III K 1256/58

WyrokIzba Karna1959-03-02

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy czyn ciągły, popełniony w części przed wejściem w życie nowej ustawy, a w części po jej wejściu w życie, powinien być kwalifikowany według przepisów nowej ustawy, jeśli łączna kwota przywłaszczenia przekracza próg określony w tej ustawie?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że czyn ciągły, nawet jeśli jego część została popełniona przed wejściem w życie nowej ustawy, powinien być kwalifikowany według przepisów tej nowej ustawy, jeśli łączna kwota przywłaszczenia przekracza próg określony w nowej ustawie. Rozbijanie czynu ciągłego na części w zależności od daty wejścia w życie nowej ustawy jest niedopuszczalne. W przypadku szkody przekraczającej 100.000 zł, zastosowanie powinien mieć przepis art. 1 § 1 lit. b ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r.
Stan faktyczny
Oskarżony Edward S., kierownik sklepu spożywczego, przywłaszczył sobie kwotę 102.885,96 zł w okresie od 19 grudnia 1957 r. do 5 maja 1958 r. Sąd Wojewódzki skazał go na siedem lat więzienia, stosując art. 1 § 3 lit. a dekretu z dnia 4 marca 1953 r. w związku z art. 1 § 1 lit. a ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. Prokurator wniósł rewizję, zarzucając obrazę prawa materialnego i domagając się zastosowania art. 1 § 1 lit. b ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. ze względu na wysokość przywłaszczonej kwoty. Oskarżony zaskarżył wyrok z powodu rażącej surowości kary.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok, uznał oskarżonego za winnego zarzucanego mu czynu i skazał go na osiem lat więzienia, orzekając jednocześnie przepadek mienia.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Dobromęski. Sędziowie: H. Kempisty, Z. Kubec (sprawozdawca). Prokurator: J. Jackiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Edwarda S. oskarżonego z art. 1 § 3 lit. a dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68) w związku z art. 1 § 1 lit. a ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 11), po rozpoznaniu złożonej przez Prokuratora i oskarżonego rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 17 września 1958 r., na podstawie art. 375, 383 pkt 2 i 3, 388 k.p.k. uchylił zaskarżony wyrok, uznał Edwarda S. za winnego zarzuconego mu czynu i na podstawie art. 1 § 3 lit. a dekretu z dnia 4 marca 1953 r. w związku z art. 1 § 1 lit. b ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. skazał Edwarda S. na osiem lat więzienia (…). Na podstawie art. 2 § 1 ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa kwoty 4.372 zł, zdeponowanej na rachunek Prokuratury Wojewódzkiej w Gdańsku w NBP III Oddział Miejski w Gdańsku jako depozyt do sprawy Nr Ds. 454/58, oraz zegarka na rękę marki "Prymus" z paskiem, zdeponowanego w Biurze dowodów rzeczowych w Prokuraturze Powiatowej w Lęborku (…).Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 17 września 1958 r. oskarżony Edward S. został skazany na podstawie art. 1 § 3 lit. a dekretu z dnia 4 marca 1953 r. w związku z art. 1 § 1 lit. a ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. na siedem lat więzienia za popełnienie zarzucanego mu aktem oskarżenia czynu, a mianowicie za to, że w czasie od 19 grudnia 1957 r. do 5 maja 1958 r. jako kierownik sklepu spożywczego Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" przywłaszczył sobie 102.885,96 zł, uzyskane z powierzonych mu do sprzedaży towarów.Wyrok ten zaskarżyli rewizjami zarówno Prokurator, jak i oskarżony.Rewizja Prokuratora zarzuca obrazę art. 1 § 1 lit. b ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. o wzmożeniu ochrony mienia społecznego przed szkodami wynikającymi z przestępstwa (Dz. U. Nr 4, poz. 11), polegającą na skazaniu oskarżonego Edwarda S. z art. 1 § 1 lit. a cytowanej ustawy, pomimo że zagarnięta przez niego kwota pieniężna wynosi 102.885,96 zł, w związku z czym czyn oskarżonego podpada pod przepis lit. b art. 1 § 1 omawianej ustawy, wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku, uznanie oskarżonego Edwarda S. za winnego przestępstwa z art. 1 § 3 lit. a dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68) w związku z art. 1 § 1 lit. b ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 11) i wymierzenie mu odpowiedniej kary.Rewizja oskarżonego zarzuca rażącą surowość kary i wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku w ten sposób, że orzeczoną oskarżonemu karę siedmiu lat więzienia zmniejsza się do granic ustawowego minimum.Uzasadnienie prawneW uzasadnieniu Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja Prokuratora jest uzasadniona.Sąd Wojewódzki ustalił, że w okresie od 23 lutego 1958 r. do 4 maja 1958 r., tj. od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r., oskarżony zagarnął 57.120 zł i na tej podstawie zastosował kwalifikację prawną z art. 1 § 1 lit. a wspomnianej ustawy. Pogląd ten jest całkowicie błędny. Przede wszystkim należy zauważyć, że omawiana ustawa weszła w życie 27 stycznia 1958 r., nie zaś 23 lutego 1958 r., a więc Sąd Wojewódzki pominął okres prawie miesięczny. Poza tym, zestawienie dokonane przez świadka B. nie może być dowodem, że oskarżony od chwili wejścia w życie omawianej ustawy zagarnął 57.120 zł, skoro zestawienie pomija okres prawie miesięczny, a ponadto oskarżony mógł grać również i w innych kolekturach, mógł też nie wszystkie zagarnięte pieniądze przeznaczać na grę w "Toto-Lotka".Niezależnie od poruszonych momentów stwierdzić należy, ze stanowisko Sądu Wojewódzkiego jest błędne przede wszystkim dlatego, że oskarżony, zagarniając w czasie od 19 grudnia 1957 r. do 5 maja 1958 r. kwotę 102.885 zł, popełnił przestępstwo ciągłe, które zgodnie z przyjętą doktryną i judykaturą stanowi jeden czyn w znaczeniu prawnym. Z tych względów nie jest dopuszczalne - pomijając, że nie byłoby to nawet praktycznie wykonalne - rozbijanie jednego czynu ciągłego na części w zależności od daty wejścia w życie nowej ustawy. W tych warunkach obraza prawa materialnego jest oczywista, w wypadku bowiem, gdy szkoda wynosi więcej niż 100.000 zł, zastosowanie powinien mieć przepis art. 1 § 1 lit. b, a nie lit. a tego przepisu.Jeśli chodzi o rewizję oskarżonego, to zarzut, że wymierzona przez Sąd Wojewódzki kara siedmiu lat więzienia jest zbyt surowa, jest bezzasadny, skoro ustawowe minimum za przepisany czyn wynosi osiem lat więzienia. Sąd Najwyższy uznał za słuszne wymierzenie oskarżonemu kary w granicach ustawowego minimum, biorąc pod uwagę przytoczone zarówno w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, jak i w rewizji oskarżonego okoliczności łagodzące, a nadto fakt, że zagarnięta kwota nieznacznie przekracza kwotę uzasadniającą przyjęcie kwalifikacji z art. 1 § 1 lit. b omawianej ustawy.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 1 § 3art. 1 § 1art. 375art. 2 § 1§ 3§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 22.07.2026.