sprawie, kierując się chęcią bezprawnego wzbogacenia, oskarżony popełnił przestępstwo przywłaszczenia, co uzasadniało jego kwalifikację z zastosowaniem ustawy nowej.
Stan faktyczny
Oskarżony Jan S., będąc inkasentem, przywłaszczył sobie kwotę ponad 66 tysięcy złotych na szkodę Wydziału Finansowego Prezydium Powiatowej Rady Narodowej i Państwowego Zakładu Ubezpieczeń. Sąd Wojewódzki skazał go z art. 1 § 3 lit. a dekretu z 1953 r. na karę 3 lat i 8 miesięcy więzienia. Od wyroku odwołali się obrońca i prokurator. Rewizja prokuratora zarzucała obrazę prawa przez niezastosowanie ustawy z 1958 r. o wzmożeniu ochrony mienia społecznego.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy zmienił zaskarżony wyrok co do kary, skazując oskarżonego na karę 5 lat więzienia, oraz zaliczył mu okres tymczasowego aresztowania.

Pełny tekst orzeczenia

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jana S. oskarżonego z art. 1 § 3 lit. a dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. z 1953 r. Nr 17, poz. 68), po rozpoznaniu założonej przez oskarżonego rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie z dnia 5 lutego 1959 r. na podstawie art. 375, 383 pkt 2, 384 pkt 2 k.p.k.I.przyjmując, że oskarżony Jan S. dopuścił się przestępstwa z art. 1 § 3 lit. a dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. z 1953 r. Nr 17, poz. 68) w związku z art. 1 § 1 ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. z 1958 r. Nr 4, poz. 11), zmienił zaskarżony wyrok co do kary w ten sposób, że za przypisany czyn skazał oskarżonego Jana S. na karę 5 lat więzienia,II.zaliczył oskarżonemu Janowi S. okres tymczasowego aresztowania od dnia 19 czerwca 1958 r. (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Szczecinie wyrokiem z dnia 5 lutego 1959 r. skazał Jana S. z art. 1 § 3 lit. a dekretu z dnia 4 marca 1953 r. o wzmożeniu ochrony własności społecznej na karę 3 lat i 8 miesięcy więzienia za to, że jako inkasent Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w Ł. będąc z tytułu tej funkcji odpowiedzialny za ochronę i zabezpieczenie powierzonego mu mienia, przywłaszczył sobie kwotę 66 946,49 zł na szkodę Wydziału Finansowego Prezydium Powiatowej Rady Narodowej i Państwowego Zakładu Ubezpieczeń w S.Równocześnie zasądzono od Jana S. jako pozwanego na rzecz:a)Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. (Wydział Finansowy) kwotę 33 318,08 zł z 8% od dnia 25 maja 1958 r.,b)Państwowego Zakładu Ubezpieczeń (Powiatowego Inspektoratu w S.) kwotę 13.742,39 zł z 8% od dnia 25 maja 1958 r.Od tego wyroku założyli rewizje obrońca oskarżonego i Prokurator.Rewizja oskarżonego zarzucała w zaskarżonym wyroku rażącą surowość kary w wyniku nieuwzględnienia wszystkich okoliczności łagodzących - i wnosiła o jej złagodzenie.Rewizja prokuratora zarzucała obrazę ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. o wzmożeniu ochrony mienia społecznego przed szkodami wynikającymi z przestępstwa przez skazanie oskarżonego S. z art. 1 § 3 lit. a dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. z 1953 r. Nr 17, poz. 68), zamiast skazania go z art. 1 § 3 lit. a tego dekretu w związku z art. 1 § 1 wymienionej na wstępie ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r.Rewizja wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja Prokuratora jest zasadna.Zgodnie z teorią prawa, w wypadkach zmiany ustawy nie można dzielić przestępstwa na części i podciągać jednej części przestępstwa pod ustawę dawną, drugiej zaś pod ustawę nową. Z chwilą przyjęcia konstrukcji przestępstwa trwałego lub ciągłego stosuje się do nich ustawę nową obowiązującą w czasie popełnienia przestępstwa w jego końcowym stadium.Ponadto w tej sprawie ponad wszelką wątpliwość Sąd ustalił, że oskarżony popełnił przestępstwo, kierując się chęcią bezprawnego wzbogacenia, powiększenia swego majątku kosztem Wydziału Finansowego Prezydium Powiatowej Rady Narodowej i Państwowego Zakładu Ubezpieczeń w S., a zatem pobudką działania oskarżonego była chęć zysku.Powyższe ustalenia uzasadniają zakwalifikowanie czynu oskarżonego Jana S. z art. 1 § 3 lit. a dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. z 1953 r. Nr 17, poz. 68) w związku z art. 1 § 1 ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. z 1958 r. Nr 4, poz. 11) i wymierzenie mu odpowiedniej kary przewidzianej w tej ustawie.Jest to również zgodne ze stanowiskiem jakie zajął Sąd Najwyższy w powiększonym składzie w uchwale Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego - Izba Karna z dnia 26 listopada 1959 r. VI KO 81/59 (OSN 1960/II poz. 19).Z tych względów należało orzec jak w sentencji.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 1 § 3art. 375art. 1 § 1§ 3§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 21.07.2026.