IV K 175/52

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia St. Kurowski. Sędziowie: A. Eimer (sprawozdawca), S. Kalinowski. Prokurator: J. Markowicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jana M. osk. z art. 22 dekretu z dnia 23.VII.1951 r. o planowym skupie zbóż (Dz. U.R.P. Nr 39, poz. 297), po rozpoznaniu wniesionej przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego rewizji nadzwyczajnej od wyroku Sądu Powiatowego w Lublinie z dnia 19 grudnia 1951 r., na podstawie art. 375, 394 - 396, 383 pkt 3, art. 388 § 1 k.p.k. uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Powiatowemu w Lublinie do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 19 grudnia 1951 r. zapadłym w postępowaniu karno-administracyjnym Sąd Powiatowy w Lublinie skazał Jana M. za przestępstwo przewidziane w art. 22 dekretu z dn. 23.VII.1951 r. (Dz. U.R.P. Nr 39, poz. 297) na 2.500 zł grzywny za "niewykonanie obowiązku sprzedaży zbóż Państwu ze zbiorów 1951 r. w terminie do dnia 3.XII.1951 r. w ilości 10.887 kg, załamując tym normalne zaopatrzenie ludności w produkty zbożowe".Wyrok ten zaskarżył rewizją nadzwyczajną Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego.Rewizja w oparciu o art. 371 pkt 1, 2 i 3 k.p.k. zarzuca obrazę art. 5, 17, 18, 19 i 22 dekretu z dn. 23.VII.1951 r. oraz art. 292, 320, 339, 506 i 507 k.p.k. popełnioną przez to, iż Sąd Powiatowy odmówił przyjęcia i przeprowadzenia dowodów na okoliczność, że zobowiązanymi do sprzedaży Państwu zboża były w danym przypadku inne osoby, a nie oskarżony. W konkluzji rewizja wnosi o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy temuż Sądowi do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Oskarżony bronił się tym, że nie był on osobą obowiązaną do odprzedaży zboża Państwu, gdyż 1) właścicielem gruntu był nie on, lecz jego żona Maria M. i 2) żona wydzierżawiła grunt osobom trzecim, wymienionym w umowie dzierżawy, a mianowicie Stefanowi G., Antoniemu P., Maksymilianowi S., Antoniemu S. i Józefowi O., którzy zgodnie z umową i dekretem byli obowiązani do odprzedaży zboża Państwu.Oskarżony zaofiarował na stwierdzenie tych okoliczności dowody z dokumentów i świadków.Sąd odmówił przyjęcia i przeprowadzenia tych dowodów, motywując swoje postanowienie w tej mierze w następujący sposób: "kwestia użytkowania ziemi po zmarłej żonie oskarżonego została niewątpliwie przez Powiatową Radę Narodową w Lublinie rozstrzygnięta, o czym świadczy fakt, że Rada ta wydała orzeczenie przeciwko Janowi M. i że dowody przedłożone przez pełnomocnika oskarżonego są nieistotne w sprawie, gdyż obowiązkiem sądu jest jedynie badanie, czy osoba zgodnie z orzeczeniem karno-administracyjnym wywiązała się z odprzedaży zboża, czy też nie".To stanowisko Sądu jest oczywiście błędne i narusza przepisy art. 501, 506 i 507 k.p.k. oraz przepisy księgi III-ej k.p.k. o dowodach.Orzeczenie karno-admmistracyjne z chwilą zaskarżenia go do sądu staje się w postępowaniu sądowym jedynie aktem oskarżenia i ustalenia tego orzeczenia nie mogą mieć oczywiście żadnej mocy wiążącej dla sądu.Przyjęcie zatem przez Sąd Powiatowy na podstawie orzeczenia karno-administracyjnego, że oskarżony jest użytkownikiem gruntu pozostałego po śmierci żony i że obowiązany jest do świadczeń, o których mowa w dekrecie z dn. 23.VII.1951 r., jest bezpodstawne i dowolne.Skoro oskarżony wnosił o przeprowadzenie dowodów, z których miało wyniknąć, że obowiązek odprzedaży zboża z gruntu po zmarłej żonie miały inne osoby tak na podstawie umowy dzierżawnej, jak i dekretu, to Sąd powinien był w imię zasady wyświetlenia prawdy materialnej dowody te przeprowadzić, gdyż miały one istotne znaczenie dla ustalenia winy oskarżonego.Z tych zasad należało orzec jak w sentencji.