II CR 1001/54
PostanowienieIzba Cywilna1956-03-21
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zmiana składu sądu orzekającego po zamknięciu rozprawy, a przed ogłoszeniem sentencji wyroku, wymaga ponownego otwarcia rozprawy i zawiadomienia stron o nowym terminie, aby uniknąć nieważności postępowania?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że zmiana składu sądu orzekającego po zamknięciu rozprawy, a przed ogłoszeniem sentencji wyroku, wymaga ponownego otwarcia rozprawy. Przeoczenie tego obowiązku i brak zawiadomienia stron o nowym terminie rozprawy, nawet jeśli miało miejsce tylko ogłoszenie sentencji, prowadzi do nieważności postępowania. W takiej sytuacji sąd powinien odroczyć rozprawę, aby umożliwić stronom przedstawienie swoich twierdzeń i wniosków nowemu składowi sądu.Stan faktyczny
Sąd Wojewódzki zasądził od pozwanego kwotę 10.770 zł jako równowartość strat poniesionych przez Państwowe Gospodarstwa Rolne na skutek niewłaściwego wywiązywania się pozwanego z obowiązków chlewmistrza. Pozwany wniósł rewizję. W trakcie postępowania przed Sądem Wojewódzkim, po zamknięciu rozprawy, nastąpiła zmiana składu sądu orzekającego. Sąd otworzył rozprawę na nowo, ale nie zawiadomił o tym stron, po czym ogłosił sentencję wyroku.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu w Bolesławcu do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Państwowych Gospodarstw Rolnych - Zarząd Okręgowy w L. przeciwko Stefanowi B. o 10.770 zł, po rozpoznaniu rewizji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 31 grudnia 1953 r., zaskarżony wyrok uchylił i sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Powiatowemu w Bolesławcu przekazał.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 31 grudnia 1953 r. zasądził od Stefana B. na rzecz P.G.R. - Zarząd Okręgowy w L. sumę 10.770 zł jako równowartość strat poniesionych na skutek niewłaściwego wywiązywania się przez pozwanego z obowiązku chlewmistrza. Zaniedbania pozwanego pociągnęły za sobą pomór trzody chlewnej, której wartość wyraża się w wyżej przytoczonej sumie.Rewizja pozwanego domaga się uchylenia wyroku Sądu Wojewódzkiego lub też jego zmiany i oddalenia powództwa.Uzasadnienie prawneRozpoznając rewizję Sąd Najwyższy z urzędu (art. 380 § 1 pkt 1) k.p.c.) zważył, co następuje:Dnia 28 grudnia 1953 r. Przewodniczący zamknął rozprawę i oznajmił biorącym w niej udział stronom, że sentencja orzeczenia ogłoszona będzie w dniu 31 grudnia 1953 r. Dnia 31 grudnia zmienił się skład sądu orzekającego i w protokole zamieszczono wzmiankę treści następującej:"Z powodu zmiany w składzie Sądu przeprowadzono rozprawę na nowo. Przewodniczący zreferował sprawę na podstawie akt. Postanowiono uznać sprawę za dostatecznie wyjaśnioną".Następnie Przewodniczący ogłosił sentencję wyroku.Z mocy art. 332 k.p.c. wyrok może być wydany jedynie przez sędziów, przed którymi odbyła się rozprawa poprzedzającą bezpośrednio wydanie wyroku. Jeżeli narada nad wyrokiem w czasie między 28 a 31 grudnia nie mogła się odbyć w składzie sędziów, przed którym odbyła się rozprawa w dniu 28 grudnia, należało zamkniętą w tym dniu rozprawę otworzyć na nowo. Sąd Wojewódzki do zasady tej zastosował się, przeoczył jednak, że otwarcie rozprawy pociąga za sobą obowiązek zawiadomienia o niej stron (art. 159 k.p.c.). Fakt zawiadomienia stron o ogłoszeniu sentencji orzeczenia w dniu 31 grudnia 1953 r. miał ten skutek, że w terminie z dnia 31 grudnia 1953 r. mogło nastąpić tylko ogłoszenie orzeczenia, natomiast nie mogła się w nim odbyć żadna rozprawa, a zwłaszcza otwarta na nowo. O terminie tej rozprawy strony powinny być zawiadomione zgodnie z art. 159 k.p.c. Prawidłowe i zgodne z zasadą wysłuchania stron procesowych rozwiązanie sytuacji, jaka się wytworzyła wobec otwarcia rozprawy w dniu 31 grudnia w związku ze zmianą składu orzekającego polegało na tym, że Sąd obowiązany był otwartą na nowo w tym dniu rozprawę odroczyć (art. 219 k.p.c.).Uchybienie Sądu doprowadziło do tego, że strony pozbawione zostały możności działania w procesie w celu przedstawienia swoich twierdzeń, wyjaśnień i ewentualnych wniosków temu składowi sędziów, który wydał wyrok. Pociąga to za sobą nieważność postępowania w zakresie rozprawy z dnia 31 grudnia 1953 r. oraz konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku (art. 371 § 2 pkt 4) i pkt 5) k.p.c.).
Powiązane orzeczenia
- V KR 246/75 1976-01-07Czy sąd może prowadzić rozprawę w dalszym ciągu, zamiast od początku, po zmianie składu sądu, nawet jeśli strony wyraziły na to zgodę, a sąd uznał to za niepotrzebne?
- IV KO 39/19 2019-12-12Czy Sąd Najwyższy może zmienić swoje własne postanowienie w celu uzupełnienia niewłaściwie wykonanych czynności sprawdzających przez sąd wezwany?
- VI KZP 44/74 1975-01-23Czy zgoda stron na prowadzenie rozprawy w dalszym ciągu mimo zmiany składu sądu może być wyrażona poza rozprawą lub na rozprawie przerwanej/odroczonej, jakie jest znaczenie cofnięcia takiej zgody, czy brak zgody stanowi…
- 1 CR 992/58 1958-12-06Czy postanowienie sądu, które nie zostało podpisane przez wszystkich członków składu orzekającego, jest nieważne i czy w takiej sytuacji sąd drugiej instancji powinien uwzględnić tę wadliwość z urzędu?
- II KR 88/89 1989-06-22Czy naruszenie przepisów o składzie sądu, w tym prowadzenie rozprawy w zmienionym składzie bez zgody stron, stanowi bezwzględną podstawę uchylenia wyroku?
Powołane przepisy
art. 380 § 1 pkt 1art. 332 KPCart. 159 KPCart. 219 KPCart. 371 § 2 pkt 4§ 1 pkt 1§ 2 pkt 4
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 14.07.2026.