I K 6/52
WyrokIzba Cywilna1952-07-06
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy publiczne nawoływanie do uchylania się od obowiązku wynikającego z dekretu o planowym skupie zbóż, nawet przed opracowaniem szczegółowego planu skupu, wypełnia znamiona przestępstwa z art. 23 tego dekretu?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że wystąpienie oskarżonego na zebraniu poświęconym akcji skupu zboża stanowiło publiczne nawoływanie do uchylania się od obowiązku wynikającego z dekretu o planowym skupie zbóż, wypełniając tym samym znamiona przestępstwa z art. 23 tego dekretu. Obowiązki te powstały z chwilą wydania dekretu, a plan skupu miał jedynie sprecyzować te obowiązki. SN zmienił zaskarżony wyrok w części dotyczącej kary, łagodząc ją ze względu na okoliczności łagodzące.Stan faktyczny
Sąd Wojewódzki w Poznaniu skazał Romana C. za utrudnianie wykonania obowiązku planowej sprzedaży zbóż poprzez rozbicie zebrania gromadzkiego mającego na celu uświadomienie chłopów w sprawie dostawy zboża. Oskarżony zarzucił, że obowiązki te jeszcze nie istniały, gdyż nie został opracowany plan skupu zbóż. Sąd Najwyższy rozpoznał rewizję oskarżonego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy zmienił zaskarżony wyrok w części dotyczącej kary, obniżając ją do 10 miesięcy więzienia, uwzględniając okoliczności łagodzące.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Kapitaniak (sprawozdawca). Sędziowie: A. Dąb, T. Cyprian. Prokurator: W. Bednarz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Romana C. osk. z art. 23 dekretu z dn. 23.VII.1951 r. (Dz. U. R. P. Nr 39, poz. 297), po rozpoznaniu założonej przez oskarżonego rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 29 października 1951 r., na podstawie art. 375, 384 pkt 2 k.p.k. zmienił zaskarżony wyrok w części dotyczącej kary w ten sposób, że oskarżonego Romana C. za przypisany mu czyn skazał na 10 (dziesięć) miesięcy więzienia.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 29 października 1951 r. Sąd Wojewódzki w Poznaniu uznał oskarżonego Romana C. za winnego popełnienia przestępstwa przewidzianego w art. 23 dekretu z dn. 23.VII.1951 r. o planowym skupie zbóż (Dz. U. R. P. Nr 33, poz. 297) popełnionego przez to, że utrudniał on wykonanie obowiązku planowej sprzedaży zbóż przez rozbicie zebrania gromadzkiego, którego celem było uświadomienie chłopów w sprawie dostawy zboża, i za powyższy czyn skazał go na 1 rok i 6 miesięcy więzienia.Rewizja oskarżonego w oparciu o przepis art. 371 pkt 1 k.p.k. zarzuca, między innymi, zaskarżonemu wyrokowi obrazę przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 23 dekretu z dn. 23.VII.1951 r.Rewizja wyraża pogląd, że oskarżony nie mógł "utrudnić lub udaremnić" wykonania obowiązków wynikających z dekretu o planowym skupie zbóż, skoro w czasie, gdy odbywało się zebranie, na którym miało miejsce niewłaściwe wystąpienie oskarżonego, obowiązki te jeszcze nie istniały, gdyż nie został jeszcze opracowany plan skupu zbóż".Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Rewizja pomija, że art. 23 dekretu z dn. 23.VII.1951 r. o planowym skupie zbóż (Dz. U. R. P. Nr 39, poz. 297) przewiduje karalność czynu również i wówczas, gdy sprawca publicznie nawołuje do uchylania się od obowiązku wynikającego z tego dekretu.Wystąpienie oskarżonego na zebraniu poświęconym akcji skupu zboża stanowiło nie tylko utrudnienie wspomnianej akcji, ale również nie mogło być inaczej rozumiane, jak nawoływanie do uchylania się od obowiązku wynikającego z cytowanego dekretu.Obowiązki wynikające z dekretu z dn. 23.VII.1951 r. o planowym skupie zbóż (Dz. U. R. P. Nr 39, poz. 297) powstały już z chwilą jego wydania, plan zaś skupu zbóż miał jedynie określić i sprecyzować te obowiązki w stosunku do poszczególnych gospodarstw indywidualnych. Czyn przypisany oskarżonemu wypełnia wiec stan faktyczny z art. 23 omawianego dekretu.Sąd Najwyższy uznał natomiast, że okoliczności łagodzące, istniejące w niniejszej sprawie, powinny spowodować złagodzenie kary wymierzonej oskarżonemu C. do granic wymienionych w sentencji niniejszego wyroku. Fakt, że oskarżony jest pracującym, średniorolnym chłopem i że z nałożonych na niego obowiązków wywiązuje się sumiennie, daje podstawę do łagodniejszego potraktowania.Oskarżony to typowy średniak, który łatwo uległ podniecającej atmosferze zebrania nieprzychylnie ustosunkowanego do wystąpienia prelegenta, ale który z drugiej strony wywiązuje się bez zarzutu z obowiązków swych wobec Państwa Ludowego. Nie wymaga on surowszego potraktowania, a kara o charakterze przestrogi powinna być w danym przypadku wystarczająca.
Powiązane orzeczenia
- IV K 175/52 1952-10-16Czy sąd karny może odmówić przeprowadzenia dowodów istotnych dla ustalenia winy oskarżonego, opierając się wyłącznie na wcześniejszym orzeczeniu administracyjnym?
- II KO 58/54 1954-07-10Jaki jest stosunek przepisu art. 10 lit. a dekretu z dnia 30 marca 1945 r. o przymusowym zagospodarowaniu użytków rolnych do przepisów art. 16 pkt 2 i art. 17 pkt 1 i 2 dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagosp…
- IV KR 132/65 1965-09-22Czy oskarżony, będąc referentem skupu, który przyjął od rolników pieniądze na wykup obowiązkowych dostaw żywca, a następnie przywłaszczył te środki, popełnił przestępstwo przywłaszczenia mienia społecznego, nawet jeśli n…
- II KO 23/55 1955-10-13Czy Uchwała Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 1953 roku uchyliła przepisy o reglamentacji zbóż i głównych przetworów zbożowych, w szczególności art. 9 ust. 1 dekretu z dnia 29 października 1952 roku, a jeśli tak, to pod j…
- III KKN 698/98 2000-11-17Czy skazanie za niewywiązywanie się z obowiązkowych dostaw zbóż, ziemniaków i mleka jest zasadne, jeśli ustalony poziom kontyngentów uniemożliwiał wywiązanie się z nałożonych zobowiązań?
Powołane przepisy
art. 23art. 375art. 371 pkt 1 KPK
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026.