III K 680/57

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Hipolita A., Marii A. i Henryka W., oskarżonych z art. 240 i 225 § 1 k.k., po rozpoznaniu założonej przez oskarżonych rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 29 kwietnia 1957 r., na podstawie art. 375, 383 pkt 3, 388 k.p.k. uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej oskarżonego Henryka W. i sprawę w tym zakresie przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Lublinie do ponownego rozpoznania, w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Lublinie po rozpoznaniu dnia 29 kwietnia 1957 r. sprawy 1) Hipolita A., 2) Henryka W., 3) Marii A., oskarżonych o to, że wzięli udział w pobiciu Józefa W., który w wyniku szeregu uderzeń zadanych twardymi przedmiotami doznał licznych złamań pokrywy i podstawy czaszki powodujących wylew do komór mózgowych, a w następstwie śmierć.Hipolita A. i Marię A. uznał winnymi dokonania zarzucanego im czynu i na mocy art. 340 k.k. skazał Hipolita A. na 3 lata więzienia, zaś Marię A. na 2 lata więzienia, Henryka W. uznał winnym tego, że w zamiarze pozbawienia życia Józefa W. uderzył go twardym, tępym narzędziem w głowę powodując liczne złamania kości pokrywy i podstawy czaszki oraz uszkodzenie opony twardej mózgu i wylew krwi do przestrzeni podpajęczej mózgu, w wyniku czego Józef W. zmarł, i na mocy art. 225 § 1 k.k. skazał go na 7 lat więzienia; z powództwa cywilnego zasądził solidarnie od Hipolita A., Marii A. i Henryka W. na rzecz Jana W. i Marii C. kwotę 2.669 z 8% od dnia wniesienia pozwu oraz 900 zł tytułem poniesionych kosztów; w pozostałej części powództwo oddalił.Od wyroku tego odwołali się oskarżeni.Rewizja oskarżonego Hipolita A. i Marii A. zarzuca błędną ocenę okoliczności faktycznych sprawy oraz rażącą surowość kar i wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 29 kwietnia 1957 r. i przekazanie sprawy temuż Sądowi do ponownego poznania, bądź o uchylenie zaskarżonego wyroku, uznanie oskarżonych Marii i Hipolita A. winnymi przestępstwa z art. 237 § 1 k.k. i wymierzenie im stosownej kary.Rewizja oskarżonego Henryka W. o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy, do ponownego rozpoznania lub o uniewinnienie.Rewizja zarzuca dowolność rozumowania wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, pominięcie sprzeczności w zeznaniach świadków oraz oparcie wyroku na zeznaniach niewiarygodnego świadka C.Sąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny.Rewizje oskarżonego Hipolita A. i Marii A. na uwzględnienie nie zasługują. Całe zajście, na które składały się czyny wyżej wymień oskarżonych, miało charakter bójki, w której nastąpiła śmierć człowieka i to niezależnie od tego, czy i kto powinien być pociągnięty do odpowiedzialności za bezpośrednie spowodowanie śmierci. Dlatego też kwalifikacja prawna oskarżonych jest prawidłowa. Nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty surowości kary. Czyny oskarżonych, a zwłaszcza młodej Marii A. w stosunku do swego dziadka, wykazują cechy bestialstwa i są wysoce odrażające pod względem moralnym. Dlatego też kar wymierzonych oskarżonym nie można uznać za surowe.Inaczej przedstawia się sprawa oskarżonego W. co do czynu, którego uzasadnienie wyroku nie rozwiewa wątpliwości podniesionych w rewizji oskarżonego. W uzasadnieniu wyroku Sądu Wojewódzkiego uwidocznia się nieprzezwyciężona sprzeczność co do motywu zbrodni oskarżonego W. Motyw zbrodni jest elementem obojętnym dla bytu przestępstwa z art. 225 k.k. wtedy, gdy oskarżonego nie nasuwa wątpliwości pod względem dowodowym. Gdy jednak bezpośrednie dowody czynu nie dają dostatecznej pewności lub nie wyłączają logicznie innej wersji zdarzenia - motyw urasta do ważnego elementu dowodowego.W danej sprawie Sąd Wojewódzki nie ustalił w sposób jednoznaczny, czy Henryk W. dokonał zabójstwa "bez żadnej przyczyny", czy też działał na tle zadawnionej zemsty.W pierwszym wypadku - ani wiadomości o osobie oskarżonego i trybie jego życia, ani konkretna sytuacja nie uprawdopodobniają wnioskowania, że oskarżony Henryk W. powrócił z ulicy, gdzie znajdował się wraz z rodziną w drodze do domu, w celu dokonania zabójstwa. W drugim wypadku - Sąd Wojewódzki nie wyjaśnił wątpliwości, skąd Henryk W. - po opuszczeniu domu A. - wiedział, że toczy się tam awantura z Józefem W. dająca okazję do wywarcia zemsty na Józefie W.Należy nadto zauważyć, że przy ocenie wiarygodności zeznań świadka C. nie jest okolicznością obojętną ustalenie przez Sąd, jaki był stosunek tego świadka do zabitego Jana W., jakie w ogóle panowały stosunki w rodzinie i czy ewentualnego sprawcy zabójstwa umyślnego lub nieumyślnego nie należy poszukiwać również i w gronie rodziny zabitego W.Wobec tego, że uzasadnienie wyroku nie rozwiewa wątpliwości co do winy oskarżonego Henryka W. - wyrok należało uchylić i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania.